وین بلاستین یک داروی سیتوتوکسیک از دسته آلکالوئیدهای وینکا است که با اتصال به توبولین، مانع از تشکیل میکروتوبول ها شده و در نتیجه تقسیم سلولی را در مرحله متافاز متوقف می کند. این دارو به دلیل مکانیسم ضد نئوپلاسمی خود، در پروتکل های شیمی درمانی متعددی به کار می رود.
موارد مصرف تایید شدهاین موارد شامل کاربردهایی است که توسط سازمان های معتبر دارویی برای وین بلاستین به تصویب رسیده و در پروتکل های استاندارد انکولوژی جایگاه ویژه ای دارند:
لنفوم هوچکین
- وین بلاستین یکی از اجزای کلیدی در بسیاری از رژیم های ترکیبی شیمی درمانی برای درمان لنفوم هوچکین پیشرفته است. این دارو به ویژه در پروتکل های معروف به کار می رود که هدف آن دستیابی به پاسخ کامل و افزایش بقای بیمار است.
لنفوم غیر هوچکین
- در درمان انواع خاصی از لنفوم های غیر هوچکین، وین بلاستین به عنوان بخشی از درمان های ترکیبی جهت کنترل پیشرفت بیماری استفاده می شود.
تومورهای بدخیم بیضه
- این دارو به طور گسترده در درمان سرطان های پیشرفته بیضه که به درمان های اولیه پاسخ نداده اند یا در مراحل پیشرفته هستند، در ترکیب با سایر داروهای شیمی درمانی تجویز می شود.
سارکوم کاپوزی
- وین بلاستین در درمان سارکوم کاپوزی مرتبط با ایدز که به درمان های خط اول پاسخ نداده است، به عنوان یک گزینه درمانی موثر در نظر گرفته می شود.
نئوپلاسم های بدخیم پستان
- در مواردی که سرطان پستان به درمان های هورمونی و سایر شیمی درمانی های خط اول پاسخ نداده است، وین بلاستین به عنوان یک گزینه درمانی تسکینی یا ثانویه مطرح است.
بیماری هیستوسیتوز سلول لانگرهانس
- این دارو در درمان این اختلال تکثیر سلولی در کودکان و بزرگسالان، به ویژه زمانی که بیماری درگیری سیستمیک یا ارگان های حیاتی دارد، کاربرد دارد.
میکوزیس فونگوئیدس
- در مراحل پیشرفته این بیماری پوستی لنفوماتی، وین بلاستین می تواند برای کنترل گسترش ضایعات مورد استفاده قرار گیرد.
موارد مصرف خارج برچسب این موارد بر اساس شواهد بالینی و تجربه های موفق در مطالعات انکولوژیک، در شرایط خاص توسط متخصصان تجویز می شوند:
سرطان مثانه پیشرفته
- در برخی رژیم های شیمی درمانی ترکیبی، وین بلاستین به عنوان یکی از اجزای درمان نئوادجوانت یا در بیماری های متاستاتیک مثانه مورد استفاده قرار می گیرد.
سرطان کلیه (کارسینوم سلول کلیوی)
- اگرچه درمان خط اول این سرطان تغییر کرده است، اما در برخی شرایط خاص و در ترکیب با دیگر عوامل سیتوتوکسیک، از وین بلاستین در موارد پیشرفته استفاده شده است.
سرطان سرویکس (دهانه رحم)
- در موارد متاستاتیک یا عود کننده که گزینه های استاندارد محدود هستند، وین بلاستین ممکن است به عنوان بخشی از پروتکل های درمانی ترکیبی به کار گرفته شود.
نوروبلاستوم
- در کودکان مبتلا به نوروبلاستوم پرخطر، وین بلاستین به عنوان بخشی از رژیم های شیمی درمانی جهت تثبیت یا درمان نگهدارنده در برخی مراکز تحقیقاتی استفاده می شود.
پورپورای ترومبوسیتوپنیک ایدیوپاتیک
- وین بلاستین در موارد خاصی که بیمار به درمان های معمول شامل کورتیکواستروئیدها و اسپلنکتومی پاسخ نداده است، به دلیل خاصیت مهارکنندگی آن بر روی ماکروفاژها، جهت افزایش تعداد پلاکت ها مورد استفاده قرار می گیرد.
نکات کاربردی برای پزشک - پزشکان باید توجه داشته باشند که وین بلاستین منحصراً برای تجویز وریدی است. تزریق داخل نخاعی این دارو به شدت کشنده است و باید از بروز هرگونه اشتباه در مسیر تزریق جلوگیری کرد. همچنین، دارو محرک شدید بافت است و در صورت نشت به خارج از عروق، می تواند باعث نکروز شدید بافتی شود. پایش منظم شمارش سلول های خونی به دلیل سرکوب شدید مغز استخوان و ارزیابی عملکرد عصبی بیمار به دلیل احتمال نوروتوکسیسیته (مانند نوروپاتی محیطی) در طول دوره درمان الزامی است. تنظیم دوز در بیماران با اختلالات کبدی نیز به دلیل متابولیسم صفراوی دارو باید با دقت بسیار انجام شود.
