راهنمای ساده قرص تراستینیب: کاربرد در سرطان‌های دارای تغییر ژنی BRAF، عوارض شایع و جدی، روش مصرف، تداخل دارویی، بارداری و پاسخ به پرسش‌های رایج.
تراستینیب یک داروی ضدسرطان است که شرکت نوآوران دارویی کیمیا در ایران آن را تولید می‌کند. ماده مؤثره این دارو ترامتینیب نام دارد و به شکل قرص روکش‌دار ۰٫۵ و ۲ میلی‌گرمی به بازار عرضه می‌شود.
این دارو کار دو پروتئین (پروتئین‌ها مواد مؤثر و کارسازی هستند که وظایف گوناگون بدن را انجام می‌دهند) به نام‌های MEK1 و MEK2 را متوقف می‌کند. این کار می‌تواند رشد برخی سلول‌های سرطانی را که تغییر ژنی BRAF V600 دارند، کنترل کند. تغییر ژنی به معنای دگرگونی در ماده وراثتی سلول است که می‌تواند رشد بی‌رویه سلول را در پی داشته باشد.
تراستینیب در شرایط مشخص برای درمان بعضی سرطان‌های دارای تغییر ژنی BRAF V600 به کار می‌رود. وجود این تغییر باید با آزمایش‌های تخصصی تأیید شود.
این دارو برای برخی بیماران مبتلا به ملانوما (نوعی سرطان پوست) که گسترش یافته یا قابل جراحی نیست، تجویز می‌شود. در بسیاری از موارد، تراستینیب همراه با دابرافنیب (داروی دیگری برای درمان سرطان) مصرف می‌شود.
تراستینیب ممکن است برای درمان پاره‌ای از موارد سرطان پوست، ریه، تیروئید و بعضی تومورهای جامد (توده‌های سرطانی سخت در بدن) تجویز شود. انتخاب این دارو به نوع سرطان، مرحله بیماری و نتیجه آزمایش ژنتیکی تومور وابسته است.
تراستینیب گاهی برای ملانوما و برای کم کردن احتمال بازگشت بیماری، همراه با دابرافنیب تجویز می‌شود.
بیشتر این کاربردها به وجود تغییر ژنی مناسب و شرایط بالینی (وضعیت جسمی بیمار) بستگی دارند. تراستینیب برای درمان معمول سرطان روده بزرگ کاربرد تأییدشده‌ای ندارد.
نوع و شدت عوارض تراستینیب به دوز دارو، وضعیت بیمار و مصرف هم‌زمان دابرافنیب مربوط است.
اگر عارضه‌ای شدید، مداوم یا رو به افزایش بود، پزشک را در جریان بگذارید. عوارضی که باعث اختلال در فعالیت روزانه یا کم‌آبی بدن (از دست دادن آب بدن) می‌شوند نیز باید پیگیری شوند.
تنگی نفس، درد قفسه سینه، کاهش ناگهانی دید، خونریزی مداوم، درد شدید شکم یا مدفوع سیاه و خونی به رسیدگی فوری نیاز دارند.
تب بالا، تاول گسترده، جداشدن پوست یا تورم ناگهانی یک پا نیز باید فوری بررسی شود.
احتمال عوارض طولانی‌مدت به مدت درمان، دوز دارو، بیماری‌های زمینه‌ای و داروهای هم‌زمان بستگی دارد.
مشکلات قلبی، چشمی، ریوی، پوستی و کبدی یا تغییر قند خون ممکن است به بررسی دوره‌ای نیاز داشته باشند. آزمایش‌ها و معاینات تعیین‌شده را در زمان مقرر انجام دهید.
سردرد، تهوع، سرگیجه و خستگی ممکن است هنگام مصرف تراستینیب رخ دهند. استراحت و دریافت مایعات کافی می‌تواند کمک‌کننده باشد.
داروی ضدتهوع، مسکن یا هر داروی کمکی دیگری را فقط با نظر پزشک مصرف کنید. استفراغ مکرر، غش، گیجی، ضعف شدید یا نشانه‌های کم‌آبی باید سریع بررسی شوند.
تراستینیب را با معده خالی مصرف کنید؛ یعنی حداقل یک ساعت قبل از غذا یا حداقل دو ساعت بعد از غذا.
قرص را با آب ببلعید. آن را نجوید یا خرد نکنید، مگر اینکه پزشک یا داروساز دستور دیگری داده باشد.
دوز معمول تراستینیب در بزرگسالان ۲ میلی‌گرم، روزی یک‌بار است؛ اما دوز مناسب هر بیمار را پزشک تعیین می‌کند. دارو را هر روز تقریباً در ساعت مشخصی مصرف کنید.
دوز کودکان بر اساس وزن بدن تعیین می‌شود. در درمان ترکیبی نیز تراستینیب باید همراه با دابرافنیب و دقیقاً طبق برنامه پزشک مصرف شود.
اگر یک نوبت را فراموش کردید، طبق دستور پزشک یا بروشور دارو عمل کنید. برای جبران دوز فراموش‌شده، دو نوبت را هم‌زمان مصرف نکنید.
دوز دارو به نوع و مرحله سرطان، نتیجه آزمایش ژنتیکی، سن، وزن، وضعیت عمومی و عملکرد کبد و کلیه بستگی دارد. در صورت بروز عوارض، پزشک ممکن است مصرف دارو را موقتاً متوقف کند یا دوز آن را کاهش دهد. مقدار مصرف را بدون هماهنگی تغییر ندهید.
دوز کودکان بر اساس وزن بدن تعیین می‌شود. انتخاب قرص ۰٫۵ یا ۲ میلی‌گرمی و نحوه مصرف آن باید دقیقاً مطابق نسخه پزشک باشد.
مصرف بیش‌ازحد می‌تواند احتمال تهوع، اسهال، ضعف، تب و مشکلات پوستی یا قلبی را افزایش دهد.
اگر بیشتر از مقدار تجویزشده مصرف کردید، حتی در صورت نداشتن علامت، سریع با پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید. خودسرانه استفراغ نکنید و بسته دارو را هنگام مراجعه همراه داشته باشید.
پیش از شروع درمان، نام تمام داروهای نسخه‌ای و بدون نسخه، مکمل‌ها و فرآورده‌های گیاهی خود را به پزشک یا داروساز بگویید.
هیچ‌یک از داروهای خود را برای جلوگیری از تداخل، خودسرانه قطع نکنید. تغییر زمان مصرف نیز همیشه مانع تداخل نمی‌شود.
همه آنتی‌بیوتیک‌ها (داروهای ضدعفونت) با تراستینیب تداخل یکسانی ندارند. بعضی داروهای ضدعفونت و ضدویروس ممکن است مقدار تراستینیب در خون را تغییر دهند.
برخی آنتی‌بیوتیک‌ها نیز بر ضربان قلب یا کبد اثر می‌گذارند. بنابراین پزشک باید از مصرف تراستینیب آگاه باشد.
مسکن‌هایی مانند ایبوپروفن، ناپروکسن، دیکلوفناک و آسپرین ممکن است احتمال خونریزی یا ناراحتی گوارشی را افزایش دهند.
اگر بیماری کبدی دارید یا آزمایش‌های کبدی شما غیرطبیعی است، استامینوفن را نیز فقط با نظر پزشک مصرف کنید.
وراپامیل و بعضی داروهای مؤثر بر فشار یا ضربان قلب ممکن است به بررسی دقیق‌تر نیاز داشته باشند.
سرگیجه شدید، غش، درد قفسه سینه، تپش قلب مداوم یا ضعف ناگهانی را فوری گزارش کنید.
تداخل مستقیم الکل با تراستینیب به‌طور کامل مشخص نیست. بااین‌حال، الکل می‌تواند تهوع، سرگیجه، کم‌آبی و مشکلات کبدی را تشدید کند.
مصرف هم‌زمان بسیاری از مکمل‌های گیاهی نیز به‌خوبی بررسی نشده است. علف چای، سیر، جینکو و جینسینگ ممکن است بر اثر داروها، خونریزی یا فشار خون تأثیر بگذارند.
مقدار تراستینیب در خون معمولاً حدود یک تا دو ساعت پس از مصرف به بیشترین حد می‌رسد. بااین‌حال، اثر آن بر سرطان در چند ساعت مشخص نمی‌شود.
پاسخ به درمان معمولاً طی چند هفته تا چند ماه و با معاینه، آزمایش و تصویربرداری بررسی می‌شود.
نیمه‌عمر تراستینیب حدود ۴ تا ۵ روز است. نیمه‌عمر یعنی مدت‌زمانی که طول می‌کشد مقدار دارو در بدن تقریباً نصف شود.
رسیدن مقدار دارو در بدن به سطح ثابت ممکن است حدود ۲ تا ۳ هفته طول بکشد. پس از قطع درمان نیز خروج بخش عمده دارو چند هفته زمان می‌برد.
بهبود نیافتن فوری علائم به معنی بی‌اثر بودن دارو نیست. ماندگاری دارو در بدن نیز اجازه حذف نوبت‌های مصرف را نمی‌دهد.
تهوع، استفراغ، درد شکم و اسهال از عوارض احتمالی تراستینیب هستند. این عوارض هنگام مصرف هم‌زمان دابرافنیب نیز ممکن است دیده شوند.
مایعات کافی بنوشید تا دچار کم‌آبی نشوید. داروی ضداسهال یا ضدتهوع را بدون هماهنگی با پزشک مصرف نکنید.
درد شدید یا مداوم شکم، تب همراه با درد شکم، استفراغ مکرر و ناتوانی در نوشیدن مایعات باید سریع بررسی شوند.
مدفوع خونی یا سیاه و علائم کم‌آبی مانند خشکی دهان، سرگیجه یا کاهش ادرار نیز نیازمند تماس فوری با پزشک هستند.
یبوست ممکن است هنگام درمان رخ دهد. کم‌آبی، کاهش فعالیت، تغییر رژیم غذایی و بعضی مسکن‌ها نیز می‌توانند در ایجاد آن نقش داشته باشند.
نوشیدن مایعات و فعالیت متناسب با وضعیت بیمار ممکن است کمک کند. ملین (داروی روان‌کننده شکم) را فقط با نظر پزشک مصرف کنید.
یبوست همراه با درد شدید شکم، استفراغ، نفخ زیاد، تب یا قطع دفع گاز و مدفوع به بررسی فوری نیاز دارد.
خواب‌آلودگی از عوارض اصلی تراستینیب نیست. بااین‌حال، خستگی یا تب ممکن است فرد را خواب‌آلود کند.
بی‌خوابی نیز ممکن است به استرس، درد، تب یا داروهای همراه مربوط باشد. تا زمانی که اثر دارو بر بدن خود را نمی‌دانید، هنگام رانندگی یا کارهای نیازمند تمرکز احتیاط کنید.
خواب‌آلودگی شدید، گیجی، غش یا تغییر هوشیاری باید فوری بررسی شود.
تراستینیب ممکن است فشار خون را افزایش دهد یا در بعضی بیماران قدرت پمپاژ قلب را کاهش دهد.
افت فشار نیز ممکن است بر اثر تب، اسهال، استفراغ، کم‌آبی، عفونت یا مصرف داروهای فشار خون رخ دهد.
تپش قلب مداوم، نبض نامنظم، درد قفسه سینه، غش، تنگی نفس جدید، افزایش سریع وزن یا ورم رو به افزایش را فوری گزارش کنید.
درد عضلات یا مفاصل، ضعف، خستگی و ورم اندام‌ها ممکن است هنگام مصرف تراستینیب ایجاد شوند.
درد استخوان همیشه ناشی از دارو نیست و ممکن است به بیماری زمینه‌ای مربوط باشد. درد جدید، شدید، مداوم یا محدود به یک ناحیه را به پزشک اطلاع دهید.
ورم ناگهانی یک پا همراه با درد، قرمزی یا گرمی ممکن است نشانه لخته خون باشد. ورم همراه با تنگی نفس یا درد قفسه سینه نیز به رسیدگی فوری نیاز دارد.
تاری یا کاهش دید، دیدن نقاط یا هاله، حساسیت به نور و درد یا قرمزی چشم باید جدی گرفته شوند.
تراستینیب در موارد نادر می‌تواند بر شبکیه چشم (لایه حساس به نور در پشت چشم) اثر بگذارد یا باعث التهاب چشم شود.
در صورت تغییر بینایی با تیم درمان تماس بگیرید و درباره مصرف نوبت بعدی سؤال کنید. کاهش ناگهانی دید یا درد شدید چشم نیازمند بررسی فوری چشم‌پزشکی است.
تنگی نفس ممکن است با التهاب ریه، کاهش عملکرد قلب، لخته خون، عفونت، کم‌خونی یا تجمع مایع ارتباط داشته باشد.
تنگی نفس جدید یا رو به افزایش، سرفه مداوم، درد قفسه سینه یا تنفس سریع باید فوری بررسی شود.
کبودی لب‌ها، کاهش هوشیاری یا تنگی نفس همراه با تب نیز به رسیدگی فوری پزشکی نیاز دارد.
تراستینیب ممکن است به جنین آسیب برساند و مصرف آن در بارداری معمولاً توصیه نمی‌شود. پیش از شروع درمان ممکن است انجام آزمایش بارداری لازم باشد.
افرادی که امکان بارداری دارند باید هنگام درمان و تا ۴ ماه پس از آخرین دوز، از یک روش مؤثر غیرهورمونی برای پیشگیری از بارداری استفاده کنند.
در صورت مصرف هم‌زمان دابرافنیب، اثر روش‌های هورمونی پیشگیری ممکن است کاهش یابد. اگر احتمال بارداری وجود دارد، دارو را خودسرانه قطع نکنید و سریع با پزشک تماس بگیرید.
مشخص نیست چه مقدار تراستینیب وارد شیر مادر می‌شود. به دلیل احتمال آسیب به شیرخوار، شیردهی هنگام درمان و تا ۴ ماه پس از آخرین دوز توصیه نمی‌شود.
درباره روش مناسب تغذیه شیرخوار با متخصص سرطان و پزشک کودک مشورت کنید.
تراستینیب برای زنان و مردان بر اساس نوع سرطان، نتیجه آزمایش ژنتیکی و وضعیت عمومی تجویز می‌شود. جنسیت به‌تنهایی معیار تعیین دوز نیست.
افرادی که قصد فرزندآوری دارند، باید پیش از درمان درباره تأثیر احتمالی دارو بر باروری و روش پیشگیری با پزشک مشورت کنند.
تراستینیب ممکن است در شرایط مشخص برای بعضی تومورهای جامد دارای تغییر ژنی BRAF V600E در کودکان ۶ سال و بالاتر تجویز شود.
دوز کودکان بر اساس وزن تعیین می‌شود. ایمنی و اثربخشی این دارو در کودکان کمتر از ۶ سال به‌طور کامل مشخص نشده است.
در سالمندان، بیماری‌های قلبی، کبدی و کلیوی و داروهای هم‌زمان باید بررسی شوند. توجه به خستگی، اسهال، کم‌آبی و مشکلات قلبی یا چشمی اهمیت دارد.
در مشکلات خفیف یا متوسط کلیه معمولاً تغییر دوز ضروری نیست؛ اما تصمیم نهایی را پزشک بر اساس وضعیت بیمار می‌گیرد.
تجربه مصرف دارو در بیماران مبتلا به مشکلات شدید کلیه محدود است و این افراد به بررسی دقیق‌تری نیاز دارند.
در مشکلات خفیف کبدی معمولاً تغییر دوز لازم نیست. در بیماری متوسط یا شدید کبدی، دوز دارو باید با توجه به معاینه و نتیجه آزمایش‌ها تعیین شود.
تراستینیب ممکن است قدرت پمپاژ قلب را کاهش دهد. افراد مبتلا به نارسایی قلبی یا بیماری مهم قلبی باید پیش از درمان ارزیابی شوند.
تنگی نفس جدید، ورم پاها، خستگی شدید یا تپش قلب را سریع به پزشک گزارش کنید.
تراستینیب مانند مواد مخدر یا بعضی داروهای آرام‌بخش، وابستگی جسمی و علائم ترک ایجاد نمی‌کند.
بااین‌حال، قطع خودسرانه آن ممکن است اثر درمان را کاهش دهد و خطر پیشرفت سرطان را بیشتر کند. علائم جدید پس از قطع دارو باید توسط پزشک بررسی شوند.
دارو را فقط با دستور متخصص قطع کنید. در صورت بروز عوارض شدید، پزشک ممکن است درمان را موقتاً متوقف کند، دوز را کاهش دهد یا داروی دیگری در نظر بگیرد.
تراستینیب اعتیادآور نیست و معمولاً وابستگی روانی یا جسمی ایجاد نمی‌کند. ادامه درمان به وضعیت بیماری و پاسخ بدن مربوط است، نه اعتیاد.
توقف یا شروع دوباره دارو بدون هماهنگی با پزشک می‌تواند خطرناک باشد.
پزشک ممکن است پیش از شروع و در طول درمان، شمارش سلول‌های خون، قند خون و عملکرد کبد و کلیه را بررسی کند.
کنترل فشار خون، بررسی عملکرد قلب و معاینه چشم نیز با توجه به وضعیت بیمار و علائم او انجام می‌شود.
آزمایش ادرار برای همه بیماران ضروری نیست. در صورت بیماری کلیوی، ورم، کاهش ادرار، وجود خون در ادرار یا احتمال کم‌آبی، پزشک ممکن است این آزمایش را درخواست کند.
کاهش واضح ادرار، ادرار خونی یا درد پهلو را سریع به پزشک اطلاع دهید.
تراستینیب برند حاوی ماده مؤثره ترامتینیب است. این دارو را شرکت نوآوران دارویی کیمیا در ایران تولید می‌کند و به شکل قرص روکش‌دار ۰٫۵ و ۲ میلی‌گرمی عرضه می‌شود.
فرآورده‌های حاوی ترامتینیب ممکن است از نظر شرکت سازنده، دوز، شکل دارویی و شرایط نگهداری با یکدیگر تفاوت داشته باشند.
پیش از جایگزینی، ماده مؤثره، مقدار دارو، سلامت بسته‌بندی و دستور پزشک یا داروساز را بررسی کنید.
تراستینیب دو پروتئین به نام‌های MEK1 و MEK2 را مهار می‌کند. این دارو در بعضی سرطان‌های دارای تغییر ژنی BRAF V600 همراه با دابرافنیب مصرف می‌شود.
داروهای مشابه ممکن است بخش‌های متفاوتی از مسیر رشد سلول سرطانی را هدف بگیرند. انتخاب دارو به نوع و مرحله سرطان، نتیجه آزمایش‌ها و درمان‌های قبلی بستگی دارد.
جایگزین احتمالی ممکن است فرآورده دیگری از ترامتینیب، یک داروی هدفمند دیگر، ایمنی‌درمانی (درمانی که سیستم دفاعی بدن را تقویت می‌کند)، شیمی‌درمانی یا درمان موضعی باشد.
داروی مناسب برای همه بیماران یکسان نیست. هیچ دارویی را بدون تأیید متخصص سرطان جایگزین تراستینیب نکنید.
پاسخ بیماران به تراستینیب یکسان نیست. در بعضی افراد اندازه تومور کاهش می‌یابد یا بیماری برای مدتی کنترل می‌شود؛ اما ممکن است پاسخ برخی بیماران محدود باشد.
نتیجه درمان به نوع و مرحله سرطان، تغییر ژنی تومور، درمان‌های قبلی و وضعیت عمومی بیمار بستگی دارد.
خستگی، اسهال، تهوع، بثورات پوستی، خشکی پوست، تب، سردرد و درد عضلات از عوارض گزارش‌شده هستند. شدت این عوارض در افراد متفاوت است.
تنگی نفس، اختلال دید، خونریزی، درد شدید شکم، تب مداوم، تورم پاها یا واکنش پوستی گسترده به بررسی فوری نیاز دارد.
تجربه یک بیمار نمی‌تواند نتیجه درمان بیمار دیگری را پیش‌بینی کند. اثر دارو باید با معاینه، آزمایش و تصویربرداری‌های برنامه‌ریزی‌شده ارزیابی شود.
کاهش یا افزایش علائم به‌تنهایی برای قضاوت درباره اثربخشی دارو کافی نیست.
تراستینیب برای درمان بعضی موارد سرطان پوست، ریه، تیروئید و برخی تومورهای جامد دارای تغییر ژنی BRAF V600 استفاده می‌شود.
مؤثر بودن آن به نوع سرطان، مرحله بیماری و نتیجه آزمایش ژنتیکی تومور بستگی دارد.
تراستینیب مستقیماً داروی چاق‌کننده یا لاغرکننده نیست. تهوع، اسهال، کاهش اشتها، تجمع مایعات یا تغییر وضعیت بیماری ممکن است وزن را تغییر دهد.
کاهش یا افزایش قابل‌توجه وزن را به پزشک اطلاع دهید.
این دارو معمولاً روزی یک‌بار و در ساعت ثابتی مصرف می‌شود. در صورت رعایت فاصله با غذا، مصرف آن در صبح یا شب تفاوت مهمی ندارد.
قرص را حداقل یک ساعت پیش از غذا یا حداقل دو ساعت پس از غذا مصرف کنید.
خواب‌آلودگی از عوارض اصلی تراستینیب نیست. بااین‌حال، خستگی، ضعف یا سرگیجه ممکن است باعث احساس خواب‌آلودگی شود.
اگر این حالت شدید است یا بر رانندگی و فعالیت روزانه اثر می‌گذارد، با پزشک مشورت کنید.
بله. غذا می‌تواند بر جذب دارو اثر بگذارد. تراستینیب را حداقل یک ساعت پیش از غذا یا حداقل دو ساعت پس از غذا مصرف کنید.
تراستینیب ممکن است در شرایط مشخص برای بعضی تومورهای جامد دارای تغییر ژنی BRAF V600E در کودکان ۶ سال و بالاتر استفاده شود.
دوز کودکان بر اساس وزن بدن و فقط توسط متخصص تعیین می‌شود.
مصرف تراستینیب در بارداری معمولاً توصیه نمی‌شود؛ زیرا ممکن است به جنین آسیب برساند.
شیردهی هنگام درمان و تا ۴ ماه پس از آخرین دوز نیز توصیه نمی‌شود. درباره روش پیشگیری از بارداری و تغذیه شیرخوار با پزشک مشورت کنید.
تراستینیب می‌تواند عوارض خفیف تا جدی ایجاد کند. احتمال بروز عوارض به وضعیت بیمار، دوز دارو و درمان‌های هم‌زمان بستگی دارد.
خونریزی، مشکلات قلبی، اختلال بینایی، تنگی نفس، درد شدید شکم، تب بالا یا واکنش پوستی شدید به بررسی فوری پزشکی نیاز دارند.
