ترسیبا چیست و چه کاربردی دارد؟
- ترسیبا یک انسولین پایه طولانی اثر است. ماده موثره آن انسولین دگلودک است که به کاهش قند خون کمک می کند. طبق اطلاعات رسمی ارائه شده برای این دارو، ترسیبا برای درمان دیابت در بزرگسالان، نوجوانان و کودکان یک ساله و بزرگ تر به کار می رود.
- ترسیبا معمولا روزی یک بار تزریق می شود. در دیابت نوع یک باید همراه با انسولین سریع اثر مربوط به وعده های غذایی استفاده شود. در دیابت نوع دو، پزشک ممکن است آن را همراه با داروهای دیگر دیابت تجویز کند. داروهای همراه باید با نظر پزشک انتخاب شوند.
قلم ترسیبا ۱۰۰ واحد در میلی لیتر چه مشخصاتی دارد؟
- قلم مورد بحث، ترسیبا با غلظت ۱۰۰ واحد در هر میلی لیتر و حجم ۳ میلی لیتر است؛ بنابراین هر قلم در مجموع ۳۰۰ واحد انسولین دارد. این عدد مقدار کل داروی داخل قلم است، نه مقدار هر تزریق.
- پیش از هر تزریق، نام دارو و غلظت روی برچسب را بررسی کنید. قلم های ترسیبا با غلظت های مختلف ممکن است از نظر مقدار قابل تنظیم در هر نوبت تفاوت داشته باشند. فقط از قلمی استفاده کنید که پزشک برای شما تجویز کرده است.
ترسیبا چگونه اثر می کند؟
- انسولین دگلودک به عنوان انسولین پایه، به تامین انسولین مورد نیاز بدن در طول شبانه روز کمک می کند. اثر آن طولانی است و برای پوشش دادن نیاز پایه بدن طراحی شده است، نه برای کنترل سریع افزایش قند خون پس از غذا.
- برای پوشش قند خون مرتبط با وعده غذایی، ممکن است پزشک انسولین دیگری تجویز کند. ترسیبا را با انسولین وعده غذایی یا هر نوع انسولین دیگر خودسرانه جایگزین نکنید.
چه کسانی نباید ترسیبا استفاده کنند؟
- در صورت حساسیت به انسولین دگلودک یا هر یک از اجزای قلم، ترسیبا را مصرف نکنید و با پزشک مشورت کنید. هنگام افت قند خون نیز انسولین پایه را برای درمان افت قند تزریق نکنید.
- اگر درباره نوع قلم، غلظت آن یا سالم بودن دارو تردید دارید، تا زمان بررسی از تزریق خودداری کنید و از داروساز یا پزشک راهنمایی بگیرید.
دوز ترسیبا چگونه تعیین می شود؟
- دوز ترسیبا برای هر فرد جداگانه تعیین می شود. پزشک با توجه به قند خون، نوع دیابت، داروهای دیگر، الگوی غذا خوردن، فعالیت بدنی و سابقه افت قند خون، مقدار مصرف را مشخص می کند.
- ترسیبا را طبق نسخه و معمولا روزی یک بار تزریق کنید.
- دوز را خودسرانه تغییر ندهید.
- برای جبران دوز فراموش شده، دوز دو برابر تزریق نکنید.
- پس از تغییر دوز یا تغییر نوع انسولین، قند خون را با دفعاتی که پزشک تعیین کرده است بررسی کنید.
زمان تزریق ترسیبا و انعطاف در ساعت مصرف
- ترسیبا را ترجیحا هر روز در ساعت ثابتی تزریق کنید. اطلاعات سازنده برای بزرگسالان امکان تغییر ساعت تزریق را در شرایطی که برنامه معمول قابل اجرا نیست، مطرح می کند؛ با این شرط که بین دو تزریق دست کم ۸ ساعت فاصله باشد.
- برای کودکان و نوجوانان، درباره انعطاف در زمان تزریق اطلاعات محدودی در متن بروشور ارائه شده است. بنابراین، زمان تزریق این گروه ها را بدون مشورت پزشک تغییر ندهید. برنامه زمانی مناسب را از پزشک یا داروساز بپرسید.
روش تزریق قلم ترسیبا
ترسیبا به صورت زیرجلدی تزریق می شود. آن را داخل ورید یا عضله تزریق نکنید. محل های معمول تزریق شامل جلوی ران، بخش جلویی شکم و قسمت بالایی بازو است؛ انتخاب محل باید با آموزش پزشک یا پرستار انجام شود.
نکات مهم استفاده از قلم:
- برای هر تزریق از یک سوزن نو استفاده کنید.
- قلم را با فرد دیگری به اشتراک نگذارید، حتی اگر سوزن عوض شده باشد.
- پس از تزریق، سوزن را جدا و به روش ایمن دفع کنید.
- برای بیرون کشیدن انسولین از قلم از سرنگ استفاده نکنید.
- اگر بینایی شما برای خواندن شمارنده دوز کافی نیست، از یک فرد آموزش دیده کمک بگیرید.
- روش آماده سازی قلم، بررسی جریان انسولین و تزریق را دقیقا مطابق بروشور همان مدل قلم انجام دهید.
چرا باید محل تزریق را بچرخانیم؟
- تزریق مکرر در یک نقطه ممکن است باعث نازک شدن، ضخیم شدن یا ایجاد توده در بافت چربی زیر پوست شود. در این حالت، جذب انسولین ممکن است تغییر کند و کنترل قند خون دشوارتر شود.
- محل تزریق را در محدوده مناسب به طور منظم تغییر دهید. اگر در محل تزریق توده، فرورفتگی، سفتی یا تغییر ظاهری پوست دیدید، به پزشک اطلاع دهید و بدون راهنمایی، تزریق را در همان ناحیه ادامه ندهید.
دوز فراموش شده ترسیبا؛ چه کار کنیم؟
- اگر دوز روزانه را فراموش کردید، طبق اطلاعات بروشور ارائه شده، به محض یادآوری آن را تزریق کنید؛ به شرط آن که دست کم ۸ ساعت از تزریق قبلی گذشته باشد. سپس برنامه روزانه را ادامه دهید.
- اگر زمان دوز بعدی نزدیک است یا درباره فاصله تزریق مطمئن نیستید، دوز را دو برابر نکنید و برای راهنمایی با پزشک یا داروساز تماس بگیرید. توصیه اختصاصی بروشور محلی محصول و دستور پزشک را در اولویت قرار دهید.
اگر ترسیبا بیش از مقدار تجویز شده تزریق شود
- تزریق بیش از مقدار تجویز شده می تواند قند خون را به شکل خطرناک پایین بیاورد. علائم افت قند ممکن است با تاخیر ظاهر شوند؛ بنابراین در صورت اشتباه در دوز، حتی اگر حالتان خوب است، قند خون را طبق راهنمای تیم درمان بررسی کنید و راهنمایی پزشکی بگیرید.
- اگر فرد دچار بیهوشی، تشنج یا ناتوانی در بلع شده است، چیزی از راه دهان به او ندهید و فورا کمک اورژانسی درخواست کنید.
افت قند خون؛ علائم و اقدام لازم
افت قند خون از عوارض بسیار مهم درمان با انسولین است. نشانه های احتمالی آن عبارت اند از:
- تعریق سرد، لرزش یا رنگ پریدگی.
- گرسنگی، سردرد یا تپش قلب.
- ضعف، خواب آلودگی یا سرگیجه.
- گیجی، دشواری تمرکز یا تغییر دید.
- اختلال گفتار، تغییر رفتار یا بیهوشی در موارد شدید.
در صورت بروز علائم، از برنامه ای که پزشک برای درمان افت قند خون به شما داده است پیروی کنید و در صورت امکان قند خون را اندازه بگیرید. قرص گلوکز یا منبع قند سریع اثر توصیه شده را در دسترس داشته باشید. اگر فرد بیهوش است یا نمی تواند ببلعد، به او خوراکی ندهید و کمک اورژانسی بگیرید. اطرافیان بیمار باید بدانند در این وضعیت چه اقدامی انجام دهند.
قند خون بالا و علائم هشدار
- قند خون ممکن است در اثر کمبود انسولین، فراموش کردن تزریق، بیماری یا عفونت، مصرف غذای بیشتر یا کاهش فعالیت بدنی افزایش یابد. تشنگی زیاد، تکرر ادرار، خستگی، خشکی دهان، تهوع یا تاری دید می تواند از نشانه های آن باشد.
- اگر قند خون بسیار بالا است، آن را طبق برنامه درمانی اندازه بگیرید و در صورت داشتن دستور، کتون را بررسی کنید. تهوع و استفراغ، درد شکم، تنفس غیرعادی، خواب آلودگی یا بوی میوه ای نفس می تواند نشانه کتواسیدوز باشد و به ارزیابی فوری پزشکی نیاز دارد. مصرف انسولین را بدون مشورت پزشک قطع نکنید.
عوارض جانبی ترسیبا
مانند دیگر انسولین ها، ترسیبا می تواند عارضه ایجاد کند؛ اما همه افراد دچار عوارض نمی شوند. عوارض گزارش شده شامل موارد زیر است:
- افت قند خون.
- قرمزی، درد، خارش، تورم یا کهیر در محل تزریق.
- تغییرات بافت چربی زیر پوست، مانند نازک شدن یا ضخیم شدن پوست.
- توده زیرپوستی ناشی از تجمع پروتئین در محل تزریق؛ فراوانی آن مشخص نیست.
- تورم اطراف مفاصل، به ویژه هنگام شروع درمان.
- واکنش حساسیتی.
اگر تورم صورت، لب، زبان یا گلو، دشواری تنفس، سرگیجه شدید یا کهیر گسترده ایجاد شد، احتمال واکنش حساسیتی جدی وجود دارد. فورا کمک پزشکی بگیرید.
تداخل دارویی ترسیبا
- بعضی داروها می توانند قند خون را کاهش دهند یا افزایش دهند و در نتیجه نیاز به انسولین را تغییر دهند. همه داروهای نسخه ای و بدون نسخه، ویتامین ها و مکمل های مصرفی را به پزشک یا داروساز اطلاع دهید.
- داروهایی که ممکن است قند خون را کاهش دهند، شامل برخی داروهای دیابت، سولفونامیدها، استروئیدهای آنابولیک، سالیسیلات ها، مهارکننده های مونوآمین اکسیداز و مهارکننده های آنزیم مبدل آنژیوتانسین هستند. بتابلاکرها نیز ممکن است تشخیص بعضی علائم افت قند را دشوار کنند.
- داروهایی مانند کورتیکواستروئیدها، برخی داروهای تیروئید، قرص های ضدبارداری، هورمون رشد و بعضی داروهای آسم ممکن است قند خون را افزایش دهند. اکترئوتاید و لانرئوتاید ممکن است قند خون را در هر دو جهت تغییر دهند. این فهرست کامل نیست و تغییر دارو باید با نظر پزشک باشد.
ترسیبا، تیازولیدین دیون ها و نارسایی قلبی
- مصرف همزمان انسولین با داروهای گروه تیازولیدین دیون می تواند در بعضی بیماران خطر احتباس مایعات و نارسایی قلبی را افزایش دهد. اگر چنین دارویی مصرف می کنید، پزشک را مطلع کنید.
- تنگی نفس غیرمعمول، ورم پا یا مچ پا و افزایش سریع وزن را جدی بگیرید و در صورت بروز با پزشک تماس بگیرید.
صرف ترسیبا با الکل
الکل می تواند قند خون را بالا یا پایین ببرد و تشخیص افت قند را دشوار کند. اگر الکل مصرف می کنید، درباره ایمنی آن و نحوه پایش قند خون با پزشک مشورت کنید. از مصرف الکل بدون برنامه غذایی یا در شرایطی که احتمال افت قند وجود دارد، پرهیز کنید.
مصرف ترسیبا در بارداری و شیردهی
- اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا شیر می دهید، پیش از شروع یا ادامه ترسیبا با پزشک مشورت کنید. نیاز به انسولین ممکن است در دوران بارداری و پس از زایمان تغییر کند و کنترل منظم قند خون اهمیت زیادی دارد.
- دوز را خودسرانه تغییر ندهید. پزشک درباره پایش و تنظیم درمان تصمیم می گیرد.
رانندگی و کار با دستگاه ها
- قند خون بسیار پایین یا بسیار بالا ممکن است تمرکز، دید و سرعت واکنش را مختل کند. این موضوع هنگام رانندگی یا کار با دستگاه ها می تواند خطرناک باشد.
- اگر افت قند خون را به سختی تشخیص می دهید یا دچار افت های مکرر می شوید، پیش از رانندگی با پزشک مشورت کنید. قند خون را طبق توصیه تیم درمان بررسی کنید و برای مواجهه با افت قند، برنامه و منبع قند سریع اثر همراه داشته باشید.
نگهداری قلم ترسیبا
- شرایط دقیق نگهداری ممکن است بر اساس کشور عرضه، مدل قلم و بروشور همان بسته بندی متفاوت باشد. اطلاعات روی جعبه و بروشور محلی را ملاک قرار دهید. به طور کلی، قلم را از یخ زدگی، گرمای زیاد و نور مستقیم محافظت کنید و قلم یخ زده را مصرف نکنید.
- برای مدت مجاز نگهداری قلم پس از شروع استفاده، دمای مجاز و این که قلم باید در یخچال یا دمای اتاق نگهداری شود، بروشور همان محصول را بررسی کنید. مدت نگهداری یکسانی را برای همه قلم ها و بازارها فرض نکنید.
سوالات پرتکرار درباره قلم ترسیبا
ترسیبا انسولین سریع اثر است؟
خیر. ترسیبا انسولین پایه طولانی اثر است و برای جایگزینی انسولین وعده غذایی طراحی نشده است.
آیا ترسیبا باید هر روز تزریق شود؟
این دارو معمولا روزی یک بار تجویز می شود. زمان و دوز را طبق دستور پزشک رعایت کنید.
آیا می توان ترسیبا را با انسولین دیگر مخلوط کرد؟
قلم ترسیبا را با انسولین دیگر مخلوط نکنید و از قلم برای کشیدن دارو با سرنگ استفاده نکنید.
آیا می توان ترسیبا را در عضله تزریق کرد؟
خیر. ترسیبا باید زیرجلدی تزریق شود و نباید داخل عضله یا ورید تزریق شود.
اگر قند خونم طبیعی است، می توانم ترسیبا را قطع کنم؟
خیر. قند خون طبیعی ممکن است نتیجه اثر دارو باشد. قطع انسولین بدون نظر پزشک می تواند قند خون را به شدت بالا ببرد و در برخی افراد خطر کتواسیدوز ایجاد کند.
نکات تخصصی برای پزشکان و داروسازان
- ترسیبا حاوی انسولین دگلودک و یک انسولین پایه طولانی اثر است. در دیابت نوع یک باید همراه با انسولین وعده غذایی تجویز شود؛ در دیابت نوع دو، انتخاب درمان همراه بر اساس وضعیت بالینی و اطلاعات رسمی محصول انجام شود.
- هنگام تغییر از انسولین دیگر، برند یا غلظت متفاوت، دوز و پایش باید با نظارت بالینی تنظیم شود. از خطای انتخاب قلم یا اشتباه گرفتن غلظت ها پیشگیری شود.
- برای قلم ۱۰۰ واحد در میلی لیتر، مشخصات شمارنده دوز و مقدار قابل تنظیم در هر تزریق باید با مدل دقیق قلم و بروشور بازار مربوط تطبیق داده شود.
- در بزرگسالان، اگر تغییر زمان تزریق لازم باشد، فاصله حداقل ۸ ساعته بین دوزها طبق اطلاعات بروشور ارائه شده رعایت شود. این انعطاف را به کودکان و نوجوانان تعمیم ندهید، مگر آن که بروشور محلی یا نظر متخصص آن را تایید کند.
- در سالمندان و افراد مبتلا به اختلال کلیوی یا کبدی، پایش قند خون و ارزیابی خطر افت قند اهمیت دارد. نیاز به تنظیم درمان بر پایه پاسخ بالینی و قند خون بررسی شود.
- محل تزریق باید چرخانده شود. در بیمارانی که از ناحیه دارای لیپوهایپرتروفی، لیپوآتروفی یا آمیلوئیدوز موضعی به ناحیه سالم منتقل می شوند، تغییر جذب ممکن است نیازمند پایش نزدیک تر و بازبینی دوز باشد.
- در مصرف همزمان با تیازولیدین دیون، از نظر احتباس مایعات و علائم نارسایی قلبی ارزیابی انجام شود.
- آموزش بیمار درباره استفاده صحیح از قلم، استفاده از سوزن نو، عدم اشتراک قلم، اجتناب از کشیدن دارو با سرنگ، مدیریت افت قند و بررسی نام و غلظت پیش از هر تزریق ضروری است.
