بوپروپیون یک داروی ضد افسردگی آتیپیک است که از طریق مهار بازجذب نوراپی نفرین و دوپامین عمل می کند. این مکانیسم اثر منحصر به فرد باعث شده است تا این دارو بر خلاف بسیاری از دارو های ضد افسردگی رایج فاقد عوارض جانبی مانند اختلال عملکرد جنسی و افزایش وزن باشد.
موارد مصرف تایید شده بوپروپیونموارد زیر توسط مراجع معتبر بین المللی برای تجویز این دارو تایید شده اند و کاربرد گسترده ای در روانپزشکی و پزشکی عمومی دارند:
درمان اختلال افسردگی اساسی
- این دارو به عنوان درمان خط اول برای افسردگی اساسی به ویژه در بیمارانی که دچار خستگی شدید بی حالی و پرخوابی هستند بسیار کارآمد است. خاصیت فعال کنندگی این دارو به بهبود سطح انرژی بیمار کمک می کند. همچنین در بیمارانی که به دلیل عوارض جنسی یا افزایش وزن ناشی از سایر دارو های ضد افسردگی تمایلی به ادامه درمان ندارند بوپروپیون یک انتخاب ایده آل است. دوز شروع معمولا 150 میلی گرم در روز است و در صورت نیاز پس از چند روز به 300 میلی گرم در روز افزایش می یابد. پزشک باید توجه داشته باشد که دوز های بالاتر از 450 میلی گرم در روز خطر بروز تشنج را به شدت افزایش می دهد.
اختلال عاطفی فصلی
- این دارو برای پیشگیری از دوره های افسردگی اساسی در بیمارانی که سابقه ابتلا به اختلال عاطفی فصلی در پاییز و زمستان را دارند تایید شده است. درمان معمولا در اوایل پاییز پیش از شروع علائم آغاز می شود و تا اوایل بهار ادامه می یابد. این رویکرد پیشگیرانه کیفیت زندگی بیماران مستعد را به میزان قابل توجهی ارتقا می دهد.
ترک سیگار
- بوپروپیون یکی از دارو های خط اول غیر نیکوتینی برای کمک به ترک سیگار است. این دارو با تعدیل مسیر های دوپامینرژیک در مغز میزان ولع مصرف نیکوتین و شدت علائم ترک مانند تحریک پذیری و اضطراب را کاهش می دهد. پزشک باید تجویز دارو را یک تا دو هفته پیش از تاریخ تعیین شده توسط بیمار برای قطع کامل سیگار آغاز کند تا سطح خونی دارو به حد درمانی برسد. طول دوره درمان معمولا هفت تا دوازده هفته است.
موارد مصرف خارج از برچسب بوپروپیونعلاوه بر موارد تایید شده پزشکان بر اساس شواهد بالینی معتبر از این دارو در شرایط زیر نیز استفاده می کنند:
اختلال نقص توجه و بیش فعالی
- در بزرگسالان و کودکانی که به دارو های محرک پاسخ مناسبی نمی دهند یا دچار عوارض جانبی غیر قابل تحمل می شوند بوپروپیون به عنوان یک گزینه درمانی جایگزین کاربرد دارد. اثرات این دارو بر افزایش دوپامین و نوراپی نفرین در قشر پیش پیشانی مغز باعث بهبود تمرکز و کاهش تکانشگری می شود.
مدیریت اختلال عملکرد جنسی ناشی از دارو های ضد افسردگی
- یکی از شایع ترین دلایل قطع مصرف دارو های مهار کننده بازجذب سروتونین بروز مشکلات جنسی است. پزشکان می توانند بوپروپیون را به عنوان یک داروی کمکی به رژیم درمانی اضافه کنند یا آن را به طور کامل جایگزین داروی قبلی نمایند. این کار به بازیابی میل جنسی و رفع اختلالات ارگاسم کمک شایانی می کند.
کمک به کاهش وزن
- به دلیل اثر سرکوب کنندگی اشتها که ناشی از افزایش فعالیت دوپامین در مراکز پاداش مغز است این دارو به صورت خارج از برچسب برای مدیریت چاقی تجویز می شود. البته ترکیب این دارو با داروی مسدود کننده گیرنده های افیونی برای این منظور تاییدیه رسمی دارد اما مصرف بوپروپیون به تنهایی نیز در برخی بیماران با موفقیت همراه است.
درمان افسردگی دو قطبی
- در مدیریت فاز افسردگی در بیماران مبتلا به اختلال دو قطبی انتخاب داروی ضد افسردگی با چالش همراه است زیرا خطر تغییر فاز به حالت مانیا وجود دارد. شواهد بالینی نشان می دهد که بوپروپیون در مقایسه با سایر دارو های ضد افسردگی خطر بسیار کمتری برای ایجاد این تغییر فاز ناگهانی دارد و در ترکیب با دارو های تثبیت کننده خلق گزینه ایمن تری محسوب می شود.
ملاحظات بالینی مهم برای پزشکانتجویز این دارو در بیماران مبتلا به اختلالات تشنجی بی اشتهایی عصبی و پرخوری عصبی به دلیل افزایش خطر تشنج منع مطلق دارد. رعایت دقیق دوز بندی و اجتناب از قطع ناگهانی دارو از اصول اولیه مدیریت درمان با بوپروپیون است.
