موارد مصرف تایید شده آیوپامیدولآیوپامیدول یک ماده حاجب غیر یونی و محلول در آب حاوی ید است که با جذب اشعه ایکس در بافت‌ها، کنتراست لازم را برای تصویربرداری‌های تشخیصی فراهم می‌کند. موارد مصرف رسمی و تایید شده این دارو شامل موارد زیر است:
توموگرافی کامپیوتری یا همان سی‌تی اسکن
- این دارو برای افزایش کنتراست در سی‌تی اسکن مغز و بدن به صورت تزریق وریدی تایید شده است. در سی‌تی اسکن مغز، برای تشخیص تومورها، سکته‌های مغزی، عفونت‌ها و ناهنجاری‌های عروقی کاربرد دارد. در سی‌تی اسکن بدن، به پزشک رادیولوژیست کمک می‌کند تا توده‌ها، کیست‌ها، التهابات و آناتومی ارگان‌های شکمی و قفسه سینه را با دقت بسیار بالا ارزیابی کند.
آنژیوگرافی عروق محیطی و عروق کرونر قلب
- آیوپامیدول برای استفاده در آنژیوگرافی دیجیتال ترتیبی و آنژیوگرافی عروق کرونر تایید شده است. پزشک متخصص با تزریق درون‌شریانی این دارو می‌تواند انسدادها، تنگی‌ها، آنوریسم‌ها و ناهنجاری‌های دیواره رگ‌ها را در اندام‌های حرکتی و همچنین عروق تغذیه‌کننده قلب به وضوح مشاهده کند.
میلوگرافی یا تصویربرداری از فضای نخاعی
- این دارو برای تزریق در فضای ساب‌آراکنوئید به منظور تصویربرداری از طناب نخاعی و ریشه‌های عصبی تایید شده است. این روش به ویژه در تشخیص فتق دیسک، تومورهای نخاعی، تنگی کانال نخاعی و آسیب‌های تروماتیک ستون فقرات اهمیت بالایی دارد. به دلیل ماهیت غیر یونی، عوارض عصبی این دارو در فضای نخاعی بسیار کمتر از ترکیبات قدیمی است.
اوروگرافی دفعی یا تصویربرداری از سیستم ادراری
- تزریق وریدی آیوپامیدول به دلیل دفع عمده آن از طریق کلیه‌ها، تصاویر بسیار واضحی از لگنچه، حالب‌ها و مثانه ایجاد می‌کند. این روش بالینی برای ارزیابی سنگ‌های کلیه، تومورهای سیستم ادراری، ناهنجاری‌های مادرزادی سیستم ادراری و بررسی علل خون در ادرار کاربرد استاندارد دارد.
موارد مصرف خارج برچسب آیوپامیدولپزشکان در شرایط خاص بالینی و بر اساس شواهد موجود در منابع معتبر بین‌المللی، ممکن است از آیوپامیدول در مواردی خارج از موارد رسمی ثبت شده بر روی برچسب دارو استفاده کنند. این موارد شامل موارد زیر است:
تصویربرداری گوارشی در بیماران با خطر سوراخ‌شدگی احشا
- در بیمارانی که مشکوک به پارگی یا سوراخ‌شدگی در مسیر مری، معده یا روده هستند، استفاده از باریوم به دلیل ایجاد پریتونیت شدید ممنوع است. در این شرایط، پزشکان به صورت خارج برچسب از آیوپامیدول رقیق‌شده به صورت خوراکی یا از طریق لوله معده استفاده می‌کنند. از آنجایی که این دارو محلول در آب است، در صورت نشت به فضای شکم به راحتی جذب شده و باعث التهاب شدید نمی‌شود.
آرتروگرافی یا تصویربرداری از مفاصل با سی‌تی اسکن
- تزریق مستقیم آیوپامیدول به درون فضای مفصلی مانند مفصل شانه، زانو یا مچ برای بررسی پارگی‌های غضروفی، آسیب‌های لیگامانی و تومورهای داخل مفصلی به صورت خارج برچسب انجام می‌شود. این روش کنتراست فوق‌العاده‌ای در تصاویر سی‌تی اسکن ایجاد می‌کند و به جراحان ارتوپدی در برنامه‌ریزی عمل‌های جراحی کمک شایانی می‌نماید.
تصویربرداری از غدد بزاقی یا سیالوگرافی
- در موارد مشکوک به سنگ‌های مجاری بزاقی یا تنگی‌های ساختاری در غدد پاروتید و زیرزبانی، پزشک می‌تواند مقدار کمی از آیوپامیدول را به طور مستقیم وارد مجرای غده بزاقی کند. این کاربرد اگرچه جزو موارد رسمی برچسب دارو نیست، اما یک روش اثبات‌شده و بسیار کاربردی در تشخیص بیماری‌های غدد بزاقی است.
هیستروسالپینگوگرافی یا تصویربرداری از رحم و لوله‌های رحمی
- در بررسی‌های مربوط به ناباروری زنان، برای ارزیابی باز بودن لوله‌های فالوپ و ساختار داخلی رحم، از این ماده حاجب به صورت تزریق داخل رحمی استفاده می‌شود. استفاده از آیوپامیدول به دلیل ویسکوزیته مناسب و تحریک بافتی کمتر نسبت به مواد حاجب روغنی قدیمی، در رادیولوژی زنان بسیار متداول است.
