انزالوتامید یک مهارکننده نسل جدید گیرنده آندروژن است که با رویکردی چندگانه، مسیرهای سیگنالدهی آندروژن را مسدود میکند. این دارو برخلاف داروهای قدیمیتر، تمایل اتصال بسیار بالایی به گیرنده آندروژن داشته و از انتقال گیرنده به هسته سلول و اتصال آن به دیانای جلوگیری میکند. در ادامه، کاربردهای بالینی این دارو بر اساس آخرین راهنماهای انجمن ارولوژی آمریکا و انجمن اروپایی ارولوژی تدوین شده است.
موارد مصرف تایید شدهانزالوتامید در طیف گستردهای از مراحل سرطان پروستات حساس به هورمون و مقاوم به هستهزدایی کاربرد دارد.
سرطان پروستات مقاوم به هستهزدایی غیرمتاستاتیک
- این دارو برای بیمارانی تایید شده است که سطح آنتیژن اختصاصی پروستات در آنها در حال افزایش است، اما در تصویربرداریهای رایج، اثری از متاستاز مشاهده نمیشود. هدف اصلی در این مرحله، افزایش زمان بقای بدون متاستاز است. پزشکان باید سرعت دو برابر شدن سطح آنتیژن اختصاصی پروستات را به عنوان شاخصی برای شروع درمان در نظر بگیرند.
سرطان پروستات مقاوم به هستهزدایی متاستاتیک
- انزالوتامید در بیمارانی که سرطان آنها به استخوان یا سایر بافتها گسترش یافته و به درمانهای کاهش سطح تستوسترون پاسخ نمیدهد، به کار میرود. این دارو هم در بیمارانی که قبلاً شیمیدرمانی با دوسهتاکسل دریافت کردهاند و هم در بیمارانی که کاندید شیمیدرمانی نیستند، باعث افزایش بقای کلی و بهبود کیفیت زندگی میشود.
سرطان پروستات حساس به هورمون متاستاتیک
- در این مرحله، دارو در ترکیب با درمانهای محرومسازی از آندروژن تجویز میشود. مطالعات بینالمللی نشان میدهند که اضافه کردن انزالوتامید به درمان استاندارد اولیه در بیماران دارای متاستاز، به طور قابل توجهی زمان پیشرفت بیماری را به تاخیر میاندازد.
موارد مصرف خارج برچسباستفاده از انزالوتامید در حوزههایی فراتر از موارد تایید شده رسمی، تحت بررسیهای بالینی یا در شرایط خاص توسط متخصصان انجام میشود.
سرطان پستان در زنان
برخی از انواع سرطان پستان، گیرنده آندروژن را بیان میکنند. در موارد پیشرفته سرطان پستان که گیرنده آندروژن مثبت و گیرندههای هورمونی دیگر منفی یا مثبت هستند، انزالوتامید به عنوان یک گزینه درمانی در مراحل تحقیقاتی یا برای بیمارانی که به درمانهای روتین پاسخ ندادهاند، مورد مطالعه و استفاده قرار گرفته است.
استفاده در ترکیب با سایر درمانهای هدفمند
- پزشکان گاهی در پروتکلهای تحقیقاتی، انزالوتامید را با مهارکنندههای دیگر یا درمانهای رادیودارویی ترکیب میکنند تا از مقاومت سلولهای سرطانی جلوگیری کنند. این رویکرد به ویژه در مواردی که بیماری به سرعت در حال تغییر ماهیت است، بررسی میشود.
نکات کاربردی برای پزشکان در مدیریت بالینی - مدیریت خستگی: شایعترین عارضه گزارش شده خستگی مفرط است که باید از نظر بالینی پایش شود و در صورت نیاز، دوز دارو تعدیل گردد.
- خطر تشنج: انزالوتامید میتواند آستانه تشنج را کاهش دهد. در بیمارانی با سابقه صرع، آسیب مغزی یا مصرف همزمان داروهای کاهنده آستانه تشنج، تجویز باید با احتیاط حداکثری صورت گیرد.
- تداخلات دارویی: این دارو القاکننده قوی آنزیمهای کبدی است و میتواند غلظت خونی بسیاری از داروهای همزمان (مانند وارفارین یا برخی داروهای قلبی) را کاهش دهد. بررسی لیست دارویی بیمار پیش از شروع درمان ضروری است.
- سلامت استخوان: به دلیل کاهش شدید سطح سیگنالهای آندروژنی، پایش تراکم استخوان و تجویز مکملهای لازم جهت پیشگیری از شکستگیهای ناشی از پوکی استخوان توصیه میشود.
