موارد مصرف تایید شده موارد زیر بر اساس تاییدیه سازمانهای معتبر بینالمللی دارویی تنظیم شدهاند و نیازمند پایش دقیق بالینی هستند.
درمان کمخونی ناشی از بیماری مزمن کلیوی
- این مورد اصلیترین کاربرد بالینی این دارو است و شامل بیماران وابسته به دیالیز و غیر وابسته به دیالیز میشود.
- نکات کاربردی برای پزشک: پیش از شروع درمان، ارزیابی دقیق ذخایر آهن الزامی است. اشباع ترانسفرین باید بالای 20 درصد و فریتین سرم بالای 100 نانوگرم بر میلیلیتر (در بیماران غیردیالیزی) یا بالای 200 نانوگرم بر میلیلیتر (در بیماران دیالیزی) باشد. هدف درمانی، رساندن سطح هموگلوبین به محدوده 10 تا 11 گرم بر دسیلیتر است. رساندن هموگلوبین به بالای 11.5 یا 12 گرم بر دسیلیتر به شدت با افزایش خطر حوادث قلبی عروقی، ترومبوز و مرگومیر همراه است و باید از آن اجتناب شود.
درمان کمخونی ناشی از شیمیدرمانی در بدخیمیهای غیرمایلوئیدی
- این دارو برای بیمارانی تجویز میشود که تحت شیمیدرمانی تسکینی قرار دارند و هدف آن کاهش نیاز به تزریق خون است.
- نکات کاربردی برای پزشک: تجویز این دارو در بیمارانی که با هدف درمان قطعی و علاجپذیر شیمیدرمانی میشوند ممنوع است، زیرا مطالعات نشان دادهاند که فاکتورهای محرک اریتروپوئز میتوانند باعث رشد تومور و کاهش بقا شوند. درمان تنها زمانی آغاز میشود که هموگلوبین به زیر 10 گرم بر دسیلیتر افت کرده باشد و حداقل دو ماه از دوره شیمیدرمانی بیمار باقی مانده باشد. پس از اتمام دوره شیمیدرمانی، مصرف دارو باید قطع گردد.
کاهش نیاز به تزریق خون در جراحیهای انتخابی
- در بیمارانی که کاندید جراحیهای بزرگ (غیر قلبی و غیر عروقی) مانند جراحیهای ارتوپدی هستند و خطر بالای از دست دادن خون وجود دارد.
- نکات کاربردی برای پزشک: این پروتکل برای بیمارانی با هموگلوبین پایه 10 تا 13 گرم بر دسیلیتر کاربرد دارد. دارو معمولا به صورت زیرجلدی طی چند هفته قبل از جراحی و روز جراحی تزریق میشود. به دلیل افزایش خطر ترومبوآمبولی وریدی، تجویز همزمان پروفیلاکسی ترومبوز (مانند داروهای ضدانعقاد) در طول دوره درمان اکیدا توصیه میشود.
درمان کمخونی در بیماران مبتلا به نقص ایمنی اکتسابی تحت درمان با داروی ضد ویروس
- داروهای ضد ویروس خاصی که برای این بیماران تجویز میشوند، باعث سرکوب شدید مغز استخوان و افت هموگلوبین میگردند.
- نکات کاربردی برای پزشک: اثربخشی درمان بستگی به سطح پایه اریتروپویتین درونزاد بیمار دارد. پیش از شروع درمان، سطح این هورمون در سرم باید اندازهگیری شود. اگر سطح آن کمتر یا مساوی 500 میلیواحد بینالمللی بر میلیلیتر باشد، بیمار به درمان پاسخ مناسبی خواهد داد. در سطوح بالاتر، احتمال پاسخ به دارو بسیار ضعیف است.
موارد مصرف خارج از برچسب موارد زیر اگرچه تاییدیه رسمی برای مصرف روتین ندارند، اما در مراجع معتبر پزشکی بر اساس شواهد بالینی برای شرایط خاص توصیه شدهاند.
سندرمهای میلودیسپلاستیک
- در بیماران مبتلا به سندرمهای میلودیسپلاستیک با خطر پایین که دچار کمخونی علامتی هستند، از این دارو استفاده میشود.
- نکات کاربردی برای پزشک: بهترین پاسخ در بیمارانی دیده میشود که نیاز به تزریق خون در آنها کم است (کمتر از دو واحد در ماه) و سطح اریتروپویتین سرمی آنها کمتر از 500 میلیواحد بینالمللی بر میلیلیتر است. در برخی پروتکلهای بالینی، برای افزایش اثربخشی و ایجاد پاسخ همافزایی، این دارو با فاکتورهای محرک کلونی گرانولوسیتی به صورت ترکیبی تجویز میشود.
جلوگیری یا درمان کمخونی در نوزادان نارس
- نوزادان با وزن بسیار کم هنگام تولد، به دلیل تولید ناکافی اریتروپویتین درونزاد و خونگیریهای مکرر آزمایشگاهی، در معرض خطر بالای کمخونی هستند.
- نکات کاربردی برای پزشک: تجویز این دارو در هفتههای اول زندگی میتواند نیاز به تزریق خون مکرر را در بخش مراقبتهای ویژه نوزادان کاهش دهد. با این حال، مکملیاری همزمان با قطرههای آهن و ویتامین ای برای تامین مواد اولیه ساخت گلبول قرمز و جلوگیری از همولیز کاملا ضروری است.
بیمارانی که از دریافت فرآوردههای خونی امتناع میکنند
- در بیمارانی که به دلایل اعتقادی یا شخصی از دریافت خون خودداری میکنند و دچار کمخونی شدید و تهدیدکننده حیات هستند.
- نکات کاربردی برای پزشک: در این شرایط بحرانی، اریتروپویتین با دوزهای بالاتر از حد معمول به همراه دوزهای بالای آهن وریدی، اسید فولیک و ویتامین ب دوازده تجویز میشود تا مغز استخوان با حداکثر ظرفیت ممکن تحریک شود. این روش یک رویکرد نجاتبخش است و نیازمند بستری و پایش دقیق همودینامیک بیمار میباشد.
کمخونی ناشی از بیماریهای التهابی مزمن
- مانند آرتریت روماتوئید شدید یا بیماریهای التهابی روده که به درمانهای خط اول پاسخ ندادهاند.
- نکات کاربردی برای پزشک: التهاب مزمن باعث اختلال در متابولیسم آهن و مقاومت به اریتروپویتین میشود. تجویز این دارو تنها پس از کنترل نسبی فاز حاد التهاب و اطمینان از کفایت ذخایر آهن توصیه میشود. پاسخ به درمان در این گروه نسبت به بیماران کلیوی کندتر و غیرقابل پیشبینیتر است.
