توضیحات بالینی و کاربردی: مکانیسم اصلی این دارو مهار گونادوتروپینها، جلوگیری از تخمکگذاری، تغییر در موکوس دهانه رحم (جلوگیری از نفوذ اسپرم) و تغییر آندومتر (کاهش احتمال لانهگزینی) است.
نکته ویژه پزشک: بر اساس راهنماهای بالینی بینالمللی، به دلیل وجود 50 میکروگرم استروژن، این ترکیب به هیچ وجه خط اول پیشگیری از بارداری محسوب نمیشود، زیرا خطر ترومبوآمبولی وریدی با افزایش دوز استروژن به شدت بالا میرود. تجویز این دارو منحصرا به بیمارانی محدود میشود که با قرصهای با دوز پایینتر (مانند قرصهای حاوی 20 تا 35 میکروگرم استروژن) دچار لکهبینی یا خونریزیهای بیندورهای غیرقابل کنترل و مداوم میشوند. همچنین در بیمارانی که همزمان داروهای القاکننده آنزیمهای کبدی (مانند برخی ضد تشنجها) مصرف میکنند و نیاز به دوز بالاتری از هورمون برای حفظ اثربخشی ضد بارداری دارند، ممکن است با احتیاط فراوان در نظر گرفته شود.
موارد مصرف خارج از برچسب
۱. پیشگیری اورژانسی از بارداری
توضیحات بالینی و کاربردی: استفاده از این دارو تحت عنوان رژیم یوزپه برای پیشگیری از بارداری پس از تماس جنسی محافظت نشده یا شکست روشهای جلوگیری کاربرد دارد.
نکته ویژه پزشک: رژیم استاندارد شامل مصرف 2 عدد قرص در اسرع وقت (ترجیحا در 72 ساعت اول و حداکثر تا 120 ساعت) و مصرف 2 عدد قرص دیگر دقیقا 12 ساعت بعد است. به دلیل دوز بسیار بالای استروژن در این رژیم، بروز تهوع و استفراغ شدید بسیار شایع است. توصیه اکید بالینی این است که نیم تا یک ساعت پیش از مصرف دوزها، یک داروی ضد تهوع مناسب برای بیمار تجویز شود. در صورت استفراغ در کمتر از 2 ساعت پس از مصرف قرصها، دوز باید تکرار گردد. امروزه روشهای تکدوز حاوی پروژستین خالص ارجحیت دارند.
۲. مدیریت خونریزی غیرطبیعی رحمی به صورت حاد
توضیحات بالینی و کاربردی: در بیماران مبتلا به خونریزیهای شدید رحمی که منشا ساختاری ندارند، استفاده از ترکیبات با دوز بالای استروژن برای توقف سریع خونریزی و بازسازی سریع اندومتر برهنه شده استفاده میشود.
نکته ویژه پزشک: در موارد خونریزی حاد، معمولا از یک رژیم کاهنده استفاده میشود. به عنوان مثال، تجویز هر 6 یا 8 ساعت یک قرص تا زمان توقف خونریزی (معمولا 24 تا 48 ساعت)، سپس کاهش تدریجی دوز به روزی سه، سپس دو و در نهایت یک قرص در روز تا تکمیل یک دوره 21 روزه. پس از آن داروی خط اول یا با دوز کمتر برای دورههای بعدی جایگزین میشود. خطر ترومبوز در این رژیم بالاست و در بیماران با عوامل خطر قلبی عروقی باید با احتیاط کامل تجویز شود.
۳. سندرم تخمدان پلیکیستیک و هیرسوتیسم مقاوم
توضیحات بالینی و کاربردی: ترکیبات ضد بارداری ترکیبی برای تنظیم سیکلهای قاعدگی، کاهش سطح آندروژنهای آزاد و مدیریت علائم بالینی مانند آکنه و هیرسوتیسم در این سندرم کاربرد دارند.
نکته ویژه پزشک: قرصهای با دوز پایین استروژن همیشه ارجح هستند. با این حال، در موارد بسیار نادری که بیمار به ترکیبات با دوز پایین پاسخ نمیدهد یا خونریزیهای نامنظم ادامه مییابد، ممکن است برای دورههای کوتاه مدت از این ترکیب با دوز بالا استفاده شود تا سرکوب محور هیپوتالاموس و تخمدان با قدرت بیشتری صورت گیرد.
۴. مدیریت دردهای لگنی مرتبط با آندومتریوز
توضیحات بالینی و کاربردی: هدف از درمان، ایجاد یک حالت شبه بارداری یا یائسگی برای سرکوب رشد بافت نابجای آندومتر است.
نکته ویژه پزشک: استفاده مداوم (بدون وقفه هفت روزه) از قرصهای ترکیبی میتواند آمنوره ایجاد کرده و دردهای لگنی را کاهش دهد. اگرچه مجددا داروهای با دوز پایینتر ارجح هستند، اما در صورت عدم پاسخ بالینی یا بروز خونریزیهای پیشرونده (Breakthrough bleeding) مکرر در رژیم مداوم با دوز پایین، پزشک ممکن است فرمولاسیون با دوز بالا را به صورت دورهای مد نظر قرار دهد.
۵. پیشگیری از کیستهای عملکردی تخمدان
توضیحات بالینی و کاربردی: جلوگیری از ترشح هورمونهای محرک فولیکول برای توقف تخمکگذاری و جلوگیری از تشکیل کیستهای جدید.
نکته ویژه پزشک: مصرف این دارو به تحلیل رفتن کیستهای موجود کمکی نمیکند، بلکه صرفا از ایجاد کیستهای عملکردی جدید جلوگیری مینماید. در زنانی که استعداد بالای تشکیل کیستهای مکرر تخمدانی دارند و با دوزهای پایین کنترل نمیشوند، این ترکیب به عنوان خطوط بعدی درمان با در نظر گرفتن پروفایل خطر بیمار قابل ارزیابی است.