موارد مصرف تایید شدهتوپوتکان یک داروی شیمیدرمانی از دسته مهارکنندههای آنزیم توپوایزومراز یک است که در مدیریت بدخیمیهای خاص با دستورالعملهای زیر تجویز میشود:
۱. سرطان تخمدان
- توپوتکان برای درمان سرطان متاستاتیک تخمدان در بیمارانی که بیماری آنها پس از شکست درمان با شیمیدرمانیهای خط اول (معمولاً رژیمهای مبتنی بر پلاتین) پیشرفت کرده است، تاییدیه دارد. از نظر بالینی، این دارو به عنوان یک گزینه خط دوم استاندارد در نظر گرفته میشود.
۲. سرطان ریه نوع سلول کوچک
- این دارو برای درمان بیماران مبتلا به نوع حساس سرطان ریه سلول کوچک که بیماری آنها پس از شیمیدرمانی خط اول عود کرده است، استفاده میشود. منظور از بیماری حساس، مواردی است که حداقل ۴۵ تا ۹۰ روز از آخرین دوره درمان قبلی گذشته باشد. توپوتکان در این اندیکاسیون به بهبود بقای بیماران کمک میکند.
۳. سرطان دهانه رحم
- توپوتکان در ترکیب با داروی سیسپلاتین برای درمان سرطان دهانه رحم مرحله چهارم (متاستاتیک)، عودکننده یا مقاوم به درمان که دیگر با جراحی یا پرتودرمانی قابل مدیریت نیست، تجویز میشود. این ترکیب اثرات همافزایی در کنترل تومور نشان داده است.
موارد مصرف خارج برچسب در برخی سناریوهای بالینی پیچیده و بر اساس شواهد تحقیقاتی، پزشکان ممکن است توپوتکان را در موارد زیر نیز به کار ببرند:
۱. نوروبلاستوما در اطفال
- توپوتکان در ترکیب با سایر داروهای شیمیدرمانی (مانند سیکلوفسفامید) در پروتکلهای درمانی نوروبلاستوما با خطر بالا یا عودکننده در کودکان استفاده میشود. این ترکیب به ویژه در کوچک کردن توده توموری پیش از جراحی یا پیوند مغز استخوان نقش دارد.
۲. تومورهای پیشرفته غدد درونریز
- برخی مطالعات بالینی نشان میدهند که توپوتکان ممکن است در درمان تومورهای بدخیم غدد درونریز که به درمانهای معمول پاسخ ندادهاند، به ویژه در موارد با رشد سریع، موثر باشد.
۳. سارکوم یوئینگ
- در موارد عود این سرطان استخوانی و بافت نرم، رژیمهای ترکیبی حاوی توپوتکان به عنوان درمان نجاتبخش برای کنترل پیشرفت بیماری مورد بررسی و استفاده قرار میگیرند.
۴. سرطانهای مربوط به بافت پوششی لوله فالوپ و صفاق
- به دلیل شباهت بیولوژیک این تومورها به سرطان تخمدان، در موارد مقاوم به پلاتین، توپوتکان به عنوان یک گزینه درمانی در خطوط بعدی درمان به کار گرفته میشود.
نکات کاربردی برای مدیریت بالینی
- پایش خونی: مهمترین عارضه محدودکننده دوز در توپوتکان، سرکوب شدید مغز استخوان (به ویژه کاهش نوتروفیلها) است. پزشک باید پیش از هر نوبت تزریق، شمارش کامل سلولهای خون را بررسی کند.
- عملکرد کلیوی: از آنجا که کلیهها مسیر اصلی دفع این دارو هستند، در بیمارانی که نارسایی کلیوی دارند، تعدیل دوز بر اساس میزان تصفیه کلیوی الزامی است تا از سمیت شدید جلوگیری شود.
- توالی درمانی: در ترکیب با سایر داروها، توالی تجویز اهمیت دارد. برای مثال در ترکیب با سیسپلاتین، توصیه میشود توپوتکان در روز اول پیش از سیسپلاتین تجویز شود تا تداخلات فارماکولوژیک به حداقل برسد.
