کپسول آنی زیت ۵۰۰ (آزیترومایسین )؛ کاربرد در درمان عفونتهای ریه و سینوزیت، رژیم ۳ روزه مصرف با معده خالی، عوارض جانبی و تداخلات مهم.
کپسول آنی زیت ۵۰۰ میلیگرم دوز درمانی پرقدرت و استاندارد داروی آزیترومایسین است که توسط شرکت داروسازی آنی درمان در ایران تولید و عرضه میشود. این فرآورده به دسته آنتیبیوتیکهای ماکرولید (داروهای مسدودکننده رشد و سنتز پروتئین در باکتریها) تعلق دارد و برای مهار عفونتهای حاد باکتریایی تجویز میگردد.
دوز ۵۰۰ میلیگرم به عنوان دوز اصلی در درمانهای کوتاه و فشرده (مانند دورههای ۳ روزه تنفسی) یا درمانهای تکدوز عفونتهای مقاربتی به کار گرفته میشود. آزیترومایسین صرفاً بر باکتریهای حساس مؤثر است و مصرف آن در بیماریهای ویروسی مانند سرماخوردگی فصلی یا گلودردهای ناشی از آنفلوانزا کاملاً بیاثر بوده و موجب ایجاد مقاومت دارویی در بدن میشود.
آنی زیت در دو قدرت ۲۵۰ و ۵۰۰ میلیگرم در دسترس است. این دوزها نباید بدون بررسی نسخه پزشک جایگزین یکدیگر شوند. پیش از مصرف، مواد غیرفعال درجشده روی جعبه را در صورت سابقه حساسیت دارویی بررسی فرمایید.
تجویز آنی زیت ۵۰۰ میلیگرم نیازمند تشخیص قطعی عفونت باکتریایی توسط پزشک است؛ چرا که هر التهاب گلو، ترشح چرکی یا سرفهای ناشی از باکتری نیست.
دوز ۵۰۰ میلیگرم کاربرد ویژهای در درمان تکدوز عفونتهای کلامیدیایی ادراریتناسلی (مصرف همزمان دو کپسول معادل ۱۰۰۰ میلیگرم) دارد. همچنین در بیماری شانکروئید (زخم تناسلی باکتریایی) و درمانهای تلفیقی با نظر متخصص عفونی استفاده میشود.
این دارو با چسبیدن به زیرواحد ۵۰اس ریبوزوم باکتریایی، سنتز و تولید زنجیره پروتئینهای مورد نیاز حیات باکتری را متوقف میسازد. در این شرایط، باکتریها قادر به تکثیر و حفظ غشای خود نخواهند بود و توسط سیستم دفاعی بدن سرکوب میشوند. ماندگاری طولانیمدت آزیترومایسین در بافتهای بدن باعث میشود حتی پس از پایان دوره ۳ روزه مصرف، اثر ضدباکتریایی دارو تا چند روز ادامه یابد.
کپسول آنی زیت ۵۰۰ میلیگرم باید همراه با یک لیوان کامل آب میل شود. از باز کردن پوسته کپسول، حل کردن پودر یا جویدن آن اکیداً خودداری نمایید.
دوز ۵۰۰ میلیگرم معمولاً در یکی از برنامههای استاندارد زیر تجویز میگردد:
حتی در صورت بهبود سریع علائم پس از مصرف اولین یا دومین کپسول، دوره ۳ روزه یا برنامه تجویزشده باید کاملاً تا آخر مصرف شود تا از باقی ماندن باکتریهای مقاوم در بافت ریه و گلو جلوگیری به عمل آید.
کپسول آنی زیت باید با معده کاملاً خالی مصرف شود؛ یعنی حداقل یک ساعت پیش از غذا یا دو ساعت پس از پایان وعده غذایی همراه با آب بلعیده شود. همزمانی مصرف کپسول با وعدههای پرچرب یا سنگین مانع از جذب کامل ماده دارویی میگردد.
اگر از شربتها یا قرصهای ضداسید معده (به ویژه ترکیبات حاوی آلومینیوم و منیزیم) استفاده میکنید، باید بین مصرف ضداسید و کپسول آنی زیت ۵۰۰ میلیگرم دستکم ۲ ساعت فاصله بیندازید تا جذب دارو در دستگاه گوارش مهار نشود.
اثر ضدباکتریایی دارو بلافاصله پس از جذب شروع میشود، اما مهار بالینی تب و کاهش التهاب معمولاً ظرف ۲ تا ۳ روز پس از شروع درمان نمایان میگردد. اگر تا پایان دوره ۳ روزه بهبودی حاصل نشد، باید سریعاً به پزشک اطلاع داده شود.
به دلیل غلظت بالای ماده دارویی در دوز ۵۰۰ میلیگرم، احتمال تحریک گوارشی بیشتر است:
مصرف همزمان آنی زیت ۵۰۰ با برخی داروها نیازمند پایش پزشکی است:
در بیماران مبتلا به سیروز کبدی یا نارسایی حاد کبد و کلیه، مصرف این دوز بالا باید با احتیاط کامل و زیر نظر مستقیم پزشک معالج تنظیم شود.
آزیترومایسین در دوران بارداری تنها در صورت لزوم قطعی پزشکی تجویز میشود و باید از مصرف خودسرانه آن در تمام طول بارداری اجتناب گردد.
دارو به داخل شیر مادر نفوذ میکند؛ در صورت تجویز دارو، وضعیت شیرخوار از نظر اسهال یا بیقراری باید پایش شود و قطع خودسرانه شیردهی یا دارو بدون نظر پزشک توصیه نمیگردد.
کپسول ۵۰۰ میلیگرم برای اطفال و کودکان خردسال طراحی نشده است و برای این گروه سنی حتماً باید سوسپانسیون خوراکی با محاسبه دقیق بر اساس وزن کودک استفاده شود.
سالمندان بیشتر در معرض بروز آریتمیهای قلبی ناشی از داروهای ماکرولید هستند؛ بررسی سلامت قلب و نوار قلب در این گروه سنی اهمیت دارد.
در صورت فراموش کردن یک نوبت، به محض یادآوری آن را با آب و با شکم خالی میل کنید؛ مگر اینکه به موعد نوبت بعدی نزدیک شده باشید. به هیچ وجه دو کپسول ۵۰۰ میلیگرمی را برای جبران نوبت جاافتاده همزمان مصرف نکنید.
مصرف مقادیر بیشتر از دوز تجویزشده در کپسول ۵۰۰ میلیگرم خطر مسمومیت حاد، تهوع شدید، اسهال کنترلنشده، اختلالات ریتم قلب و کمشنوایی موقت ایجاد میکند. در این شرایط باید فوراً بیمار را به بخش اورژانس مسمومیتها منتقل نمود.
بسیاری از بیماران از راحتی دوره ۳ روزه مصرف و قطع سریع علائم عفونت ریوی و تنفسی پس از تکمیل سه کپسول ابراز رضایت داشتهاند.
تعدادی از مصرفکنندگان دوز ۵۰۰ میلیگرم از حالت تهوع ملایم یا دلپیچه در ساعات اولیه پس از مصرف کپسول با معده خالی خبر دادهاند که با نوشیدن آب فراوان و استراحت کنترل شده است.
آزیترومایسین قدرت ماندگاری بسیار بالایی در بافتهای بدن دارد و پس از پایان ۳ روز مصرف، غلظت دارویی تا چند روز بعد همچنان در بافتها فعال میماند و باکتریها را از بین میبرد.
کمی آب خنک بنوشید و استراحت کنید؛ از مصرف خودسرانه شیر یا غذا بلافاصله پس از کپسول خودداری نمایید تا جذب آن مختل نشود. در صورت تکرار استفراغ شدید، با پزشک تماس بگیرید.
خیر؛ سرماخوردگی بیماری ویروسی است و مصرف آنتیبیوتیک ۵۰۰ میلیگرمی هیچ تأثیری در درمان آن ندارد و تنها باعث نابودی باکتریهای مفید بدن و ایجاد مقاومت دارویی میشود.
حداقل یک ساعت پس از مصرف کپسول میتوانید وعده غذایی خود را میل کنید تا جذب دارو در معده به درستی صورت گیرد.
تنها در مواردی که پزشک برای درمان عفونتهای خاص (مانند کلامیدیا) دستور مصرف تکدوز ۱۰۰۰ میلیگرم را داده باشد مجاز است؛ در غیر این صورت مصرف همزمان خطر مسمومیت و آریتمی قلبی ایجاد میکند.