تترابنازین یک داروی نسخهای است که برای کم کردن بعضی حرکات غیرارادی بدن استفاده میشود. منظور از حرکات غیرارادی، حرکتهایی است که فرد نمیتواند آنها را کنترل کند؛ مثل تکانهای ناگهانی دست، پا، صورت، گردن یا بدن.
این دارو بیشتر برای کاهش حرکات غیرارادی در بیماری هانتینگتون تجویز میشود. بیماری هانتینگتون یک بیماری عصبی است که میتواند باعث حرکات ناخواسته، تغییرات رفتاری، مشکل در تمرکز و تغییرات خلقی شود.
تترابنازین بیماری را درمان نمیکند و باعث توقف کامل آن نمیشود، اما در بعضی بیماران میتواند شدت حرکات اضافی را کمتر کند و انجام کارهای روزمره مثل راه رفتن، غذا خوردن، نشستن یا صحبت کردن را آسانتر کند.
قرص تترابنازین معمولاً برای کاهش حرکات غیرارادی بدن استفاده میشود. پزشک ممکن است این دارو را زمانی تجویز کند که تکانهای بدن باعث آزار بیمار، سخت شدن غذا خوردن، مشکل در راه رفتن، زمین خوردن یا کاهش کیفیت زندگی شده باشد.
مصرف تترابنازین باید با نظر پزشک باشد، چون این دارو روی مغز و سیستم عصبی اثر میگذارد و ممکن است در بعضی افراد باعث خوابآلودگی، افسردگی، بیقراری یا کندی حرکت شود.
یکی از مهمترین کاربردهای تترابنازین، کم کردن حرکات ناگهانی و غیرقابل کنترل بدن است. این حرکات ممکن است در دست، پا، صورت، زبان، دهان، گردن یا تنه دیده شوند.
در بعضی بیماران، این حرکات آنقدر زیاد هستند که غذا خوردن، حرف زدن، نشستن یا خوابیدن را سخت میکنند. تترابنازین ممکن است کمک کند این حرکات کمتر شوند، اما مقدار اثر آن در همه افراد یکسان نیست.
بیماری هانتینگتون یکی از بیماریهایی است که میتواند باعث حرکات غیرارادی شود. تترابنازین در این بیماری برای کم کردن این حرکات تجویز میشود، نه برای درمان قطعی بیماری.
بیماران مبتلا به هانتینگتون ممکن است علاوه بر حرکات غیرارادی، دچار افسردگی، اضطراب، تحریکپذیری یا تغییر رفتار هم بشوند. به همین دلیل پزشک قبل از تجویز تترابنازین، وضعیت روحی بیمار را هم بررسی میکند.
تترابنازین مقدار بعضی مواد شیمیایی در مغز را تغییر میدهد. یکی از این مواد، دوپامین است. دوپامین مادهای در مغز است که در کنترل حرکت نقش دارد.
وقتی اثر دوپامین در بعضی قسمتهای مغز کمتر شود، حرکات غیرارادی ممکن است کاهش پیدا کنند. اما همین تغییر میتواند در برخی افراد باعث عوارضی مثل افسردگی، خوابآلودگی، لرزش یا کند شدن حرکت شود.
تترابنازین معمولاً به شکل قرص خوراکی مصرف میشود. دوزهای رایج آن شامل قرص تترابنازین ۱۲.۵ میلیگرم و قرص تترابنازین ۲۵ میلیگرم است.
دوز مناسب برای هر بیمار متفاوت است. پزشک معمولاً دارو را با مقدار کم شروع میکند و اگر لازم باشد، بهآرامی مقدار آن را بیشتر میکند. این کار برای کم کردن احتمال عوارض انجام میشود.
قرص تترابنازین ۲۵ میلیگرم برای بیمارانی استفاده میشود که پزشک تشخیص داده به مقدار بیشتری از دارو نیاز دارند. این قرص نسبت به دوز ۱۲.۵ میلیگرم مقدار بیشتری دارو دارد.
مصرف قرص ۲۵ میلیگرم بدون دستور پزشک خطرناک است. دوز بالاتر همیشه بهتر نیست و ممکن است باعث خوابآلودگی، افت فشار، بیقراری، افسردگی یا مشکلات حرکتی شود.
قرص تترابنازین ۱۲.۵ میلیگرم معمولاً برای شروع درمان یا تنظیم دقیق دوز استفاده میشود. شروع با دوز پایین به پزشک کمک میکند ببیند بدن بیمار دارو را چگونه تحمل میکند.
در بعضی افراد، همین دوز کم میتواند تا حدی کمککننده باشد. در بعضی دیگر، پزشک ممکن است پس از مدتی مقدار دارو را بیشتر کند.
نام درست این دارو تترابنازین است. در جستوجوهای اینترنتی ممکن است نامهایی مثل تترابنزین یا تترا بنزین هم دیده شود، اما شکل درست دارویی آن تترابنازین است.
در نسخه انگلیسی ممکن است نام دارو به صورت Tetrabenazine نوشته شود.
تترابنازین باید دقیقاً طبق دستور پزشک مصرف شود. مقدار دارو، تعداد دفعات مصرف در روز و زمان مصرف برای همه افراد یکسان نیست.
این دارو نباید خودسرانه شروع شود. همچنین قطع ناگهانی یا زیاد و کم کردن دوز بدون نظر پزشک میتواند باعث برگشت یا بدتر شدن حرکات غیرارادی و افزایش عوارض شود.
پزشک معمولاً درمان را با دوز کم شروع میکند. سپس اگر لازم باشد، دوز دارو را بهآرامی بیشتر میکند تا بهترین اثر با کمترین عارضه به دست بیاید.
در بعضی بیماران، تترابنازین یک بار در روز مصرف میشود. در بعضی دیگر، پزشک ممکن است مصرف دارو را در دو یا سه نوبت در روز تقسیم کند.
تترابنازین معمولاً هم با غذا و هم بدون غذا قابل مصرف است. اگر بعد از مصرف دارو دچار تهوع یا ناراحتی معده میشوید، مصرف آن همراه غذا ممکن است بهتر باشد.
مهم این است که دارو را منظم و طبق دستور پزشک مصرف کنید. تغییر ساعت مصرف بدون هماهنگی با پزشک میتواند روی اثر دارو یا عوارض آن تأثیر بگذارد.
اگر یک نوبت دارو را فراموش کردید، به محض یادآوری آن را مصرف کنید؛ اما اگر به زمان نوبت بعدی نزدیک هستید، نوبت فراموششده را رها کنید و طبق برنامه قبلی ادامه دهید.
برای جبران نوبت فراموششده، هرگز دو قرص را با هم مصرف نکنید، مگر اینکه پزشک چنین دستوری داده باشد. مصرف مقدار زیاد دارو میتواند خطرناک باشد.
تترابنازین مثل بسیاری از داروها ممکن است عوارض داشته باشد. بعضی عوارض خفیف هستند و با گذشت زمان کمتر میشوند، اما بعضی علائم باید جدی گرفته شوند.
اگر بعد از مصرف تترابنازین دچار تغییر شدید خلق، افکار خودآزاری، خوابآلودگی شدید، غش، تب همراه با سفتی بدن، تپش قلب شدید یا مشکل در بلع شدید، باید سریع با پزشک یا اورژانس تماس گرفته شود.
عوارض شایع تترابنازین ممکن است شامل خوابآلودگی، خستگی، سرگیجه، تهوع، استفراغ، خشکی دهان، سردرد، بیخوابی، کاهش اشتها و احساس ضعف باشد.
بعضی افراد هنگام بلند شدن از حالت نشسته یا خوابیده دچار سرگیجه میشوند. بهتر است آرام از جای خود بلند شوید تا احتمال افت فشار و زمین خوردن کمتر شود.
خوابآلودگی یکی از عوارض مهم تترابنازین است. این حالت ممکن است در روزهای اول مصرف یا بعد از افزایش دوز بیشتر باشد.
تا زمانی که اثر دارو روی بدن مشخص نشده است، رانندگی، کار با دستگاههای خطرناک یا انجام کارهایی که نیاز به تمرکز زیاد دارند، باید با احتیاط انجام شود.
تترابنازین ممکن است در بعضی افراد باعث افسردگی شود یا افسردگی قبلی را بدتر کند. این موضوع مخصوصاً در بیماران مبتلا به هانتینگتون مهم است، چون خود بیماری هم میتواند روی روحیه اثر بگذارد.
اگر بیمار دچار غم شدید، ناامیدی، گریههای غیرعادی، گوشهگیری، تغییر رفتار، حرف زدن درباره مرگ یا فکر آسیب زدن به خود شد، باید فوراً به پزشک اطلاع داده شود.
در بعضی افراد، تترابنازین ممکن است باعث لرزش، سفتی بدن، کند شدن حرکت، بیتعادلی یا راه رفتن سخت شود. این حالتها شبیه علائم بیماری پارکینسون هستند.
اگر این علائم شدید شدند یا زندگی روزمره را سخت کردند، پزشک ممکن است مقدار دارو را تغییر دهد یا درمان دیگری را در نظر بگیرد.
تداخل دارویی یعنی یک دارو روی اثر داروی دیگر تأثیر بگذارد. تترابنازین با بعضی داروها تداخل مهم دارد و مصرف همزمان آنها ممکن است باعث عوارض جدی شود.
قبل از شروع تترابنازین، بیمار باید فهرست کامل داروهای خود را به پزشک یا داروساز بگوید؛ حتی داروهای بدون نسخه، مکملها، داروهای گیاهی و قرصهای خوابآور.
تترابنازین نباید با بعضی داروهای ضدافسردگی خاص به نام MAOI مصرف شود. MAOI یعنی گروهی از داروهای ضدافسردگی که مصرف همزمان آنها با تترابنازین میتواند خطرناک باشد.
همچنین مصرف همزمان تترابنازین با بعضی داروهای مشابه، بعضی داروهای اعصاب، داروهای خوابآور و داروهایی که روی ضربان قلب اثر میگذارند، باید فقط با نظر پزشک باشد.
بعضی داروهای ضدافسردگی میتوانند مقدار تترابنازین را در بدن بالا ببرند و احتمال عوارض را بیشتر کنند. نمونههایی از این داروها فلوکستین، پاروکستین و بوپروپیون هستند.
اگر بیمار داروی ضدافسردگی مصرف میکند، نباید آن را خودسرانه قطع کند. پزشک باید تصمیم بگیرد که مصرف همزمان داروها ایمن است یا نیاز به تغییر دوز وجود دارد.
مصرف الکل همراه با تترابنازین میتواند خوابآلودگی، گیجی، کاهش تعادل و کند شدن واکنش بدن را بیشتر کند.
به همین دلیل در زمان مصرف تترابنازین بهتر است از مصرف الکل خودداری شود، بهویژه اگر بیمار رانندگی میکند، تنها زندگی میکند یا خطر زمین خوردن دارد.
داروهای خوابآور و آرامبخش میتوانند اثر خوابآلودگی تترابنازین را بیشتر کنند. این موضوع درباره بعضی داروهای ضدحساسیت خوابآور، مسکنهای قوی و داروهای آرامبخش هم صدق میکند.
اگر بیمار دارویی برای خواب، اضطراب، درد یا حساسیت مصرف میکند، باید قبل از مصرف تترابنازین به پزشک اطلاع دهد.
تترابنازین دارویی نیست که برای همه افراد مناسب باشد. قبل از مصرف، پزشک باید وضعیت عمومی، داروهای مصرفی، سابقه افسردگی، بیماری کبدی، بیماری قلبی و خطر زمین خوردن را بررسی کند.
اگر بیمار سابقه افسردگی شدید، فکر خودکشی، بیماری کبدی، مشکل جدی قلبی یا حساسیت به این دارو داشته باشد، ممکن است تترابنازین برای او مناسب نباشد.
افرادی که بیماری کبدی دارند، باید درباره مصرف تترابنازین با پزشک مشورت کنند. کبد در پاکسازی دارو از بدن نقش دارد و مشکل کبدی میتواند خطر عوارض را بیشتر کند.
افرادی که بیماری قلبی، ضربان قلب نامنظم، سابقه غش، تشنج، افسردگی، اضطراب شدید یا مشکل بلع دارند نیز باید با احتیاط بیشتری بررسی شوند.
اطلاعات کافی درباره ایمنی تترابنازین در بارداری وجود ندارد. اگر بیمار باردار است، قصد بارداری دارد یا احتمال بارداری وجود دارد، باید قبل از مصرف دارو با پزشک مشورت کند.
پزشک در این شرایط بررسی میکند که فایده مصرف دارو بیشتر است یا احتمال خطر آن برای مادر و جنین.
مشخص نیست تترابنازین به چه مقدار وارد شیر مادر میشود. به همین دلیل مصرف آن در دوران شیردهی باید فقط با نظر پزشک انجام شود.
پزشک ممکن است با توجه به وضعیت مادر، نیاز به درمان و وضعیت نوزاد، درباره ادامه شیردهی یا تغییر دارو تصمیم بگیرد.
سالمندان ممکن است نسبت به عوارض تترابنازین حساستر باشند. خوابآلودگی، سرگیجه، افت فشار، گیجی و زمین خوردن در این گروه اهمیت بیشتری دارد.
در سالمندان معمولاً پزشک با دوز پایینتر شروع میکند و وضعیت بیمار را دقیقتر پیگیری میکند.
تترابنازین معمولاً اعتیادآور محسوب نمیشود، اما قطع ناگهانی آن بدون نظر پزشک توصیه نمیشود. قطع ناگهانی ممکن است باعث برگشت یا بدتر شدن حرکات غیرارادی شود.
مصرف بیش از حد تترابنازین میتواند خطرناک باشد و نیاز به پیگیری فوری دارد.
تترابنازین مانند مواد مخدر یا بعضی آرامبخشها اعتیادآور نیست. یعنی معمولاً باعث میل شدید و اجباری به مصرف نمیشود.
با این حال، اگر بیمار برای کنترل حرکات غیرارادی به دارو نیاز داشته باشد، قطع ناگهانی میتواند علائم را برگرداند. این موضوع با اعتیاد فرق دارد.
قطع ناگهانی تترابنازین ممکن است باعث برگشت حرکات غیرارادی یا شدیدتر شدن آنها شود. در بعضی بیماران، این موضوع میتواند راه رفتن، غذا خوردن یا انجام کارهای روزانه را سختتر کند.
اگر لازم باشد دارو قطع شود، پزشک بهترین روش قطع یا کاهش دارو را مشخص میکند.
مصرف مقدار زیاد تترابنازین ممکن است باعث خوابآلودگی شدید، گیجی، افت فشار، غش، لرزش، سفتی بدن، بیقراری، تهوع، اختلال تعادل یا ضربان قلب غیرعادی شود.
در صورت مصرف اشتباه مقدار زیاد دارو یا بروز علائم شدید، باید سریع با اورژانس یا مرکز درمانی تماس گرفته شود.
اثر تترابنازین در بعضی بیماران ممکن است طی چند روز تا چند هفته دیده شود. چون پزشک معمولاً دوز دارو را بهآرامی زیاد میکند، مشخص شدن اثر کامل دارو ممکن است زمان ببرد.
اگر بیمار بعد از مدتی احساس کرد دارو اثر کافی ندارد، نباید خودسرانه دوز را بیشتر کند. پزشک باید بررسی کند که آیا نیاز به تغییر دوز، تغییر زمان مصرف یا تغییر دارو وجود دارد یا نه.
مدت اثر تترابنازین در همه افراد یکسان نیست. در بعضی بیماران، پزشک دارو را در چند نوبت روزانه تجویز میکند تا اثر آن در طول روز بهتر حفظ شود.
اگر بیمار حس میکند اثر دارو خیلی زود کم میشود یا در بعضی ساعتها حرکات غیرارادی بیشتر میشود، باید این موضوع را به پزشک بگوید.
برای همه بیماران یک برنامه ثابت آزمایش وجود ندارد. اما در بعضی افراد، پزشک ممکن است بررسی کبد، نوار قلب یا ارزیابی داروهای مصرفی را لازم بداند.
اگر بیمار بیماری قلبی، بیماری کبدی یا داروهای متعدد مصرف میکند، احتمال نیاز به بررسیهای بیشتر وجود دارد.
قرص تترابنازین باید در دمای اتاق، دور از گرما، رطوبت و نور مستقیم نگهداری شود. بهتر است دارو در بسته اصلی خود و دور از دسترس کودکان باشد.
این دارو نباید در حمام، داخل خودرو یا کنار داروهای دیگر بدون برچسب نگهداری شود. اگر تاریخ مصرف دارو گذشته یا ظاهر قرص تغییر کرده است، نباید مصرف شود.
تترابنازین داروی شخصی و نسخهای است. مصرف داروی فرد دیگر، حتی اگر علائم مشابه داشته باشد، میتواند خطرناک باشد.
تجربه افراد از مصرف تترابنازین متفاوت است. بعضی بیماران میگویند حرکات غیرارادی آنها کمتر شده و انجام کارهای روزمره برایشان راحتتر شده است.
در مقابل، بعضی بیماران ممکن است دچار خوابآلودگی، بیحالی، تغییر خلق، افسردگی، سرگیجه یا کندی حرکت شوند. به همین دلیل تنظیم دوز باید توسط پزشک انجام شود.
در بعضی افراد، تترابنازین باعث کاهش تکانهای ناگهانی بدن میشود. این کاهش ممکن است غذا خوردن، راه رفتن، نشستن، صحبت کردن یا حضور در جمع را آسانتر کند.
با این حال، اثر دارو در همه افراد کامل نیست. گاهی دارو فقط بخشی از حرکات را کم میکند یا به دلیل عوارض، نیاز به تغییر دوز پیدا میکند.
خوابآلودگی و بیحالی از تجربههای نسبتاً رایج در مصرف تترابنازین است. این حالت معمولاً در شروع درمان یا بعد از افزایش دوز بیشتر دیده میشود.
اگر خوابآلودگی شدید باشد یا باعث زمین خوردن، کاهش تمرکز یا مشکل در کارهای روزانه شود، باید به پزشک اطلاع داده شود.
بعضی بیماران یا خانواده آنها ممکن است بعد از شروع تترابنازین متوجه تغییر خلق، غمگینی، اضطراب، تحریکپذیری یا گوشهگیری شوند.
این علائم نباید نادیده گرفته شوند، بهخصوص اگر بیمار سابقه افسردگی داشته باشد یا درباره آسیب زدن به خود صحبت کند.
خیر، تترابنازین معمولاً برای درمان پارکینسون استفاده نمیشود. حتی ممکن است در بعضی افراد علائمی شبیه پارکینسون مثل لرزش، کندی حرکت یا سفتی بدن ایجاد کند.
بله، تترابنازین میتواند باعث خوابآلودگی شود. این خوابآلودگی با الکل، داروهای آرامبخش و داروهای خوابآور بیشتر میشود.
بله، تترابنازین ممکن است در بعضی افراد باعث افسردگی شود یا افسردگی قبلی را بدتر کند. تغییرات روحیه باید جدی گرفته شود.
تترابنازین ممکن است در بعضی افراد باعث کاهش اشتها یا تغییر وزن شود، اما اثر آن روی وزن در همه افراد یکسان نیست. بیماری زمینهای، تغذیه، تحرک و داروهای دیگر هم میتوانند روی وزن اثر بگذارند.
در بعضی موارد خاص، پزشک ممکن است تترابنازین را برای برخی تیکها یا حرکات غیرارادی بررسی کند. اما این دارو برای همه انواع تیک مناسب نیست و نباید خودسرانه مصرف شود.
تداخل غذایی مهمی برای تترابنازین شناخته نشده است. این دارو معمولاً با غذا یا بدون غذا قابل مصرف است. اگر باعث تهوع شود، مصرف همراه غذا ممکن است بهتر باشد.
بله، در بعضی افراد ممکن است باعث سرگیجه یا افت فشار هنگام بلند شدن شود. بهتر است بیمار آرام از جا بلند شود. غش یا سرگیجه شدید نیاز به بررسی پزشک دارد.
در بعضی موارد، پزشک ممکن است تترابنازین را برای حرکات غیرارادی صورت، دهان یا زبان در نظر بگیرد. اما علت این حرکات باید مشخص شود، چون درمان همه آنها یکسان نیست.
جایگزین تترابنازین به علت حرکات غیرارادی، شدت علائم، وضعیت روحی بیمار، بیماریهای همراه و داروهای مصرفی بستگی دارد. انتخاب داروی جایگزین فقط باید توسط پزشک انجام شود.
تترابنازین معمولاً به عنوان دارویی شناخته نمیشود که تست اعتیاد را مثبت کند. با این حال، نتیجه آزمایش به نوع تست و داروهای دیگر بستگی دارد. بهتر است قبل از آزمایش، فهرست داروهای مصرفی اعلام شود.
داروی تترابنازین یک مهار کننده برگشت پذیر انتقال دهنده های مونو آمین وزیکولی نوع دو است که باعث کاهش سطح دوپامین و سایر مونو آمین ها در پایانه های عصبی می شود. این مکانیسم اثر باعث شده است تا این دارو در مدیریت اختلالات حرکتی هایپر کینتیک جایگاه ویژه ای در طب اعصاب پیدا کند. در ادامه بر اساس معتبر ترین منابع پزشکی بین المللی، موارد مصرف تایید شده و خارج از برچسب این دارو با رویکرد کاملا بالینی برای پزشکان بررسی می شود.
موارد مصرف تایید شده
عوارض سیستم عصبی مرکزی و روان پزشکی
هشدار های بالینی داروی تترابنازین ویژه پزشکان
توصیه های دارویی بیمار (جهت آموزش توسط پزشک)
پزشک معالج موظف است در زمان تجویز دارو، نکات زیر را به صورت واضح به بیمار یا همراه وی آموزش دهد:
| اداراوون | فلومازنیل |
| سدیم اکسی بات | وینپوستین |
| آکامپروسیت | آتوموکستین |
| ممانتین | ریلوزول |
| دونپزیل هیدروکلراید+ممانتین هیدروکلراید | |
| نمایش بیشتر | |
برای دسترسی به اطلاعات تخصصی و جامع در زمینه مقدارمصرف، فارماکولوژی،تداخلات دارویی و راهنماییهای کلینیکی،از وبسایت Medscape استفاده کنید.
Drugs.comبرای بررسی دقیق دوزها،عوارض جانبی،هشدارها و جزئیات کاربرد داروها،میتوانید به وبسایت Drugs.com مراجعه کنید.
در شرايط خاص و نظارت ويژه پزشك قابل استفاده است: مطالعات حیوانی مواردی از عارضه جانبی برای جنین نشان داده است و مطالعات انسانی به اندازه کافی در دست نیست. منافع دارو در مقابل خطرات احتمالی، تعیین کننده مصرف یا عدم مصرف این دارو در دوران بارداری است.
| کد ژنریک | نام شکل دارویی | پرخطر | دما | حیاتی | برچسب هشدار بالا |
|---|---|---|---|---|---|
| 01203 |
قرص تترابنازین |
