موارد مصرف تایید شده (اندیکاسیونهای رسمی)داستاکسل یک داروی ضد سرطان از خانواده تاکسانها است که با تثبیت لولههای ریز سلولی، مانع از تقسیم سلولی شده و منجر به مرگ سلولهای سرطانی میشود. موارد تایید شده آن عبارتند از:
۱. سرطان پستان
- داستاکسل برای درمان بیماران مبتلا به سرطان پستان موضعی پیشرفته یا متاستاتیک، پس از شکست درمانهای قبلی با آنتراسیکلینها تایید شده است. همچنین در ترکیب با داروهایی مانند سیکلوفسفامید به عنوان درمان کمکی در سرطان پستان با گرههای لنفاوی مثبت استفاده میشود.
- نکته بالینی: پیشدرمانی با کورتونها (مانند دگزامتازون) جهت کاهش شدت احتباس مایعات و واکنشهای حساسیتی در این بیماران الزامی است.
۲. سرطان ریه نوع غیر سلول کوچک
- این دارو به عنوان درمان خط اول در ترکیب با سیسپلاتین برای بیمارانی که جراحی روی آنها قابل انجام نیست، و همچنین به عنوان درمان تکدارویی در بیمارانی که درمانهای مبتنی بر پلاتین در آنها شکست خورده است، تجویز میشود.
۳. سرطان پروستات مقاوم به درمان هورمونی
- داستاکسل در ترکیب با پردنیزون برای درمان مردان مبتلا به سرطان پروستات متاستاتیک که به درمانهای کاهش دهنده تستوسترون پاسخ نمیدهند، استاندارد طلایی درمان محسوب میشود.
- نکته بالینی: پایش سطح آنتیژن اختصاصی پروستات و بهبود کیفیت زندگی بیمار از شاخصهای مهم ارزیابی پاسخ به درمان در این مورد است.
۴. سرطان معده
- استفاده از داستاکسل در ترکیب با سیسپلاتین و فلورواوراسیل برای درمان بیماران مبتلا به سرطان معده پیشرفته (آدنوکارسینوم) که قبلاً شیمیدرمانی نشدهاند، تایید شده است.
۵. سرطانهای سر و گردن
- در ترکیب با سیسپلاتین و فلورواوراسیل برای درمان القایی بیماران مبتلا به سرطان سلولهای فلسمانند سر و گردن که به صورت موضعی پیشرفته است، مورد استفاده قرار میگیرد.
موارد مصرف خارج از برچسب (کاربردهای بالینی جانبی)شواهد علمی و کارآزماییهای بالینی معتبر نشاندهنده اثربخشی داستاکسل در شرایط زیر است که پزشکان ممکن است بر اساس وضعیت بیمار مد نظر قرار دهند:
۱. سرطان تخمدان
- در بیمارانی که سرطان تخمدان آنها به درمانهای متداول مبتنی بر پلاتین مقاوم شده است، داستاکسل میتواند به عنوان یک گزینه جایگزین یا در ترکیب با سایر داروها برای کنترل بیماری استفاده شود.
۲. سرطان مثانه (سرطان مجاری ادراری)
- در موارد پیشرفته یا متاستاتیک سرطان مثانه، زمانی که درمانهای خط اول پاسخگو نیستند، داستاکسل به عنوان درمان نجاتبخش مورد مطالعه قرار گرفته و نتایج مثبتی نشان داده است.
۳. سرطان مری
- مشابه پروتکلهای سرطان معده، داستاکسل در برخی رژیمهای درمانی برای سرطان مری، به ویژه در مراحل پیشرفته یا به عنوان بخشی از درمانهای قبل از جراحی برای کوچک کردن توده، به کار میرود.
۴. سرطان با منشأ ناشناخته
- در مواردی که تومور متاستاتیک یافت شده اما منشأ اولیه آن مشخص نیست، داستاکسل به دلیل طیف وسیع اثر بر تومورهای مختلف، گاهی در پروتکلهای ترکیبی گنجانده میشود.
ملاحظات کلیدی برای مدیریت بالینی توسط پزشک
- سمیت خونی: نوتروپنی (کاهش نوعی از گلبولهای سفید) شایعترین عارضه محدودکننده دوز است. شمارش کامل سلولهای خون باید به طور منظم انجام شود و در صورت نیاز از فاکتورهای رشد گرانولوسیتی استفاده گردد.
- واکنشهای حساسیتی: اکثر واکنشها در طول ۱۰ دقیقه اول اولین یا دومین انفوزیون رخ میدهند. پایش دقیق علائم حیاتی و آمادگی برای مدیریت شوک حساسیتی ضروری است.
- سمیت عصبی: بروز ضعف یا گزگز اندامها میتواند نشاندهنده سمیت عصبی محیطی باشد که در صورت شدت یافتن، نیاز به تعدیل دوز یا توقف درمان دارد.
- اختلال عملکرد کبد: در بیماران با آنزیمهای کبدی بالا، خطر عوارض شدید و مرگومیر ناشی از دارو به شدت افزایش مییابد؛ لذا ارزیابی عملکرد کبد پیش از هر دوره درمان حیاتی است.
