داکسیسیکلین یک آنتیبیوتیک وسیعالطیف از خانواده تتراسایکلینها است که علاوه بر خواص ضد باکتریایی، دارای اثرات ضد التهابی قابل توجهی نیز میباشد.
موارد مصرف تایید شدهداکسیسیکلین در شرایط بالینی زیر دارای تاییدیه رسمی از مراجع معتبر بینالمللی است:
۱. عفونتهای مجاری ادراری و تناسلی
- این دارو به عنوان درمان خط اول برای عفونتهای ناشی از کلامیدیا تراکوماتیس و اورهآپلاسما شناخته میشود.
- توضیح بالینی: داکسیسیکلین به دلیل نفوذ بافتی عالی در پروستات و دستگاه تناسلی، انتخابی ایدهآل برای درمان التهاب غیر اختصاصی پیشابراه و بیماریهای التهابی لگن است. دوره درمان معمولاً هفت روزه بوده و درمان همزمان شریک جنسی برای جلوگیری از عفونت مجدد الزامی است.
۲. عفونتهای دستگاه تنفسی
- درمان ذاتالریه اکتسابی از جامعه ناشی از باکتریهای غیرمعمول مانند مایکوپلاسما پنومونیه.
- توضیح بالینی: این دارو به ویژه در بیمارانی که به داروهای خانواده پنیسیلین حساسیت دارند یا در مناطقی که مقاومت به ماکرولیدها بالا است، کاربرد وسیعی دارد. همچنین در تشدید حاد برونشیت مزمن موثر است.
۳. بیماریهای منتقله توسط حشرات و عفونتهای مشترک
- درمان انتخابی برای بیماری لایم، تب مالت (بروسلوز) و تبهای لکهدار.
- توضیح بالینی: داکسیسیکلین موثرترین دارو برای مراحل اولیه بیماری لایم است. در درمان تب مالت، معمولاً به صورت ترکیبی با سایر آنتیبیوتیکها مانند ریفامپین برای کاهش احتمال بازگشت بیماری استفاده میشود.
۴. آکنه ولگاریس و روزاسه
- استفاده در درمان جوشهای پوستی التهابی متوسط تا شدید.
- توضیح بالینی: در این موارد، دارو از طریق مهار رشد باکتریهای پوست و همچنین کاهش واسطههای التهابی عمل میکند. دوزهای پایین این دارو اغلب برای کنترل روزاسه بدون ایجاد مقاومت آنتیبیوتیکی استفاده میشود.
۵. پیشگیری از مالاریا
- به عنوان یک عامل پیشگیرانه برای مسافرانی که به مناطق با مقاومت بالای انگل مالاریا سفر میکنند.
- توضیح بالینی: مصرف دارو باید یک تا دو روز پیش از سفر آغاز شده و تا چهار هفته پس از خروج از منطقه ادامه یابد.
موارد مصرف خارج برچسب در سالهای اخیر، شواهد علمی بینالمللی کاربردهای گستردهای را برای داکسیسیکلین در شرایط خاص پیشنهاد دادهاند:
۱. پیشگیری پس از مواجهه با بیماریهای آمیزشی
- استفاده از یک دوز واحد پس از رابطه جنسی محافظت نشده برای کاهش خطر ابتلا به سیفلیس و کلامیدیا.
- توضیح بالینی: مطالعات اخیر نشان میدهند که مصرف ۲۰۰ میلیگرم داکسیسیکلین در بازه زمانی ۲۴ تا ۷۲ ساعت پس از مواجهه، خطر ابتلا به چندین عفونت باکتریایی آمیزشی را در گروههای پرخطر به شدت کاهش میدهد.
۲. درمان بیماریهای التهابی مفاصل
- استفاده در برخی موارد روماتیسم مفصلی به دلیل اثرات مهارکنندگی بر آنزیمهای تخریبکننده غضروف.
- توضیح بالینی: داکسیسیکلین میتواند آنزیمهای متالوپروتئیناز را مهار کند که در تخریب مفصل نقش دارند. اگرچه درمان اصلی نیست، اما میتواند به عنوان مکمل در مدیریت بیماریهای مزمن مفصلی به کار رود.
۳. مدیریت بیماریهای ریوی مزمن غیرعفونی
- مانند بیماری سارکوئیدوز یا فیبروز ریوی در مراحل خاص.
- توضیح بالینی: اثرات تعدیلکننده سیستم ایمنی و ضد التهابی این دارو در کاهش پیشرفت برخی آسیبهای بافتی ریه مورد توجه قرار گرفته است.
۴. جراحیهای چشمی و التهاب لبه پلک
- درمان التهاب مزمن پلک که به درمانهای موضعی پاسخ نمیدهد.
- توضیح بالینی: این دارو با تغییر ترکیب چربیهای ترشح شده توسط غدد پلک، به بهبود پایداری اشک و کاهش التهاب سطح چشم کمک میکند.
نکات کلیدی مدیریت بالینی برای پزشک - · ملاحظات دندان و استخوان: اگرچه هشدار سنتی برای عدم استفاده در کودکان زیر هشت سال وجود دارد، اما منابع مدرن مانند مرکز کنترل بیماریهای آمریکا بیان میکنند که دورههای کوتاه درمان (زیر ۲۱ روز) با داکسیسیکلین باعث تغییر رنگ دندان نمیشود و در موارد جدی مانند تبهای لکهدار، داروی انتخابی حتی در کودکان است.
- حفاظت در برابر نور: به بیمار هشدار دهید که این دارو حساسیت پوست به نور خورشید را افزایش میدهد و خطر سوختگی شدید وجود دارد.
- تحریک مری: برای جلوگیری از التهاب و زخم مری، دارو باید با یک لیوان کامل آب و در حالت ایستاده یا نشسته مصرف شود و بیمار تا ۳۰ دقیقه پس از آن دراز نکشد.
دکتر علی نوری فیروزی - داروساز (1399/2/1)
با سلام و خسته نباشید من تب مالت دارم ودوران سه ماهه مصرف دارو را تی کردم آیا با زهم دارو را ادامه دهم