سماگلوتاید یک آگونیست طولانی‌اثر گیرنده پپتید شبه گلوکاگون یک است که با تقلید از عملکرد این هورمون، ترشح انسولین را به صورت وابسته به گلوکز افزایش و ترشح گلوکاگون را کاهش می‌دهد. همچنین این دارو با تاخیر در تخلیه معده و اثر بر مراکز اشتها در مغز، منجر به کاهش وزن می‌شود.
موارد مصرف تایید شدهاین بخش شامل کاربردهایی است که بر اساس کارآزمایی‌های بالینی وسیع به تایید مراجع رسمی رسیده است:
- دیابت نوع دو: سماگلوتاید به عنوان درمان کمکی در کنار اصلاح سبک زندگی برای بهبود کنترل قند خون در بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع دو تجویز می‌شود. این دارو هم به صورت تزریق هفتگی و هم به صورت قرص خوراکی روزانه در دسترس است.
- کاهش خطر حوادث قلبی و عروقی: در بیماران مبتلا به دیابت نوع دو که دارای بیماری قلبی و عروقی ثابت شده هستند، سماگلوتاید برای کاهش خطر حوادث جدی قلبی نظیر سکته قلبی غیرکشنده، سکته مغزی غیرکشنده و مرگ‌های قلبی تایید شده است.
- مدیریت وزن مزمن: دوزهای بالاتر این دارو برای کنترل وزن در افراد مبتلا به چاقی (شاخص توده بدنی ۳۰ و بالاتر) یا افراد دارای اضافه وزن (شاخص توده بدنی ۲۷ و بالاتر) که حداقل یک بیماری زمینه‌ای مرتبط با وزن مانند فشار خون بالا یا کلسترول بالا دارند، تایید شده است.
نکات کاربردی برای پزشک در موارد تایید شده: - در شروع درمان، استفاده از پروتکل افزایش تدریجی دوز برای به حداقل رساندن عوارض گوارشی الزامی است. پزشک باید توجه داشته باشد که در بیماران با سابقه رتینوپاتی دیابتی، بهبود سریع کنترل قند خون ممکن است منجر به بدتر شدن موقت وضعیت بینایی شود. همچنین پایش عملکرد کلیوی در بیمارانی که عوارض گوارشی شدیدی را تجربه می‌کنند، ضروری است.
موارد مصرف Off-Labelپزشکان ممکن است بر اساس شواهد علمی موجود، در شرایط زیر نیز سماگلوتاید را تجویز کنند:
- کبد چرب غیرالکلی: شواهد بالینی نشان می‌دهند که سماگلوتاید می‌تواند در کاهش التهاب کبد و بهبود فیبروز در بیماران مبتلا به استئاتوهپاتیت مرتبط با اختلال متابولیک موثر باشد. این دارو با کاهش مقاومت به انسولین و کاهش وزن به بهبود پروفایل آنزیم‌های کبدی کمک می‌کند.
- سندرم تخمدان پلی‌کیستیک: در زنان مبتلا به این سندرم که دچار مقاومت شدید به انسولین و چاقی هستند، سماگلوتاید می‌تواند علاوه بر کمک به کاهش وزن، به تنظیم چرخه‌های قاعدگی و بهبود باروری کمک کند، هرچند درمان خط اول محسوب نمی‌شود.
- پیشگیری از دیابت در افراد پیش‌دیابتی: در افراد با قند خون مختل که در معرض خطر بالای ابتلا به دیابت نوع دو هستند، این دارو به دلیل اثرات قوی بر حساسیت انسولینی و وزن، برای پیشگیری از پیشرفت بیماری به کار می‌رود.
- آپنه انسدادی خواب: به دلیل ارتباط مستقیم چاقی با آپنه خواب، استفاده از این دارو در بیماران مبتلا به چاقی مفرط منجر به کاهش شدت حملات آپنه و بهبود کیفیت خواب شده است.
نکات کاربردی برای پزشک در موارد off-label: - در تجویز برای کبد چرب، پزشک باید مد نظر داشته باشد که اگرچه نتایج اولیه نویدبخش است، اما هنوز دوز دقیق و طول درمان برای این اندیکاسیون در برچسب رسمی دارو قید نشده است. در بیماران مبتلا به سندرم تخمدان پلی‌کیستیک، به دلیل خطرات احتمالی برای جنین، دارو باید حداقل دو ماه قبل از اقدام برای بارداری قطع شود.
ملاحظات ایمنی و هشدارهای بالینی - سرطان مدولاری تیروئید: مصرف این دارو در بیمارانی که سابقه شخصی یا خانوادگی سرطان مدولاری تیروئید یا سندرم نئوپلازی غدد درون‌ریز متعدد نوع دو دارند، ممنوع است.
- پانکراتیت: در صورت مشکوک شدن به پانکراتیت، مصرف دارو باید فوراً قطع شود و در صورت تایید، درمان نباید دوباره آغاز گردد.
- بیماری‌های کیسه صفرا: کاهش وزن سریع و اثرات مستقیم دارو می‌تواند منجر به ایجاد سنگ کیسه صفرا یا التهاب آن شود.
