بنزوئیل پراکساید یک عامل موضعی با خواص ضد باکتریایی و ضد التهابی است که به دلیل مکانیسم اثر چندگانه، یک ابزار کلیدی در درمان بیماریهای پوستی التهابی محسوب میشود.
۱. موارد مصرف تأیید شده
بیماری اول: آکنه ولگاریس (جوش غرور جوانی)
- توضیحات کاربردی و بالینی: بنزوئیل پراکساید به عنوان درمان خط اول یا بخشی از درمان ترکیبی برای آکنه خفیف تا متوسط و همچنین آکنههای شدیدتر (در ترکیب با داروهای دیگر) کاربرد دارد.
- مکانیسم اثر: این ماده به عنوان یک عامل باکتریکش قوی عمل کرده و به طور موثری باکتری کاتینباکتریوم آکنس را در سطح پوست و درون فولیکولهای مو از بین میبرد. نکته بالینی حائز اهمیت این است که برخلاف آنتیبیوتیکهای موضعی، استفاده از بنزوئیل پراکساید منجر به ایجاد مقاومت باکتریایی نمیشود.
- اثرات اضافی: بنزوئیل پراکساید دارای اثرات کراتولیتیک (لایه برداری خفیف) و سبوستاتیک (کاهش دهنده تولید چربی) است و به رفع کمدونها کمک میکند.
- ترکیب درمانی: این دارو اغلب با سایر درمانهای آکنه ترکیب میشود تا اثربخشی افزایش یابد و مقاومت آنتیبیوتیکی به حداقل برسد. ترکیبات رایج عبارتند از:
- بنزوئیل پراکساید + آنتیبیوتیک موضعی (مانند کلیندامایسین): برای تقویت اثر ضد باکتریایی و کاهش خطر مقاومت آنتیبیوتیکی.
- بنزوئیل پراکساید + رتینوئید موضعی (مانند آداپالن یا ترتینوئین): برای بهرهمندی از خواص کمدولیتیک و تنظیم تمایز سلولی رتینوئیدها.
بیماری دوم: ضایعات التهابی ناشی از روزاسه
- توضیحات کاربردی و بالینی: نوع خاصی از کرم بنزوئیل پراکساید با دوز ۵ درصد میکروکپسوله، برای درمان ضایعات التهابی روزاسه (شامل پاپولها و پوسچولها) در بزرگسالان تأیید شده است.
- مکانیسم اثر در روزاسه: خواص ضد التهابی و احتمالاً کاهشدهندگی باکتریایی آن به بهبود قرمزی و برجستگیهای التهابی روزاسه پاپولوپوسچولار کمک میکند.
- ملاحظه بالینی: این فرمولاسیون ویژه (میکروکپسوله) به دلیل کاهش آزادسازی بنزوئیل پراکساید، تحملپذیری بالاتری در پوست حساس مبتلایان به روزاسه دارد.
۲. موارد مصرف خارج برچسب (مصرف غیرتأیید شده رسمی)
اگرچه این موارد به طور رسمی توسط سازمانهای نظارتی تأیید نشدهاند، اما در عمل بالینی و متون درماتولوژی برای آنها کاربرد گزارش شده است:
فولیکولیت
- توضیحات کاربردی و بالینی: از بنزوئیل پراکساید، به ویژه در فرمهای شوینده، برای درمان فولیکولیت (التهاب فولیکول مو) استفاده میشود.
- دلیل استفاده: خاصیت ضد باکتریایی قوی آن میتواند باکتریها یا قارچهایی که اغلب عامل فولیکولیت هستند را هدف قرار دهد و التهاب را کاهش دهد.
کراتولیز گودالدار
- توضیحات کاربردی و بالینی: درمان کراتولیز گودالدار که یک عفونت باکتریایی سطحی در کف پا است.
- دلیل استفاده: خاصیت باکتریکشی موضعی قوی آن برای از بین بردن باکتریهای عامل این بیماری پوستی (به طور عمده گونههای کورینهباکتریوم) مفید است.
هیپوملانوز ماکولار پیشرونده
- توضیحات کاربردی و بالینی: برخی مطالعات و تجارب نشان دادهاند که ممکن است در درمان هیپوملانوز ماکولار پیشرونده (یک اختلال لکه سفید پوستی که احتمالاً با عوامل باکتریایی مرتبط است) مؤثر باشد.
- ملاحظه بالینی: این مورد مصرف از پشتوانه دادههای بالینی محدودتری برخوردار است و معمولاً در موارد مقاوم به درمانهای دیگر در نظر گرفته میشود.
زخمهای فشاری (تسکین علائم)
- توضیحات کاربردی و بالینی: در برخی منابع، به دلیل خاصیت ضد باکتریایی و ضد عفونیکننده، استفاده از آن برای بهبود زخمهای پوستی مانند زخمهای فشاری (تنها به صورت کمکی و نه درمان اصلی) مطرح شده است.
- احتیاط: کاربرد آن در زخمهای باز نیاز به احتیاط فراوان و ارزیابی دقیق توسط پزشک دارد، زیرا میتواند باعث تحریک و خشکی پوست اطراف شود.
