موارد مصرف تایید شده این ترکیبات دارای تاییدیههای رسمی برای استفادههای درمانی و تشخیصی در محیطهای بالینی هستند:
درمان کراتوکانژنکتیویت سیکا و سندرم خشکی چشم
- کاربرد بالینی: به عنوان خط اول درمان برای خشکی چشم ناشی از کاهش تولید اشک یا افزایش تبخیر اشک تجویز میشود.
- توصیه به پزشک: دوز معمول 1 تا 2 قطره در چشم مبتلا بر اساس نیاز بیمار است. نکته بسیار مهم در تجویز این روانکنندهها توجه به مواد نگهدارنده به ویژه بنزالکونیوم کلراید است. اگر بیمار نیاز به استفاده بیش از 4 تا 6 بار در روز دارد، قطعا باید فرمولاسیونهای بدون مواد نگهدارنده تجویز شود تا از سمیت اپیتلیال قرنیه جلوگیری گردد.
حفاظت از سطح قرنیه در برابر تحریکات محیطی
- کاربرد بالینی: برای تسکین موقت سوزش، خارش و احساس جسم خارجی ناشی از عواملی مانند باد، دود، اشعه فرابنفش خورشید و استفاده طولانیمدت از صفحات نمایشگر دیجیتال استفاده میشود.
- توصیه به پزشک: اثربخشی این ترکیبات کاملا وابسته به علائم است. آموزش به بیمار برای استفاده پیشگیرانه (مثلا قبل از شروع کار با رایانه) میتواند از بروز میکروتروماهای اپیتلیال سطح قرنیه جلوگیری کند.
عامل واسط در معاینات تشخیصی چشم
- کاربرد بالینی: غلظتهای بالاتر هیدروکسی پروپیل متیل سلولز (مانند محلولهای 2.5%) به عنوان یک عامل شفافکننده و روانکننده بین قرنیه بیمار و لنزهای تشخیصی در رویههایی مانند گونیوسکوپی یا ارزیابی فوندوس چشم استفاده میشود.
- توصیه به پزشک: این ماده از ایجاد خراش قرنیه حین قرار دادن لنزهای تماسی تشخیصی روی چشم جلوگیری کرده و یک رابط اپتیکی عالی برای معاینه دقیق شبکیه و زاویه اتاق قدامی فراهم میکند. پس از اتمام معاینه، شستشوی چشم بیمار با نرمال سالین توصیه میشود.
استفاده به عنوان ماده ویسکوالاستیک در جراحیهای چشم
- کاربرد بالینی: فرمولاسیونهای استریل و غلیظ هیدروکسی پروپیل متیل سلولز (معمولا 2%) در جراحیهای سگمان قدامی چشم از جمله عمل آب مروارید تاییدیه مصرف دارند.
- توصیه به پزشک: در طول فرآیند فاکوامولسیفیکاسیون، این ماده با ایجاد یک سد فیزیکی در اتاق قدامی، از اندوتلیوم ظریف و غیرقابل تجدید قرنیه در برابر آسیبهای مکانیکی و امواج فراصوت محافظت کرده و فضای کافی برای مانور جراح را حفظ میکند.
موارد مصرف خارج از برچسب علاوه بر موارد تایید شده، این ترکیبات پلیمری در شرایط بالینی متعددی به صورت خارج از برچسب مورد استفاده پزشکان قرار میگیرند:
مدیریت خشکی چشم پس از جراحیهای انکساری قرنیه
- کاربرد بالینی: پس از جراحیهایی مانند لیزیک یا پی آر کی، اعصاب حسی قرنیه به صورت موقت قطع یا دچار آسیب میشوند که این امر منجر به کاهش رفلکس تولید اشک و ایجاد خشکی چشم نوروتروفیک میشود.
- توصیه به پزشک: تجویز منظم و با برنامه قطرههای حاوی این پلیمرها (منحصرا نوع بدون نگهدارنده) در 3 تا 6 ماه اول پس از جراحی برای تسریع روند ترمیم اپیتلیوم، جلوگیری از کدورت قرنیه و کاهش نوسانات بینایی بیمار بسیار حیاتی است.
تسکین علائم در سندرم شوگرن و اختلالات خودایمنی
- کاربرد بالینی: در بیماران مبتلا به بیماریهای روماتولوژیک که غدد اشکی دچار تخریب پیشرونده میشوند، این ترکیبات بخشی از پروتکل چندوجهی درمان هستند.
- توصیه به پزشک: در این بیماران، تولید اشک پایه به شدت مختل شده است. روانکنندههای پلیمری باید همراه با درمانهای تعدیلکننده سیستم ایمنی موضعی مانند سیکلوسپورین چشمی تجویز شوند. ویسکوزیته ایجاد شده توسط این پلیمرها به ماندگاری بیشتر سایر داروهای چشمی کمک میکند.
استفاده در فرمولاسیونهای دارویی ترکیبی و دستساز
- کاربرد بالینی: در داروخانههای بیمارستانی و تخصصی، از پلی وینیل الکل و هیدروکسی پروپیل متیل سلولز به عنوان یک حامل یا وسیله نقلیه برای تهیه قطرههای چشمی دستساز استفاده میشود.
- توصیه به پزشک: هنگامی که نیاز به تجویز آنتیبیوتیکهای تقویتشده برای زخمهای شدید قرنیه، یا تجویز قطره سرم اتولوگ برای نقصهای پایدار اپیتلیال است، پایه پلیمری این ترکیبات باعث میشود داروی اصلی مدت زمان بیشتری (به دلیل کاهش سرعت تخلیه از طریق مجرای اشکی) در تماس با بافت هدف باقی بماند و اثربخشی بالینی آن به طور قابلتوجهی افزایش یابد.
تسهیل در استفاده از لنزهای تماسی
- کاربرد بالینی: رفع اصطکاک و رسوبات پروتئینی در افرادی که از لنزهای تماسی سخت یا نرم استفاده میکنند.
- توصیه به پزشک: برخی قطرههای حاوی پلی وینیل الکل میتوانند روی لنز تماسی ریخته شوند تا تحملپذیری بیمار را افزایش دهند. با این حال، پزشک باید به بیمار آموزش دهد که از قطرههای دارای نگهدارندههای خاص که ممکن است توسط لنزهای نرم جذب شده و باعث سمیت شوند، اجتناب کند.
