اتومیدات یک داروی خوابآور غیرباربیتوراتی با اثر سریع است که عمدتاً به دلیل پایداری بینظیر قلبی و عروقی در بیماران بدحال مورد استفاده قرار میگیرد.
موارد مصرف تایید شده اتومیداتالقای بیهوشی عمومی
- کاربرد اصلی و رسمی اتومیدات، القای بیهوشی عمومی در بیماران بزرگسال و کودکان بالای ده سال است.
- توضیحات بالینی برای پزشک: دوز استاندارد برای القای بیهوشی بین دو دهم تا سه دهم میلیگرم به ازای هر کیلوگرم از وزن بدن به صورت تزریق وریدی است. اثر دارو بسیار سریع و ظرف مدتسی تا شصت ثانیه آغاز میشود و مدت اثر آن بین سه تا پنج دقیقه کوتاه است. مهمترین مزیت بالینی اتومیدات در این بخش، عدم ایجاد تغییرات ناگهانی در فشار خون، ضربان قلب و برونده قلبی است. این ویژگی دارو را به انتخاب اول برای بیماران مبتلا به بیماریهای عروق کرونر قلب، تنگی دریچه آئورت یا نارسایی احتقانی قلب تبدیل میکند. همچنین اتومیدات جریان خون مغزی و فشار داخل جمجمهای را کاهش میدهد در حالی که فشار خون شریانی را حفظ میکند، که این امر به حفظ فشار پرفیوژن مغزی کمک شایانی میکند.
حفظ بیهوشی عمومی
- اگرچه اتومیدات بیشتر برای القا استفاده میشود، اما برای حفظ بیهوشی در طول جراحیهای کوتاه نیز تایید شده است.
- توضیحات بالینی برای پزشک: برای حفظ بیهوشی، این دارو معمولاً به صورت انفوزیون مداوم یا دوزهای متناوب همراه با یک داروی ضد درد قوی تجویز میشود. با این حال، به دلیل خطر سرکوب غده فوق کلیوی در مصرف طولانیمدت، استفاده از اتومیدات برای حفظ بیهوشی در جراحیهای طولانی به شدت محدود شده است و پزشکان ترجیح میدهند از گزینههای جایگزین استفاده کنند.
موارد مصرف خارج برچسب اتومیداتلولهگذاری سریع در بخش اورژانس و مراقبتهای ویژه
- یکی از شایعترین کاربردهای خارج برچسب اتومیدات، استفاده از آن به عنوان داروی القایی در فرآیند لولهگذاری سریع مجاری هوایی در بیماران بدحال اورژانسی است.
- توضیحات بالینی برای پزشک: در بیمارانی که دچار شوک عفونی، خونریزی شدید، تروما یا تضعیف شدید حجم خون هستند، استفاده از سایر داروهای القایی مانند پروپوفول یا میدازولام میتواند منجر به افت شدید و مرگبار فشار خون شود. اتومیدات به دلیل حفظ تون عروق سمپاتیک، فشار خون را در این بیماران بحرانی ثابت نگه میدارد.
- نکته حیاتی سرکوب آدرنال: پزشک باید آگاه باشد که حتی یک دوز واحد اتومیدات میتواند آنزیم یازده بتا هیدروکسیلاز را مهار کند که این امر منجر به سرکوب موقت تولید کورتیزول توسط غده فوق کلیوی برای مدت بیست و چهار تا چهل و هشت ساعت میشود. در بیماران مبتلا به شوک عفونی شدید، این موضوع همواره مورد بحث بوده است. با این حال، منابع معتبر طب اورژانس معتقدند پایداری قلبی عروقی سریعی که اتومیدات در زمان لولهگذاری ایجاد میکند، بر خطر سرکوب موقت آدرنال ارجحیت دارد.
آرامبخشی برای اقدامات درمانی و تشخیصی کوتاه
- استفاده از اتومیدات برای ایجاد سدیشن یا آرامبخشی کوتاه در اقدامات پزشکی سرپایی یا اورژانسی بسیار رایج است.
- توضیحات بالینی برای پزشک: اقداماتی مانند جااندازی مفاصل بزرگ در رفته، جااندازی شکستگیها، شوک الکتریکی هماهنگ قلبی یا انجام آندوسکوپیهای بسیار کوتاه از این دستهاند. دوز مورد استفاده در این موارد کمتر از دوز القای بیهوشی بوده و معمولاً در حدود پانزده صدم میلیگرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن است. پزشک باید توجه داشته باشد که در این کاربرد، عارضه حرکات غیرارادی عضلانی یا میوکلونوس بسیار شایع است. برای پیشگیری یا کاهش این حرکات عضلانی، تجویز دوزهای کم پیشدارویی از خانواده بنزودیازپینها یا مسکنهای مخدر قبل از تزریق اتومیدات توصیه میشود.
کنترل بحرانهای شدید هورمونی در سندرم کوشینگ
- یک کاربرد نادر اما حیاتی و نجاتدهنده زندگی برای اتومیدات، مهار سریع تولید کورتیزول در بیماران مبتلا به سندرم کوشینگ شدید و مقاوم به درمان است که دچار عوارض مرگباری مانند روانپریشی شدید، فشار خون غیرقابل کنترل یا عفونتهای فرصتطلب شدهاند.
- توضیحات بالینی برای پزشک: در این شرایط ویژه، اتومیدات به عنوان یک مهارکننده سنتز استروئید کورتکس غده فوق کلیوی عمل میکند. استفاده از دوزهای غیرخوابآور و بسیار پایین اتومیدات به صورت انفوزیون مداوم وریدی در بخش مراقبتهای ویژه میتواند به سرعت و ظرف مدت چند ساعت سطح کورتیزول خون را به حد نرمال برساند تا بیمار برای جراحی اورژانسی غده فوق کلیوی یا غده هیپوفیز آماده و پایدار شود. این درمان نیازمند پایش ساعتی سطح کورتیزول خون بیمار است تا از افت بیش از حد آن و بروز نارسایی حاد آدرنال جلوگیری شود.
