آدالیمومب یک آنتیبادی مونوکلونال انسانی است که به طور اختصاصی به عامل نکروز تومور آلفا متصل شده و فعالیت بیولوژیکی آن را مهار میکند. این دارو با کاهش التهاب در بیماریهای خودایمنی مختلف، نقش حیاتی در مدیریت شرایط مزمن ایفا میکند. در ادامه، جزئیات بالینی مربوط به موارد مصرف این دارو بر اساس منابع معتبر بینالمللی مانند سازمان غذا و داروی آمریکا و آژانس دارویی اروپا ارائه شده است.
موارد مصرف تایید شدهدر این بخش، کاربردهای بالینی آدالیمومب که دارای تاییدیه رسمی هستند و در پروتکلهای درمانی استاندارد قرار دارند، بررسی میشوند:
آرتریت روماتوئید
- این دارو برای کاهش علائم و نشانهها، القای پاسخ بالینی عمده، مهار پیشرفت آسیبهای ساختاری و بهبود عملکرد فیزیکی در بیماران بزرگسال مبتلا به آرتریت روماتوئید فعال با شدت متوسط تا شدید تجویز میشود. پزشکان میتوانند از این دارو به تنهایی یا در ترکیب با متوترکسات یا سایر داروهای ضد روماتیسمی اصلاحکننده بیماری استفاده کنند.
پسوریازیس پلاکتی
- برای درمان بیماران بزرگسال مبتلا به پسوریازیس پلاکتی مزمن متوسط تا شدید که کاندید درمان سیستمیک یا فتوتراپی هستند، آدالیمومب یک گزینه خط اول در میان بیولوژیکها محسوب میشود. هدف در اینجا کاهش وسعت پلاکها و بهبود کیفیت زندگی بیمار است.
بیماری کرون
- آدالیمومب برای کاهش علائم و نشانهها و القا و حفظ بهبود بالینی در بیماران بزرگسال و کودکان (بالای ۶ سال) مبتلا به بیماری کرون فعال متوسط تا شدید که پاسخ مناسبی به درمانهای متداول نداشتهاند، تایید شده است. این دارو به ویژه در بیمارانی که نسبت به اینفلیکسیماب عدم تحمل یا کاهش پاسخ نشان دادهاند، کاربرد دارد.
کولیت اولسراتیو
- در موارد کولیت اولسراتیو فعال متوسط تا شدید در بزرگسالان که پاسخ ایمنی کافی به داروهای سرکوبکننده ایمنی استاندارد ندارند، آدالیمومب جهت القای فروکش بیماری و حفظ آن تجویز میشود. تداوم درمان تنها در صورتی توصیه میشود که شواهد بالینی بهبود در ۸ هفته اول مشاهده شود.
آرتریت پسوریاتیک
- آدالیمومب به تنهایی یا همراه با داروهای غیر بیولوژیک، برای کاهش علائم، مهار پیشرفت آسیبهای مفصلی محیطی و بهبود توانایی حرکتی در بیماران مبتلا به آرتریت پسوریاتیک فعال استفاده میشود.
اسپوندیلیت آنکیلوزان
- این دارو برای کاهش علائم و نشانهها در بیماران مبتلا به اسپوندیلیت آنکیلوزان فعال (التهاب ستون فقرات) که به درمانهای خط اول مانند داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی پاسخ ندادهاند، بسیار موثر است.
هیدرادنیت سوپوراتیوا
- آدالیمومب اولین داروی تایید شده برای درمان هیدرادنیت سوپوراتیوا (جوشهای چرکی و التهابی مزمن) متوسط تا شدید در بزرگسالان و نوجوانان است که با هدف کاهش تعداد ضایعات التهابی و جلوگیری از تشکیل سینوسهای جدید تجویز میشود.
یووئیت
- درمان یووئیت غیر عفونی (میانی، خلفی و پانیووئیت) در بزرگسالان و کودکان که به استروئیدها پاسخ کافی نمیدهند یا نیاز به کاهش دوز استروئید دارند، از موارد تایید شده این دارو است.
موارد مصرف خارج برچسبموارد مصرف خارج برچسب شامل کاربردهایی است که اگرچه توسط مراجع رسمی به صورت عمومی تایید نشدهاند، اما شواهد علمی و کارآزماییهای بالینی معتبر از اثربخشی آنها حمایت میکنند:
سارکوئیدوز
- در مواردی که سارکوئیدوز (به ویژه سارکوئیدوز پوستی یا چشمی) به درمانهای خط اول مانند کورتیکواستروئیدها یا متوترکسات پاسخ نمیدهد، آدالیمومب به عنوان یک درمان نجاتبخش برای کنترل التهاب گرانولوماتوز در نظر گرفته میشود.
بیماری بهجت
- برای مدیریت تظاهرات شدید بیماری بهجت، به ویژه در موارد درگیریهای چشمی تهدیدکننده بینایی یا ضایعات پوستی-مخاطی مقاوم به درمان، از آدالیمومب استفاده میشود. مطالعات نشان میدهند این دارو در کنترل سریع حملات التهابی موثر است.
پیودرما گانگرنوزوم
- اگرچه درمانهای سیستمیک متعددی وجود دارد، آدالیمومب در موارد مقاوم پیودرما گانگرنوزوم برای تسریع در روند بهبود زخمهای دردناک و کاهش واکنشهای التهابی سیستمیک به کار گرفته میشود.
آرتریت ایدیوپاتیک جوانان (انواع خاص)
- علاوه بر موارد تایید شده، در برخی زیرگروههای خاص آرتریت کودکان که با التهاب مفاصل محیطی همراه است و به درمانهای معمول پاسخ نمیدهد، پزشکان بر اساس تجربه بالینی و مقالات تخصصی، آدالیمومب را در برنامه درمانی قرار میدهند.
پدیده رینود ثانویه
- در برخی گزارشهای بالینی محدود، برای بیمارانی که دچار پدیده رینود شدید ناشی از بیماریهای بافت همبند هستند و به درمانهای متسعکننده عروق پاسخ نمیدهند، مهارکنندههای عامل نکروز تومور مانند آدالیمومب جهت کاهش دفعات و شدت حملات بررسی شدهاند.
