موارد مصرف تایید شده ترکیب ریفامپین و ایزونیازیدترکیب این دو داروی استراتژیک معمولاً به صورت قرصهای با دوز ثابت برای افزایش پایبندی بیمار به درمان تولید میشود و در موارد زیر تاییدیه رسمی دارد:
مرحله تداوم درمان سل ریوی و خارج ریوی
- پس از پایان مرحله حمله (که معمولاً شامل چهار دارو است)، ترکیب ریفامپین و ایزونیازید به عنوان رژیم استاندارد برای مرحله تداوم درمان استفاده میشود. این ترکیب برای ریشهکنی باقیمانده باکتریهای در حال تکثیر و جلوگیری از عود بیماری حیاتی است. پزشکان باید توجه داشته باشند که این ترکیب در مرحله تداوم معمولاً به مدت چهار ماه تجویز میشود، مگر در موارد خاص مانند درگیری سیستم عصبی مرکزی یا استخوان که دوره درمان طولانیتر خواهد بود.
درمان کوتاه مدت سل نهفته
- یکی از کاربردهای مهم و تایید شده این ترکیب، رژیم درمانی سه تا چهار ماهه برای افرادی است که دچار عفونت سل نهفته هستند اما بیماری فعال ندارند. این رژیم ترکیبی نسبت به درمان طولانیمدت تنها با ایزونیازید (نه ماهه)، نرخ تکمیل درمان بسیار بالاتری توسط بیماران دارد و اثربخشی آن در جلوگیری از تبدیل سل نهفته به فعال معادل رژیمهای طولانیتر است.
موارد مصرف خارج برچسب ترکیب ریفامپین و ایزونیازیدپزشکان در شرایط خاص بالینی و بر اساس شواهد علمی موجود، ممکن است از این ترکیب در مواردی خارج از موارد مندرج در برچسب رسمی دارو استفاده کنند:
پیشگیری پس از مواجهه در پرسنل درمان
- در مواردی که کادر درمان در معرض تماس نزدیک و پرخطر با بیماران مبتلا به سل مقاوم به دارو قرار میگیرند (در صورتی که حساسیت باکتری به این دو دارو حفظ شده باشد)، پزشکان متخصص عفونی ممکن است این ترکیب را به عنوان یک گزینه پیشگیرانه قدرتمند برای یک دوره محدود تجویز کنند، حتی اگر فرد هنوز معیارهای قطعی سل نهفته را نداشته باشد.
عفونتهای ناشی از مایکوباکتریومهای غیر سلی
- در برخی عفونتهای ناشی از مایکوباکتریومهای غیرعامل سل، مانند مایکوباکتریوم کانزاسی، زمانی که تستهای حساسیت دارویی نشاندهنده پاسخدهی مناسب به هر دو دارو باشد، پزشک ممکن است از این ترکیب به عنوان بخشی از یک رژیم درمانی چند دارویی برای ریشهکنی عفونت استفاده کند.
نکات کاربردی و هشدارهای بالینی برای پزشکانپایش همافزایی سمیت کبدی
- هر دو داروی ریفامپین و ایزونیازید پتانسیل آسیب رساندن به کبد را دارند. هنگامی که این دو دارو با هم مصرف میشوند، خطر سمیت کبدی به صورت همافزا افزایش مییابد. پزشک باید آنزیمهای کبدی را در فواصل منظم (معمولاً ماهیانه) پایش کند و به بیمار در مورد علائمی نظیر تهوع مداوم، دردهای شکمی و تغییر رنگ ادرار هشدار دهد.
تداخلات دارویی گسترده
- ریفامپین یک القاکننده بسیار قوی آنزیمهای کبدی است و میتواند سطح خونی بسیاری از داروهای دیگر را به شدت کاهش دهد. از سوی دیگر، ایزونیازید میتواند مهارکننده برخی آنزیمها باشد. پزشک باید پیش از تجویز این ترکیب، لیست تمامی داروهای مصرفی بیمار از جمله داروهای ضد تشنج، داروهای قلبی، داروهای ضد بارداری و داروهای ضد ویروسی (در بیماران مبتلا به اچآیوی) را به دقت بررسی کرده و در صورت لزوم دوز آنها را تنظیم کند.
تغییر رنگ مایعات بدن
- پزشک باید حتماً به بیمار اطلاع دهد که ریفامپین باعث تغییر رنگ نارنجی یا قرمز در ادرار، عرق، اشک و بزاق میشود. این یک عارضه بیخطر است اما عدم اطلاع بیمار میتواند منجر به قطع خودسرانه دارو شود. همچنین استفاده از لنزهای تماسی نرم در طول درمان به دلیل احتمال تغییر رنگ دائمی لنزها توصیه نمیشود.
مکمل ویتامین ب ۶
- برای جلوگیری از عوارض عصبی ناشی از ایزونیازید در این ترکیب، تجویز روزانه پیروکسین بهویژه در بیماران مستعد مانند افراد دیابتی، الکلی یا زنان باردار ضروری است.
