داروی تترابنازین یک مهار کننده برگشت پذیر انتقال دهنده های مونو آمین وزیکولی نوع دو است که باعث کاهش سطح دوپامین و سایر مونو آمین ها در پایانه های عصبی می شود. این مکانیسم اثر باعث شده است تا این دارو در مدیریت اختلالات حرکتی هایپر کینتیک جایگاه ویژه ای در طب اعصاب پیدا کند. در ادامه بر اساس معتبر ترین منابع پزشکی بین المللی، موارد مصرف تایید شده و خارج از برچسب این دارو با رویکرد کاملا بالینی برای پزشکان بررسی می شود.
موارد مصرف تایید شدهکره ناشی از بیماری هانتینگتون
- تنها مورد مصرف رسمی و تایید شده این دارو توسط مراجع معتبر بین المللی، درمان حرکات غیر ارادی و کره ای شکل مرتبط با بیماری هانتینگتون است. پزشکان باید توجه داشته باشند که این دارو سیر پیشرفت بیماری زمینه ای را تغییر نمی دهد و صرفا یک درمان علامتی است.
نکات کاربردی و بالینی برای پزشک: - ارزیابی های پیش از درمان: پیش از شروع تجویز، ارزیابی دقیق بیمار از نظر سابقه افسردگی و افکار خودکشی الزامی است، زیرا این دارو دارای هشدار بسیار جدی برای افزایش خطر افسردگی و خودکشی در بیماران مبتلا به هانتینگتون می باشد.
- شروع و تنظیم دوز: درمان باید با دوز های بسیار پایین آغاز شود و بر اساس پاسخ بالینی و تحمل بیمار به صورت کاملا تدریجی افزایش یابد.
- متابولیسم و فارماکوژنومیک: متابولیسم این دارو به شدت وابسته به آنزیم های کبدی به ویژه خانواده سیتوکروم پی چهارصد و پنجاه است. در صورت نیاز به تجویز دوز های بالا تر از پنجاه میلی گرم در روز، انجام آزمایش های ژنتیکی برای تعیین وضعیت سرعت متابولیسم این آنزیم در بیمار ضروری است تا خطر مسمومیت دارویی به حداقل برسد.
موارد مصرف خارج از برچسبپزشکان متخصص مغز و اعصاب در شرایط بالینی خاص و در صورت عدم پاسخ به درمان های خط اول، از این دارو برای مدیریت سایر اختلالات حرکتی استفاده می کنند.
دیسکینزی دیررس
- یکی از مهم ترین موارد مصرف خارج از برچسب این دارو، کنترل حرکات غیر ارادی ناشی از مصرف طولانی مدت دارو های مسدود کننده گیرنده دوپامین مانند دارو های ضد روان پریشی است.
- نکات بالینی: در بیمارانی که امکان قطع داروی ضد روان پریشی وجود ندارد یا علائم پس از قطع آن همچنان پابرجا است، این دارو می تواند با تخلیه ذخایر دوپامین به کاهش شدت حرکات کمک کند. با این حال، پایش دقیق بیمار از نظر تشدید علائم روان پزشکی زمینه ای در طول درمان بسیار ضروری است.
سندرم تورت و تیک های حرکتی
- در بیماران مبتلا به سندرم تورت به ویژه افراد جوانی که تیک های حرکتی و صوتی آن ها به شدت آزار دهنده است و به درمان های رایج پاسخ نداده اند، این دارو به عنوان یک گزینه درمانی موثر و جایگزین مطرح می شود.
- نکات بالینی: مزیت مهم این دارو نسبت به دارو های ضد روان پریشی در درمان تیک، عدم ایجاد دیسکینزی دیررس به عنوان عارضه جانبی است. تنظیم دوز باید با احتیاط فراوان و پایش علائمی نظیر خواب آلودگی و افت فشار خون انجام شود.
همی بالیسموس و سایر انواع کره
- این اختلالات حرکتی که با حرکات پرتابی شدید، غیر ارادی و رقص مانند اندام ها مشخص می شوند، می توانند ناشی از سکته های مغزی یا اختلالات متابولیک باشند.
- نکات بالینی: در فاز حاد بیماری و زمانی که حرکات بیمار منجر به آسیب جسمی، اختلال در تغذیه یا خستگی مفرط می شود، این دارو می تواند در سرکوب سریع این حرکات آزار دهنده تا زمان رفع علت زمینه ای، بسیار موثر عمل کند.
