سفکسیم یک آنتیبیوتیک سفالوسپورین نسل سوم است که بهصورت خوراکی تجویز میشود و طیف گستردهای از باکتریهای گرم مثبت و گرم منفی را پوشش میدهد. موارد استفاده این دارو شامل:
1. عفونتهای دستگاه تنفسی فوقانی و تحتانی
- التهاب گلو و التهاب لوزه ناشی از استرپتوکوک گروه A (توجه: سفکسیم برای پیشگیری از تب روماتیسمی تأیید نشده است).
- برونشیت حاد و تشدید برونشیت مزمن ناشی از هموفیلوس آنفلوانزا، موراکسلا کاتارالیس و استرپتوکوک پنومونیه.
- سینوزیت حاد باکتریایی (به عنوان جایگزین در بیمارانی که به پنیسیلین حساسیت دارند).
2. عفونتهای دستگاه ادراری
- عفونت کلیه خفیف تا متوسط (پیلونفریت) ناشی از اشریشیا کلی و پروتئوس میرابیلیس.
- عفونت مثانه (سیستیت) و التهاب مجرای ادراری (اورتریت) بدون عارضه در زنان ناشی از اشریشیا کلی و کلبسیلا پنومونیه.
3. عفونتهای منتقله از راه جنسی
- سوزاک غیرپیچیده (بدون گسترش) در نواحی مجرای ادرار، دهانه رحم و مقعد ناشی از نایسریا گونوره (از جمله سویههای مقاوم به آنتیبیوتیک).
- سوزاک حلقی (در بیمارانی که نمیتوانند سفتریاکسون تزریقی دریافت کنند).
4. عفونتهای گوش میانی
- ناشی از استرپتوکوک پنومونیه، هموفیلوس آنفلوانزا (از جمله گونههای مقاوم) و موراکسلا کاتارالیس.
5. عفونتهای دستگاه گوارش
- شیگلوز ناشی از شیگلا دیسانتری و شیگلا فلکسنری.
- عفونتهای سالمونلایی غیرتیفوئیدی (در بیماران خاص، مانند افراد دارای نقص ایمنی).
6. موارد مصرف Off-Label کاربردهای تایید نشده رسمی ولی رایج در درمان
- درمان حصبه (تب تیفوئید) ناشی از سالمونلا تیفی در مناطقی که مقاومت به فلوروکینولونها بالا است.
- درمان بیماری لایم (Lyme disease) در مراحل اولیه، مخصوصاً در بیمارانی که به داکسیسایکلین حساسیت دارند.
- درمان عفونتهای مقاوم دستگاه ادراری ناشی از باکتریهای تولیدکننده بتا-لاکتاماز گسترده (ESBL - Extended-Spectrum Beta-Lactamase) در شرایط خاص.
نکات مهم برای پزشکان:
- افزایش مقاومت باکتریایی: در درمان سوزاک، مواردی از مقاومت دارویی گزارش شده است؛ بنابراین، در صورت امکان، توصیه میشود آزیترومایسین یا داکسیسایکلین بهصورت همزمان تجویز شود.
- تنظیم دوز در بیماران کلیوی: در بیماران با عملکرد کلیوی ضعیف (کلیرانس کراتینین کمتر از 60 میلیلیتر در دقیقه)، نیاز به کاهش دوز وجود دارد.
- تداخلات دارویی: سفکسیم در صورت مصرف همزمان با داروهای ضداسید حاوی آلومینیوم یا منیزیم ممکن است تأثیر کمتری داشته باشد.
طیف اثر سفکسیم
۱. طبقهبندی کلی طیف اثر - سفکسیم یک سفالوسپورین نسل سوم است که طیف اثر گستردهای علیه بسیاری از باکتریهای گرم منفی و برخی باکتریهای گرم مثبت دارد.
- عمدتاً در درمان عفونتهای تنفسی، ادراری و سوزاک استفاده میشود.
۲. باکتریهای حساس به سفکسیم
✔ باکتریهای گرم منفی حساس: - Neisseria gonorrhoeae (نایسریا گونوره - عامل سوزاک)
- Haemophilnella spp. (سالمونلا - عامل تیفوئید و گاستروانتریت)
- Shigus influenzae (هموفیلوس آنفلوانزا - عامل برخی عفونتهای تنفسی)
- Moraxella catarrhalis (موراکسلا کاتارالیس - مرتبط با عفونتهای سینوس و گوش)
- Escherichia coli (E. coli) (اشریشیا کلی - شایعترین عامل عفونت ادراری)
- Klebsiella pneumoniae (کلبسیلا پنومونیه - عامل پنومونی بیمارستانی)
- Proteus mirabilis (پروتئوس میرابیلیس - یکی از عوامل عفونت ادراری)
- Salmoella spp. (شیگلا - عامل اسهال باکتریایی)
✔ باکتریهای گرم مثبت حساس: - Streptococcus pneumoniae (استرپتوکوک پنومونیه - عامل پنومونی و مننژیت)
- Streptococcus pyogenes (استرپتوکوک گروه A - عامل فارنژیت و تب مخملک)
۳. باکتریهای مقاوم به سفکسیم
مقاومت طبیعی: - استافیلوکوک اورئوس مقاوم به متیسیلین (MRSA)
- باکتریهای بیهوازی (مانند Bacteroides fragilis)
- انتروکوکها (Enterococcus spp.)
- پسودوموناس آئروژینوزا (Pseudomonas aeruginosa)
مقاومت اکتسابی:
