این ترکیب دارویی یک ملین محرک و اسموتیک دوگانه است. سدیم پیکوسولفات پس از هیدرولیز توسط باکتریهای کولون، مستقیماً بر مخاط روده اثر گذاشته و حرکات دودی را افزایش میدهد. منیزیم سیترات که از واکنش بین منیزیم اکساید و سیتریک اسید در آب حاصل میشود، با جذب آب به داخل لومن روده، باعث شستشوی مکانیکی روده بزرگ میگردد.
موارد مصرف تایید شده (اندیکاسیونهای رسمی)این ترکیب دارویی به عنوان یکی از استانداردهای طلایی برای آمادهسازی روده در موارد زیر تایید شده است:
۱. آمادهسازی روده برای کولونوسکوپی در بزرگسالان و کودکان
- اصلیترین کاربرد تایید شده این دارو، پاکسازی کامل روده بزرگ پیش از انجام کولونوسکوپی است تا دید کامل و دقیق مخاط برای تشخیص پولیپها یا تودهها فراهم شود.
- نکته بالینی: این ترکیب به دلیل حجم کم مایع مصرفی در مقایسه با محلولهای پلیاتیلن گلیکول، پذیرش و تحمل بسیار بالاتری نزد بیماران دارد. پزشک باید بر اهمیت مصرف مقادیر کافی مایعات شفاف پس از هر دوز تاکید کند تا از کمآبی بدن جلوگیری شود.
۲. آمادهسازی برای تصویربرداریهای رادیولوژی
- جهت انجام سیتی کولونوگرافی یا عکسبرداریهای اشعه ایکس از ناحیه شکم و لگن که نیاز به تخلیه کامل مدفوع و گازهای روده برای جلوگیری از تداخل در تصویر دارند.
۳. آمادهسازی پیش از جراحیهای روده
- در جراحیهایی که نیاز به کولون خالی و تمیز دارند تا خطر آلودگی صفاقی و عفونتهای پس از عمل کاهش یابد، از این پروتکل شستشو استفاده میشود.
موارد مصرف خارج از برچسب (کاربردهای بالینی جانبی)اگرچه کاربرد اصلی این دارو پاکسازی حاد روده است، اما در شرایط خاص بالینی زیر نیز با احتیاط استفاده شده است:
۱. مدیریت یبوست مزمن مقاوم به درمانهای معمول
- در برخی موارد نادر که بیمار دچار یبوست بسیار شدید و مقاوم به تمام ملینهای معمول است و خطر انسداد ناشی از توده مدفوعی وجود دارد، ممکن است پزشک تحت نظارت دقیق دوزهای کنترل شدهای از این ترکیب را تجویز کند.
- رویکرد بالینی: این دارو برای مصرف مداوم در یبوست مزمن تایید نشده است و استفاده طولانیمدت میتواند منجر به عدم تعادل الکترولیتی و وابستگی روده شود.
۲. تخلیه روده پیش از معاینات اورولوژی یا زنان
- در برخی جراحیهای پیچیده لگنی که پر بودن روده بزرگ میتواند فضای عملیاتی جراح را محدود کند، از این ترکیب برای تخلیه سریع روده استفاده میشود.
۳. شستشوی روده در مسمومیتهای خاص
- در مواردی که نیاز به تخلیه سریع دستگاه گوارش برای دفع مواد سمی جذبنشده وجود دارد، در صورتی که ملینهای دیگر در دسترس نباشند، ممکن است از مکانیسم اسموتیک این دارو استفاده شود (هرچند ذغال فعال اولویت دارد).
ملاحظات کلیدی و هشدارهای بالینی برای پزشک
- نقص عملکرد کلیوی: به دلیل وجود منیزیم، مصرف این دارو در بیماران با نارسایی کلیوی شدید ممنوع است، زیرا خطر تجمع منیزیم در خون و سمیت ناشی از آن وجود دارد.
- تعادل الکترولیتها: پزشک باید پیش از تجویز، سطح الکترولیتهای پایه بیمار را بررسی کند. خطر افت سدیم، افت پتاسیم و نوسانات کلسیم به ویژه در سالمندان و بیماران مصرفکننده داروهای ادرارآور بسیار جدی است.
- اختلالات قلبی: در بیماران با نارسایی احتقانی قلب یا آریتمیهای حساس به تغییرات الکترولیتی، مصرف این دارو باید با احتیاط فراوان و پایش قلبی انجام شود.
- موارد منع مصرف جدی: در صورت شک به انسداد روده، سوراخشدگی روده، کولیت سمی یا احتباس معدوی، استفاده از این پروتکل شستشو مطلقاً ممنوع است.
