ویال ویزینکت (ایودیکسانول) ماده حاجب برای آنژیوگرافی عروق کرونر، سی تی اسکن و تصویربرداری تشخیصی است. درباره عوارض ویزینکت، تداخل با متفورمین و مراقبتهای قبل و بعد از تزریق در بیماران دیابتی و کلیوی بیشتر بخوانید.
ویال ویزینکت یک ماده حاجب تزریقی حاوی ید با نام ژنریک ایودیکسانول است که برای واضحتر شدن تصاویر در رادیولوژی، آنژیوگرافی (عکسبرداری از عروق خونی برای دیدن مسیر و وضعیت آنها) و سیتیاسکن به کار میرود؛ این دارو خودش نقش درمانی ندارد و فقط به پزشک کمک میکند تا تنگی عروق، انسداد، ضایعات و بعضی تغییرات ساختاری بدن را دقیقتر تشخیص دهد. این فرآورده با غلظت ۳۲۰ میلیگرم ید در هر میلیلیتر و در حجمهای ۲۰ و ۵۰ میلیلیتر عرضه میشود.
نام ماده مؤثره ویزینکت ایودیکسانول است و در گروه مواد حاجب یددار غیر یونی قرار میگیرد؛ این ماده از نوع ایزواسمولار (یعنی غلظت ذراتی که در آن حل شده به غلظت خون بدن نزدیک است) محسوب میشود، هرچند انتخاب نهایی آن همیشه باید بر اساس وضعیت بیمار و نظر تیم درمان انجام شود.
ویزینکت به شکل محلول تزریقی و صرفاً برای تصویربرداری تشخیصی تولید میشود، بنابراین نباید آن را با داروهای درمانی داخل چشم اشتباه گرفت؛ استفاده مستقیم از ویزینکت داخل چشم میتواند خطرناک باشد.
ویزینکت با افزایش کنتراست تصویر (یعنی واضحتر شدن تفاوت بین بافتها و عروق در تصویر) به پزشک کمک میکند نواحی مورد نظر را بهتر بررسی کند. مهمترین کاربردهای آن عبارتاند از:
ویزینکت برای درمان بیماریهای شبکیه، ورم ماکولا (تجمع مایع در قسمت مرکزی شبکیه چشم که باعث تار شدن دید میشود) یا دژنراسیون ماکولا (آسیب تدریجی همین قسمت مرکزی شبکیه که معمولاً با افزایش سن رخ میدهد) استفاده نمیشود و فقط نقش تشخیصی دارد. اگر بیمار مشکل چشمی داشته باشد، داروها و روشهای اختصاصی چشمپزشکی باید جداگانه انتخاب شوند و کاربرد ویزینکت در این بیماران، در صورت نیاز، بیشتر به تصویربرداری عمومی یا عروقی محدود میشود.
در بیماران دیابتی، بهویژه اگر عملکرد کلیه کاهش یافته باشد، پزشک باید پیش از تزریق وضعیت کلیه را بررسی کند تا خطر آسیب کلیوی کاهش یابد.
ویزینکت مانند دیگر مواد حاجب یددار میتواند عوارض خفیف یا گاهی جدی ایجاد کند؛ بیشتر عوارض کوتاهمدت هستند، اما افرادی که سابقه حساسیت به ماده حاجب، آسم، بیماری کلیوی، بیماری قلبی، دیابت یا کمآبی بدن دارند، بیشتر در معرض خطر قرار میگیرند.
عوارض زیر معمولاً گذرا هستند و ممکن است هنگام تزریق یا کمی بعد از آن ظاهر شوند:
بعضی واکنشها، چه حین تزریق و چه بعد از آن، نیاز به توجه فوری دارند:
تزریق ویزینکت باید فقط در مرکز درمانی و توسط افراد آموزشدیده انجام شود، زیرا مقدار دارو به نوع تصویربرداری، مسیر تزریق و شرایط بیمار بستگی دارد.
این دارو معمولاً از راه ورید یا در بعضی روشها از راه کاتتر داخل عروق تزریق میشود و ممکن است در کاربردهای تخصصی، روش مصرف متفاوت باشد؛ در هر حال، تعیین مقدار و سرعت تزریق فقط بر عهده پزشک یا تیم تصویربرداری است و بیمار نباید درباره دوز یا زمان تزریق تصمیمگیری خودسرانه داشته باشد.
پیش از تزریق باید سابقه حساسیت، آسم، بیماری کلیه، بیماری قلبی، دیابت، اختلال تیروئید، بارداری، شیردهی و فهرست داروهای مصرفی را به مرکز درمانی اطلاع داد. نوشیدن مایعات، اگر پزشک اجازه دهد، میتواند به دفع دارو از کلیه کمک کند، و در بیماران خاص ممکن است آزمایش عملکرد کلیه قبل یا بعد از تصویربرداری لازم باشد.
تداخلات ویزینکت بیشتر با وضعیت پزشکی بیمار و بعضی داروها مرتبط است و مهمترین نگرانی معمولاً به کلیه، حساسیت و داروهای دیابت مربوط میشود.
در بیمارانی که متفورمین مصرف میکنند، بهویژه اگر عملکرد کلیه کاهش یافته باشد، پزشک ممکن است درباره زمان مصرف این دارو تصمیم جداگانه بگیرد تا خطر عوارض جدی کاهش یابد.
اگر بیمار داروهای رقیقکننده خون، داروهای مؤثر بر کلیه یا داروهای متعدد قلبی مصرف میکند، باید حتماً آنها را به پزشک اطلاع دهد، زیرا نوع اقدام تصویربرداری هم در میزان اهمیت این موضوع تأثیر دارد.
مصرف ویزینکت در بارداری باید فقط در صورت ضرورت تشخیصی انجام شود تا پزشک بتواند سود و خطر را با دقت بسنجد.
مواد حاجب یددار میتوانند از جفت عبور کنند، به همین دلیل استفاده از ویزینکت در بارداری فقط زمانی انجام میشود که تصویربرداری واقعاً ضروری باشد؛ همچنین مقدار کمی از این دارو ممکن است وارد شیر مادر شود و تصمیم درباره ادامه شیردهی باید با نظر پزشک گرفته شود.
در کودکان، مقدار دارو باید بر اساس سن، وزن و شرایط بالینی تعیین شود؛ در سالمندان نیز به دلیل احتمال بیشتر کاهش عملکرد کلیه و بیماریهای زمینهای، مراقبت دقیقتری لازم است.
ویزینکت یک ماده حاجب تشخیصی است و با داروهای درمانی، بهویژه داروهای داخل چشمی یا داروهای ضد رگزایی، تفاوت کامل دارد:
تجربیات مصرفکنندگان بیشتر مربوط به حس هنگام تزریق یا بعد از تصویربرداری است و جای نظر پزشک یا داده علمی را نمیگیرد؛ بعضی بیماران احساس گرما، طعم فلزی، تهوع خفیف یا ناراحتی محل تزریق را گزارش میکنند که معمولاً کوتاهمدت هستند.
اگر بعد از تزریق درد شدید، تورم، تاری دید، ضعف ناگهانی یا تنگی نفس ایجاد شود، باید سریع پیگیری پزشکی انجام شود؛ توجه داشته باشید که تاری دید از عوارض شایع ویزینکت نیست.
معمولاً نه؛ بیشتر بیماران فقط احساس گرما، سوزش خفیف یا فشار کوتاهمدت در مسیر تزریق دارند.
تاری دید از عوارض شایع این دارو نیست؛ اگر ایجاد شود یا بیشتر از چند ساعت ادامه یابد، باید فوری بررسی شود.
احساس گرما، طعم فلزی، تهوع خفیف و سرگیجه کوتاهمدت ممکن است رخ دهد، اما علائم شدید یا رو به افزایش طبیعی نیست.
تعداد دفعات مصرف به نوع تصویربرداری و نظر پزشک بستگی دارد و این دارو مصرف دورهای یا خودسرانه ندارد.
در صورت تنگی نفس، تورم صورت، کهیر شدید، درد قفسه سینه، کاهش ادرار، درد شدید محل تزریق یا علائم عصبی باید سریع به پزشک مراجعه کرد.
