زپلایت با ماده مؤثر تیرزپاتاید، با فعال‌سازی دوگانه گیرنده‌های هورمونی، به کاهش وزن در چاقی مفرط و کنترل قند خون در بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۲ کمک می‌کند. تزریق زیرجلدی هفتگی، تنها با تجویز پزشک و همراه با رژیم غذایی و ورزش.
زپلایت یک فرآورده دارویی تزریقی با ماده مؤثر تیرزپاتاید است که برای بهبود کنترل قند خون و مدیریت وزن در درازمدت به کار می‌رود. این دارو از سوی شرکت گلکسی طب عرضه شده و در گروه داروهای مقلد اینکرتین (داروهایی با ساختاری همانند هورمون‌های طبیعی دستگاه گوارش که به ترشح انسولین و ایجاد حس سیری کمک می‌کنند) قرار می‌گیرد.
قلم اتواینجکشن دستگاهی سرپوشیده با سوزن مخفی داخلی است که تزریق را بدون نیاز به سرسوزن جداگانه و با کمترین درد در خانه ممکن می‌کند. مصرف این فرآورده نیازمند بررسی وضعیت سلامت فرد و تجویز مستقیم پزشک است.
این فرآورده جایگزین انسولین نیست و در دیابت نوع یک یا کتواسیدوز دیابتی (عارضه حاد ناشی از کمبود شدید انسولین که خون را بیش از حد اسیدی می‌کند) هیچ کاربردی ندارد.
ماده اصلی این قلم، تیرزپاتاید نام دارد که هم‌زمان دو گیرنده هورمونی طبیعی روده یعنی هورمون پپتید شبه گلوکاگون-۱ و هورمون پلی‌پپتید محرک انسولین وابسته به گلوکز را فعال می‌کند.
اثرات هماهنگ این ماده بر بدن شامل موارد زیر است:
این فرآورده با تنظیم روند ترشح انسولین و مهار ترشح بی‌رویه قند از کبد، از نوسانات شدید قند خون پس از خوردن وعده‌های غذایی جلوگیری می‌کند. در نتیجه، شاخص هموگلوبین ای‌وان‌سی (شاخص آزمایشگاهی نشان‌دهنده میانگین وضعیت کنترل قند خون طی سه ماه گذشته) به شکلی چشمگیر بهبود می‌یابد.
اگر بیمار هم‌زمان از انسولین یا داروهای تحریک‌کننده تولید انسولین استفاده می‌کند، پایش منظم قند خون الزامی است؛ چرا که پزشک برای جلوگیری از افت شدید و ناگهانی قند خون، دوز سایر داروها را بازتنظیم خواهد کرد.
این دارو به عنوان یک روش درمانی کمکی برای مبتلایان به چاقی مفرط یا اضافه وزن همراه با خطرات بالینی تأیید شده است و نباید به عنوان یک راهکار مقطعی برای زیبایی تلقی شود. مصرف آن برای افرادی با وزن طبیعی یا اضافه وزن اندک مجاز نیست.
پاسخ‌دهی بدن در افراد مختلف یکسان نیست و سرعت کاهش وزن به عواملی مانند دوز دارو، ژنتیک، پایبندی به رژیم غذایی و فعالیت بدنی وابسته است. بر پایه مطالعات معتبر بالینی، افراد دریافت‌کننده دوزهای کامل درمانی همراه با سبک زندگی مناسب، می‌توانند به طور میانگین بین ۱۵ تا بیش از ۲۰ درصد از وزن ابتدایی خود را در طول دوره درمان از دست بدهند.
این فرآورده در شش دوز مختلف به صورت قلم‌های تک‌دوز عرضه می‌شود تا دستگاه گوارش به تدریج به دارو عادت کند. افزایش آرام و پله‌ای دوز، احتمال تهوع و دل‌پیچه را به حداقل می‌رساند.
درمان با دوز ۲.۵ میلی‌گرم، یک نوبت در هفته آغاز شده و بیمار دست‌کم ۴ هفته کامل روی این دوز می‌ماند. پس از آن دوز به ۵ میلی‌گرم افزایش می‌یابد. افزایش‌های بعدی ۲.۵ میلی‌گرمی تنها در صورت تحمل خوب گوارشی و نیاز درمانی، با فاصله دست‌کم ۴ هفته انجام می‌شود. اگر بیمار با دوز کمتر به هدف درمانی برسد، لزومی به بالا بردن دوز نیست.
این دارو اختصاصاً برای تزریق زیرجلدی (تزریق درون بافت چربی درست زیر لایه پوست) ساخته شده است. تزریق درون رگ یا عضله ممنوع بوده و خطرات جدی به همراه دارد. قلم اتواینجکشن دارای سوزن از پیش تعبیه‌شده است و بیمار نیازی به خرید یا بستن سرسوزن ندارد.
محل تزریق را در هر نوبت هفتگی کمی جابه‌جا کنید تا از ضخیم شدن بافت چربی یا گلوله شدن پوست پیشگیری شود.
تزریق دارو یک نوبت در هفته و در یک روز معین انجام می‌شود. ساعت تزریق در طول شبانه‌روز تفاوتی ایجاد نمی‌کند و مصرف آن همراه با غذا یا با معده خالی مجاز است. در صورت تمایل به تغییر روز هفتگی تزریق، باید بین آخرین نوبت و تزریق جدید دست‌کم ۷۲ ساعت (۳ روز کامل) فاصله باشد.
تیرزپاتاید ساختار پروتئینی حساسی دارد و پایداری آن به نگهداری دقیق در شرایط دمایی استاندارد وابسته است. قلم‌های پلمپ‌شده باید درون طبقات میانی یخچال در محدوده دمایی ۲ تا ۸ درجه سانتی‌گراد نگهداری شوند. از گذاشتن دارو در دیواره پشتی یخچال، مجاورت فریزر یا جایخی جداً پرهیز کنید؛ یخ‌زدگی ساختار مولکولی دارو را تخریب می‌کند و داروی منجمدشده حتی پس از ذوب شدن، غیرقابل استفاده است. همچنین جعبه اصلی دارو را حفظ کنید تا از تابش مستقیم نور محافظت گردد.
قلم‌های پلمپ‌شده در صورت عدم دسترسی به یخچال یا در حین سفر، می‌توانند حداکثر به مدت ۲۱ روز در دمای اتاق (کمتر از ۳۰ درجه سانتی‌گراد) و دور از تابش آفتاب نگهداری شوند. در صورت گذشت بیش از ۲۱ روز، باید امحا گردند. از آنجا که این فرآورده تک‌دوز و یک‌بار مصرف است، پس از انجام تزریق، قلم خالی شده و نگهداری آن بعد از استفاده موضوعیت ندارد.
پاسخ بدن به آغاز داروی جدید یا پله‌های افزایشی دوز ممکن است با نشانه‌های ناخواسته‌ای همراه باشد که بخش عمده آن‌ها ماهیتی گذرا دارند و با ادامه درمان تخفیف می‌یابند.
کند شدن خروج غذا از معده به سمت روده می‌تواند زمان و مقدار جذب سایر داروهای خوراکی را تغییر دهد. بیمار باید پیش از آغاز درمان، فهرست کامل داروهای مصرفی خود را با پزشک یا داروساز در میان بگذارد.
کاهش مقاومت سلول‌ها به انسولین و افت توده چربی، تغییرات مفیدی در تعادل هورمونی ایجاد می‌کند. در خانم‌های مبتلا به سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (اختلال هورمونی ناشی از مقاومت به انسولین همراه با کیست‌های ریز تخمدان و قاعدگی نامنظم)، کاهش وزن حاصل از این دارو می‌تواند به بازیابی تخمک‌گذاری و منظم شدن دوره‌های قاعدگی کمک کند.
این ترکیب مستقیماً بر میل جنسی اثری ندارد، ولی ارتقای سلامت جسمانی و تناسب اندام به بهبود خلق‌وخو و عملکرد زناشویی کمک می‌نماید. نکته حیاتی آن است که با بهبود تخمک‌گذاری در بانوانی که پیش‌تر ناباروری ناشی از اضافه وزن داشتند، شانس بارداری ناگهانی افزایش می‌یابد و رعایت اصول پیشگیری ضروری است.
پایبندی به زمان‌بندی هفتگی شرط اصلی اثربخشی این فرآورده است.
تصمیم به توقف درمان باید با هماهنگی پزشک گرفته شود. پس از اتمام دوره درمان، اثر دارو بر کندی معده و مهار اشتهای مغز از بین می‌رود و تمایل به دریافت کالری افزایش می‌یابد. در صورتی که فرد در طول درمان عادات تغذیه‌ای سالم و ورزش منظم را در خود تثبیت نکرده باشد، بازگشت بخشی از وزن قبلی محتمل است.
کنار گذاشتن دارو خطر وابستگی ایجاد نمی‌کند، ولی قطع ناگهانی ممکن است جهش اشتها و بالا رفتن ناگهانی قند را رقم بزند. پزشکان ترجیح می‌دهند پله‌های دوز را آرام‌آرام کاهش دهند. نیمه‌عمر دارو (مدت زمانی که طول می‌کشد تا غلظت ماده در بدن به نصف برسد) نزدیک به ۵ روز است؛ از این رو خروج کامل مولکول‌های دارو از خون نزدیک به ۴ تا ۵ هفته پس از آخرین تزریق زمان می‌برد.
توصیه‌های برگرفته از بیماران راهکارهای سودمندی را برای سازگاری بهتر فراهم ساخته است.
خیر، ساختار تیرزپاتاید بر مراکز سرخوشی یا سامانه‌های پاداش در مغز اثری ندارد و مصرف آن هیچ‌گونه وابستگی روانی یا جسمی ایجاد نمی‌کند.
افت تمایل به غذا و احساس پر بودن شکم معمولاً ظرف ۲۴ تا ۷۲ ساعت پس از نخستین تزریق در بدن آغاز می‌شود.
اگر قلم پلمپ‌شده در دمای متعادل اتاق زیر ۳۰ درجه سانتی‌گراد و دور از تابش آفتاب مانده باشد، تا حداکثر ۲۱ روز پایدار و قابل استفاده است. اما اگر دارو در معرض دمای بالا، درون خودروی گرم یا تابش مستقیم خورشید قرار گرفته باشد، باید دور ریخته شود.
بله، این دارو ابزاری کمکی در دستان پزشک است. دستیابی به سلامتی ماندگار و کاهش وزن چشمگیر، تنها با تعادل در کالری دریافتی، مصرف فیبر و پروتئین کافی و فعالیت بدنی مستمر پایدار خواهد ماند.
این رخداد عمدتاً به دلیل سردی داروی تازه خارج‌شده از یخچال یا اصابت سوزن باریک با مویرگ‌های سطحی پوست است. خارج کردن قلم از یخچال نیم ساعت قبل از تزریق و عدم ماساژ دادن پوست پس از تزریق از این عارضه پیشگیری می‌کند.
خیر، تمامی قلم‌های اتواینجکشن به شکل تک‌دوز و یک‌بار مصرف تولید می‌شوند. پس از تزریق، سیستم قفل ایمنی به طور خودکار فعال شده و قلم خالی باید دور انداخته شود.
کلیک اول بیانگر آغاز ورود سوزن و کلیک دوم نشان‌دهنده اتمام حرکت پیستون است. مکث ۱۰ ثانیه‌ای زمان کافی به داروی غلیظ زیرجلدی می‌دهد تا در بافت چربی پخش شود و از هدر رفتن یا نشت قطرات دارو به بیرون جلوگیری گردد.
خروج یک قطره ریز پس از تزریق مشکلی ندارد؛ اما ماندن مقادیر بیشتر عموماً به دلیل برداشتن شتاب‌زده قلم پیش از ۱۰ ثانیه است. موضع را با دستمال تمیز پاک کنید ولی هرگز قلم دیگری برای جبران تزریق نکنید؛ در نوبت هفته بعد قلم را تا پایان ۱۰ ثانیه محکم روی موضع نگه دارید.
