ویال ویزینکت یک ماده حاجب تزریقی یددار است که تصاویر سیتیاسکن و آنژیوگرافی را برای پزشک خواناتر میکند. کاربردها، عوارض احتمالی، موارد هشدار و توصیههای مراقبتی آن را در این مقاله به زبان ساده مرور کردهایم.
ویزینکت یک ماده حاجب (مادهای که باعث میشود عروق و بافتهای بدن در تصویر رادیولوژی بهتر دیده شوند) تزریقی یددار است که پیش از تصویربرداری به بدن تزریق میشود.
این ماده هیچ اثر درمانی ندارد و صرفاً ابزاری برای بهبود کیفیت تصویر است.
ماده مؤثره ویزینکت ایودیکسانول نام دارد و در دسته مواد حاجب ایزواسمولار (موادی که غلظت آنها با غلظت خون انسان برابر است و به همین دلیل تحمل بهتری دارند) قرار میگیرد.
این محصول با غلظت ۳۲۰ میلیگرم ید در هر میلیلیتر و در دو حجم ۲۰ و ۵۰ میلیلیتر در دسترس است.
ویزینکت تنها به صورت محلول تزریقی وجود دارد و کاربرد آن منحصر به تصویربرداری پزشکی است.
این ماده با قطرههای چشمی یا داروهای چشمپزشکی هیچ ارتباطی ندارد و تزریق مستقیم آن به داخل چشم میتواند آسیب جدی ایجاد کند.
ویزینکت با افزایش تضاد بین بافتها و عروق در تصویر، دید پزشک را در بررسی نواحی مختلف بدن بهبود میبخشد. موارد اصلی استفاده از آن عبارتاند از:
ویزینکت برای درمان بیماریهای چشمی از جمله ورم ماکولا (تجمع مایع در ناحیه مرکزی شبکیه که دید مرکزی را مختل میکند) یا دژنراسیون ماکولا (تخریب تدریجی ناحیه مرکزی شبکیه که اغلب با بالا رفتن سن رخ میدهد) کاربردی ندارد.
بیماران مبتلا به مشکلات چشمی باید داروهای اختصاصی چشمپزشکی را جداگانه از پزشک متخصص دریافت کنند.
در بیماران دیابتی، بهخصوص آنهایی که عملکرد کلیهشان کاهش یافته، پزشک باید پیش از تزریق آزمایشهای لازم را انجام دهد تا از بروز آسیب کلیوی جلوگیری شود.
عوارض ویزینکت در اغلب موارد گذرا و خفیف هستند، اما بیماران با سابقه حساسیت به مواد حاجب، آسم، بیماری کلیوی یا قلبی، دیابت یا کمآبی بدن باید با احتیاط بیشتری تحت نظر باشند.
این عوارض معمولاً در حین تزریق یا بلافاصله پس از آن بروز میکنند و خودبهخود برطرف میشوند:
در صورت بروز هر یک از علائم زیر باید بلافاصله به پزشک مراجعه کرد:
تزریق ویزینکت باید حتماً در محیط درمانی مجهز و توسط کادر آموزشدیده انجام شود.
این ماده معمولاً از طریق ورید یا کاتتر (لوله نازک و انعطافپذیری که داخل رگ قرار میگیرد) تزریق میشود. دوز و سرعت تزریق را پزشک یا تیم تصویربرداری تعیین میکند و بیمار نباید در این مورد تصمیم بگیرد.
پیش از انجام تصویربرداری، موارد زیر را باید به تیم درمانی اطلاع داد:
در صورت اجازه پزشک، نوشیدن مایعات کافی پس از تزریق به دفع سریعتر ماده حاجب از طریق کلیه کمک میکند. در برخی بیماران انجام آزمایش کلیه قبل یا بعد از تصویربرداری ضروری است.
بیشترین نگرانیها در استفاده از ویزینکت به عملکرد کلیه، واکنشهای حساسیتی و تداخل با داروهای دیابت مربوط میشود.
بیمارانی که متفورمین مصرف میکنند، بهویژه اگر کلیههایشان به درستی کار نکند، باید پیش از تزریق با پزشک مشورت کنند؛ چون ممکن است نیاز به تنظیم زمان مصرف این دارو باشد.
مصرف داروهای رقیقکننده خون، داروهایی که روی کلیه اثر میگذارند یا داروهای قلبی باید پیش از تزریق به پزشک اطلاع داده شود تا در صورت لزوم تدابیر لازم اتخاذ شود.
تزریق ویزینکت در دوران بارداری تنها زمانی انجام میشود که پزشک آن را کاملاً ضروری تشخیص دهد و سود آن بر خطر احتمالی بچربد.
از آنجا که این ماده میتواند از جفت عبور کند، استفاده از آن در بارداری باید با احتیاط کامل صورت گیرد. مقدار اندکی از آن ممکن است وارد شیر مادر شود؛ تصمیم درباره قطع یا ادامه شیردهی پس از تزریق باید با نظر پزشک گرفته شود.
در کودکان، دوز دارو بر اساس سن و وزن محاسبه میشود. در سالمندان به دلیل احتمال بالاتر ضعف کلیوی و وجود بیماریهای همزمان، نظارت دقیقتری در طول و پس از تصویربرداری لازم است.
ویزینکت یک ابزار تشخیصی است و با داروهای درمانی چشم یا داروهای ضد رگزایی (داروهایی که از رشد رگهای خونی غیرطبیعی جلوگیری میکنند) تفاوت بنیادی دارد:
بیشتر بیمارانی که ویزینکت دریافت کردهاند از احساس گرما، مزه فلزی، تهوع خفیف یا ناراحتی موقت در محل تزریق صحبت میکنند که معمولاً در مدت کوتاهی برطرف میشود.
تاری دید از عوارض معمول این ماده نیست؛ اگر پس از تزریق تاری دید، درد شدید، تورم، ضعف ناگهانی یا تنگی نفس ایجاد شود، باید فوری پیگیری پزشکی انجام شود.
در اغلب موارد خیر؛ بیشتر بیماران تنها یک احساس گرما، سوزش ملایم یا فشار گذرا در مسیر ورید را تجربه میکنند که چند ثانیه بیشتر طول نمیکشد.
تاری دید جزو عوارض رایج ویزینکت نیست؛ اگر بعد از تزریق دید تار شد یا این حالت بیش از چند ساعت ادامه یافت، باید هرچه زودتر با پزشک در میان گذاشته شود.
گرگرفتگی، مزه فلزی در دهان، تهوع خفیف و سرگیجه زودگذر میتوانند طبیعی باشند؛ اما علائمی که شدید هستند یا رو به وخامت میروند، نیاز به بررسی فوری دارند.
تعداد دفعات تزریق کاملاً به نوع تصویربرداری و تشخیص پزشک بستگی دارد؛ این ماده مصرف منظم یا خودسرانه ندارد.
توصیه میشود تا چند ساعت پس از تزریق پشت فرمان ننشینید، چون احتمال سرگیجه یا ضعف خفیف وجود دارد؛ این موضوع را حتماً با پزشک یا تیم تصویربرداری در میان بگذارید.
در صورت بروز تنگی نفس، تورم صورت یا گلو، کهیر شدید، درد قفسه سینه، کاهش ادرار، درد شدید در محل تزریق یا هر علامت عصبی غیرمعمول، باید بدون تأخیر به پزشک مراجعه کرد.
