داروی آمی سولپراید یک آنتی سایکوتیک آتیپیک با ویژگیهای فارماکولوژیک منحصر به فرد است. اثربخشی این دارو وابستگی شدیدی به دوز مصرفی دارد، به طوری که در دوزهای پایین با مسدود کردن گیرندههای پیش سیناپسی باعث افزایش ترشح دوپامین و بهبود علائم منفی میشود و در دوزهای بالا با مسدود کردن گیرندههای پس سیناپسی، علائم مثبت سایکوز را کنترل میکند. اطلاعات زیر بر اساس معتبرترین مراجع دارویی بینالمللی جهت راهنمایی بالینی پزشکان تدوین شده است.
موارد مصرف تایید شدهمدیریت و درمان اسکیزوفرنی حاد و مزمن
- آمی سولپراید فرم خوراکی به طور گسترده برای درمان دورههای حاد اسکیزوفرنی و همچنین درمان نگهدارنده در بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی مزمن تایید شده است. این دارو هم بر علائم مثبت (مانند هذیان، توهم و اختلالات فکری) و هم بر علائم منفی (مانند انزوای اجتماعی و کندی عاطفی) تاثیرگذار است.
- نکته کاربردی برای پزشک: تنظیم دوز در این بیماران بسیار حیاتی است. در دورههای حاد و غلبه علائم مثبت، معمولا دوزهای بالاتر (چهارصد تا هشتصد میلی گرم در روز و در موارد مقاوم تا هزار و دویست میلی گرم) تجویز میشود. اما در بیمارانی که علائم منفی در آنها غالب است، دوزهای پایینتر (پنجاه تا سیصد میلی گرم در روز) اثربخشی بسیار بهتری نشان میدهند. دارو در دوزهای بالاتر از چهارصد میلی گرم باید در دو دوز منقسم تجویز شود.
پیشگیری و درمان تهوع و استفراغ پس از عمل جراحی
- فرم تزریق وریدی آمی سولپراید اخیرا توسط مراجع بینالمللی به عنوان یک داروی ضد تهوع قوی برای پیشگیری و همچنین درمان تهوع و استفراغ پس از عمل جراحی تایید شده است.
- نکته کاربردی برای پزشک: برای پیشگیری، این دارو به صورت تک دوز وریدی همزمان با القای بیهوشی تجویز میشود. برای درمان بیمارانی که پس از عمل دچار تهوع شدهاند (چه پروفیلاکسی دریافت کرده باشند و چه نکرده باشند)، یک دوز وریدی دیگر در زمان بروز علائم تزریق میگردد. تجویز این دارو معمولا به صورت تزریق آهسته وریدی طی یک تا دو دقیقه صورت میگیرد و نیازی به تنظیم دوز در نارساییهای خفیف تا متوسط کلیوی ندارد.
موارد مصرف خارج برچسب علاوه بر موارد تایید شده رسمی، آمی سولپراید در برخی شرایط بالینی دیگر نیز بر اساس شواهد و مطالعات معتبر بینالمللی توسط روانپزشکان تجویز میشود:
درمان دیستایمی و اختلال افسردگی اساسی
- یکی از مهمترین کاربردهای خارج برچسب آمی سولپراید، استفاده از دوزهای پایین آن در درمان اختلال افسردگی مداوم و همچنین به عنوان داروی کمکی در اختلال افسردگی اساسی مقاوم به درمان است.
- نکته کاربردی برای پزشک: در این حالت، دوز بسیار پایینی از دارو (معمولا پنجاه میلی گرم در روز) تجویز میشود. در این محدوده دوز، دارو با مهار گیرندههای خودکار دوپامینی، باعث افزایش انتقال عصبی دوپامین در قشر پیشانی شده و اثرات ضد افسردگی و فعالکننده قابل توجهی ایجاد میکند. پایش سطح پرولاکتین در درمانهای طولانیمدت با این دارو، حتی در دوزهای پایین، به دلیل احتمال بروز هایپرپرولاکتینمی توصیه میشود.
کنترل علائم در اختلال دوقطبی
- اگرچه داروهای دیگری به عنوان خط اول درمان اختلال دوقطبی شناخته میشوند، اما آمی سولپراید در برخی پروتکلهای بالینی برای کنترل فاز مانیا یا به عنوان درمان نگهدارنده در بیماران مبتلا به اختلال دوقطبی استفاده میشود.
- نکته کاربردی برای پزشک: استفاده از این دارو در فاز مانیا معمولا با دوزهای متوسط تا بالا و مشابه پروتکل درمانی علائم مثبت اسکیزوفرنی صورت میگیرد. با توجه به خطر بروز علائم خارج هرمی و افزایش وزن (هرچند کمتر از سایر آنتی سایکوتیکهای آتیپیک)، ارزیابی دورهای پارامترهای متابولیک و عصبی بیمار در طول درمان ضروری است.
