کپسول پیوسته‌رهش تئوفین برای کنترل آسم و برونشیت مزمن؛ نحوه مصرف صحیح، تداخلات دارویی مهم، هشدارهای تشنج و عوارض جانبی به زبان ساده.
کپسول پیوسته‌رهش تئوفین یک داروی خوراکی برای باز کردن مجاری تنفسی است که ماده مؤثره آن تئوفیلین نام دارد و توسط شرکت کیمیا زیست پارسیان در ایران تولید می‌شود. این دارو در دسته گشادکننده‌های برونش (داروهایی که عضلات اطراف راه‌های هوایی ریه را شل و باز می‌کنند) قرار دارد.
ویژگی پیوسته‌رهش بودن این کپسول باعث می‌شود ماده دارویی به مرور و یکنواخت در طول شبانه‌روز در دستگاه گوارش آزاد شود. این فرآیند از نوسان ناگهانی سطح دارو در خون پیشگیری می‌کند و برای درمان حملات حاد و ناگهانی تنگی نفس طراحی نشده است.
این فرآورده با تجویز پزشک متخصص برای پیشگیری و کنترل درازمدت بیماری‌های تنفسی زیر به کار می‌رود:
کپسول را دقیقاً در ساعت‌های مقرر و با فواصل زمانی منظم همراه با یک لیوان کامل آب مصرف کنید. این کپسول ساختار رهش طولانی دارد؛ بنابراین از باز کردن پوکه، خرد کردن یا جویدن دانه‌های درون آن اکیداً خودداری کنید، چرا که این کار باعث آزاد شدن فوری دارو و بروز خطرات مسمومیت می‌شود.
دارو را می‌توان همراه غذا یا با معده خالی مصرف کرد، اما برای یکنواخت ماندن جذب گوارشی، بهتر است همواره روشی ثابت را ادامه دهید. در صورت احساس ناراحتی معده، مصرف آن همراه با غذا به تحمل بهتر دارو کمک می‌کند.
در صورت فراموش کردن یک نوبت، به محض یادآوری آن را میل کنید؛ مگر آنکه به زمان نوبت بعدی نزدیک شده باشید. هرگز برای جبران وعده از یاد رفته، دو کپسول را هم‌زمان مصرف نکنید.
به دلیل ساختار پیوسته‌رهش، شروع اثرگذاری دارو معمولاً طی ۱ تا ۲ ساعت پس از مصرف آغاز می‌شود و اوج غلظت خونی آن دیرتر پدیدار می‌گردد. پایداری اثر درمانی هر کپسول معمولاً ۱۲ تا ۲۴ ساعت در بدن باقی می‌ماند و به حفظ باز بودن مجاری تنفسی در طول خواب کمک می‌کند.
تئوفین با شل کردن عضلات صاف اطراف نایژه‌ها و راه‌های هوایی ریه، فضای عبور هوا را بازتر کرده و ورود اکسیژن را راحت‌تر می‌سازد. علاوه بر این، این دارو انقباض عضلات دیافراگم (عضله اصلی کف قفسه سینه که در تنفس نقش دارد) را تقویت می‌کند و به عنوان یک محرک تنفسی ملایم در بهبود دم و بازدم عمل می‌نماید.
مصرف این فرآورده در شرایط بالینی زیر مجاز نیست:
فاصله بین دوز اثربخش درمانی و دوز ایجادکننده مسمومیت در تئوفین بسیار باریک است؛ به همین دلیل پزشک ممکن است آزمایش خون دوره‌ای برای سنجش سطح تئوفیلین تجویز کند. تب شدید و طولانی‌مدت سرعت دفع دارو را از کبد کاهش می‌دهد و می‌تواند خطر انباشت و عوارض سمی را بالا ببرد.
همچنین کشیدن سیگار دفع دارو را در کبد سریع‌تر می‌کند؛ بنابراین شروع، ترک یا تغییر میزان مصرف سیگار باید حتماً به اطلاع پزشک برسد تا دوز دارو تنظیم شود. افراد مبتلا به پرکاری تیروئید و بیماری‌های قلبی باید تحت مراقبت مستمر باشند.
عوارض این فرآورده به دو دسته تقسیم می‌شوند:
پیش از مصرف دارو باید فهرست کلیه داروهای هم‌زمان به پزشک اعلام شود؛ تداخلات مهم عبارتند از:
در افراد مبتلا به نارسایی کبد، بیماری‌های مزمن کلیه و نارسایی احتقانی قلب، سرعت خروج دارو کند می‌شود و دوز مصرفی باید بسیار کمتر و با فواصل طولانی‌تر تعیین گردد.
مصرف تئوفین در دوران بارداری باید تنها در صورت ضرورت قطعی و با سنجش سود در برابر زیان توسط پزشک انجام شود، زیرا سرعت پاک‌سازی دارو در ماه‌های پایانی بارداری دستخوش تغییر می‌شود. تئوفیلین به شیر مادر منتقل می‌شود و می‌تواند باعث تحریک‌پذیری، بی‌قراری و بدخوابی در نوزاد شیرخوار شود؛ بنابراین استفاده از آن در شیردهی نیازمند پایش بالینی و هماهنگی با پزشک است.
میزان مصرف دارو در کودکان صرفاً بر اساس سن و وزن دقیق تعیین می‌شود و نیازمند مراقبت دقیق است. سالمندان به دلیل کاهش عملکرد کبد و وجود بیماری‌های قلبی هم‌زمان، به مراتب آسیب‌پذیری بالاتری در برابر عوارض سمی، تپش قلب و گیجی دارند و درمان در این گروه با مقادیر کمتر آغاز می‌شود.
دریافت مقادیر بیش از اندازه باعث مسمومیت بسیار خطرناک و کشنده می‌شود که علائم بارز آن شامل استفراغ مداوم، تپش قلب شدید، افت شدید فشار خون، تشنج‌های مکرر مقاوم به درمان و آریتمی قلبی است. در صورت مسمومیت، بدون وادار کردن فرد به استفراغ، بیمار را سریعاً همراه با بسته دارو به نزدیک‌ترین مرکز اورژانس برسانید.
این فرآورده اعتیادآور نیست و وابستگی جسمی ایجاد نمی‌کند. با این حال، قطع ناگهانی آن در بیماران مبتلا به آسم یا برونشیت مزمن باعث گرفتگی دوباره مجاری هوا، تنگی نفس شدید و عود خس‌خس سینه خواهد شد؛ بنابراین هرگونه توقف یا تغییر دوز باید تحت نظر پزشک انجام پذیرد.
کپسول‌ها را درون بسته‌بندی اصلی، در محیطی خشک و خنک (دمای کمتر از ۲۵ تا ۳۰ درجه سانتی‌گراد)، دور از تابش مستقیم نور خورشید و گرما نگهداری کنید. دارو را همیشه دور از دید و دسترس اطفال قرار دهید.
تئوفین حاوی تئوفیلین خوراکی است و کارایی مشابهی با فرآورده‌های قدیمی‌تر مانند آمینوفیلین دارد، اما به دلیل فرمولاسیون پیوسته‌رهش، نیاز به دفعات مصرف کمتری در روز دارد. امروزه در درمان آسم، اسپری‌های استنشاقی به دلیل اثر موضعی و عوارض جانبی کمتر به عنوان خط اول درمان ترجیح داده می‌شوند و تئوفین بیشتر نقش داروی کمکی در موارد مقاوم یا مزمن را دارد.
بررسی نظرات و بازخوردهای افرادی که این دارو را استفاده کرده‌اند نشان‌دهنده نکات زیر است:
خیر؛ این کپسول ساختار پیوسته‌رهش دارد و جذب آن زمان‌بر است. در زمان بروز تنگی نفس حاد و ناگهانی باید طبق دستور پزشک از اسپری‌های استنشاقی سریع‌الاثر مانند سالبوتامول استفاده شود.
خیر؛ خرد کردن یا جویدن دانه‌های دارویی به ساختار پیوسته‌رهش آسیب می‌زند و باعث ورود حجم زیادی از دارو به خون و خطر مسمومیت شدید می‌شود.
ترکیبات موجود در دود سیگار فعالیت آنزیم‌های تجزیه‌کننده کبد را بالا می‌برند و باعث دفع سریع‌تر دارو می‌شوند؛ به همین دلیل افراد سیگاری معمولاً به دوزهای بالاتری از تئوفین نیاز دارند.
مصرف مقادیر زیاد کافئین همراه با تئوفین باعث تشدید اثرات تحریکی بر دستگاه عصبی، لرزش دست‌ها و تپش قلب می‌شود؛ بنابراین توصیه می‌شود مصرف این نوشیدنی‌ها محدود شود.
به دلیل اینکه مرز میان دوز مفید درمانی و دوز سمی در این دارو بسیار باریک است، پزشک با آزمایش خون سطح دقیق دارو را پایش می‌کند تا از اثربخشی و ایمنی آن اطمینان یابد.
