موارد مصرف تایید شده (اندیکاسیون‌های رسمی)
استفاده از آلبومین در شرایط بالینی زیر دارای تاییدیه مراجع نظارتی بوده و شواهد قوی برای اثربخشی آن وجود دارد:
- احیای حجم در شوک هیپوولمیک: در مواردی که کاهش شدید حجم خون رخ داده است، آلبومین به عنوان یک کلوئید طبیعی برای گسترش حجم داخل عروقی استفاده می‌شود. پزشک باید توجه داشته باشد که آلبومین ۵ درصد برای جایگزینی حجم و آلبومین ۲۵ درصد برای جذب مایع از فضای بین‌بافتی به داخل عروق (در صورت هیدراتاسیون کافی) کاربرد دارد.
- سیروز کبدی و آسیت مقاوم: آلبومین به طور گسترده در بیماران مبتلا به سیروز پس از انجام عمل تخلیه مایع شکمی (پاراسنتز) با حجم بالا (بیش از ۵ لیتر) تجویز می‌شود تا از اختلالات گردش خون ناشی از تخلیه سریع مایع جلوگیری کند.
- پریتونیت باکتریایی خودبخودی: تجویز آلبومین همراه با آنتی‌بیوتیک در بیماران مبتلا به عفونت مایع آسیت، خطر بروز نارسایی کلیوی و مرگ‌ومیر را به طور چشمگیری کاهش می‌دهد.
- سندرم هپاتورنال (نوع یک): آلبومین در ترکیب با داروهای منقبض‌کننده عروق (مانند ترلی‌پرسین) خط اول درمان برای بهبود عملکرد کلیه در بیماران با نارسایی پیشرفته کبدی است.
- سندرم دیسترس تنفسی حاد: در بیماران مبتلا به ادم ریوی همراه با سطح پایین پروتئین خون، استفاده از آلبومین همراه با داروهای مدر (مانند فورزماید) به بهبود اکسیژن‌رسانی و تسریع تخلیه مایع اضافی از ریه‌ها کمک می‌کند.
- تعویض پلاسما: در فرآیند پلاسمافرز با حجم بالا، آلبومین به عنوان محلول جایگزین برای حفظ فشار اسمزی و ثبات همودینامیک بیمار استفاده می‌شود.
- سوختگی‌های شدید: پس از ۲۴ ساعت اول (فاز پس از احیای اولیه)، زمانی که نفوذپذیری عروق به حالت طبیعی نزدیک‌تر می‌شود، آلبومین برای حفظ حجم داخل عروقی و کاهش ادم بافتی کاربرد دارد.
موارد مصرف خارج از برچسب (اندیکاسیون‌های جانبی و بالینی)
این موارد اگرچه ممکن است در برچسب رسمی دارو ذکر نشده باشند، اما بر اساس مطالعات بالینی و تجربه متخصصان در شرایط خاص تجویز می‌شوند:
- شوک عفونی (سپتیک): طبق دستورالعمل‌های معتبر، در بیمارانی که علی‌رغم دریافت حجم بالای محلول‌های نمکی (کریستالوئیدها) همچنان به مایع‌درمانی نیاز دارند، افزودن آلبومین می‌تواند به پایداری همودینامیک کمک کند.
- نارسایی حاد کلیه پس از جراحی قلب: در برخی مراکز، برای بیمارانی که پس از جراحی قلب دچار کاهش حجم خون و اختلال عملکرد کلیه شده‌اند، از آلبومین برای بهبود جریان خون کلیوی استفاده می‌شود.
- جلوگیری از نفروپاتی ناشی از مواد حاجب: در بیماران با ریسک بالا که سطح پروتئین خون پایینی دارند، برخی مطالعات استفاده از آلبومین را برای محافظت از کلیه پیش از تصویربرداری با مواد حاجب بررسی کرده‌اند.
- سندرم تحریک بیش از حد تخمدان: در موارد شدید این سندرم، برای جلوگیری از غلیظ شدن خون و جابجایی مایعات به فضاهای سوم بدن، از آلبومین استفاده می‌شود.
- کاهش ادم پس از جراحی‌های مغز و اعصاب: در موارد خاص برای کنترل فشار داخل جمجمه و کاهش تورم بافت مغز، زمانی که سایر درمان‌ها محدودیت دارند.
ملاحظات کلیدی برای پزشک
- تفاوت غلظت: آلبومین ۲۵ درصد حدود ۴ تا ۵ برابر قدرت اسمزی بیشتری نسبت به پلاسمای معمولی دارد و می‌تواند به سرعت حجم داخل عروقی را به قیمت دهیدراتاسیون فضای بین‌بافتی افزایش دهد؛ لذا در بیماران با کم‌آبی شدید باید با احتیاط مصرف شود.
- خطر اضافه بار مایع: در بیماران مبتلا به نارسایی قلبی یا نارسایی مزمن کلیوی، تجویز سریع آلبومین می‌تواند منجر به ادم حاد ریوی شود.
- وضعیت اسمزی: آلبومین نباید با آب مقطر رقیق شود، زیرا خطر تخریب گلبول‌های قرمز و نارسایی حاد کلیه را به همراه دارد. محلول‌های مناسب برای رقیق‌سازی شامل نرمال سالین یا دکستروز ۵ درصد هستند.
