مکانیسم عمل و کاربرد بالینی: سوربیتول به صورت خوراکی یا تنقیه مقعدی به عنوان یک ملین هیپراسموتیک عمل می کند. این ترکیب جذب گوارشی بسیار ضعیفی دارد و با احتباس مایعات در مجرای روده از طریق فشار اسمزی باعث افزایش حرکات دودی و تسهیل دفع می شود.
ملاحظات تجویز برای پزشک: در مصارف خوراکی اثرگذاری دارو معمولا به بیست و چهار تا چهل و هشت ساعت زمان نیاز دارد در حالی که فرم تنقیه مقعدی بسیار سریع تر عمل کرده و طی پانزده تا شصت دقیقه باعث تخلیه روده می شود. ارزیابی دقیق وضعیت هیدراتاسیون و سطح الکترولیت های پایه بیمار پیش از شروع درمان به ویژه در سالمندان الزامی است. این دارو در بیماران مبتلا به عدم تحمل ارثی فروکتوز اکیدا منع مصرف دارد زیرا سوربیتول در کبد به فروکتوز متابولیزه می شود.
مایع شستشو در پروسیجرهای اورولوژی
مکانیسم عمل و کاربرد بالینی: محلول های سه درصد یا سه و سه دهم درصد این دارو به عنوان مایع شستشوی استریل در جراحی های برداشتن پروستات یا تومورهای مثانه از طریق مجرای ادرار استفاده می شوند. این محلول ها فاقد بار الکتریکی هستند و مانع از پراکندگی جریان الکتروکوتر حین جراحی می شوند.
ملاحظات تجویز برای پزشک: مزیت اصلی این محلول نسبت به آب مقطر کاهش خطر همولیز داخل عروقی در صورت جذب سیستمیک است. با این حال پزشک باید نسبت به خطر بروز سندرم ناشی از جذب مقادیر زیاد مایع شستشو هوشیار باشد. این سندرم می تواند منجر به افزایش حجم خون هیپوناترمی رقیق کننده و عوارض شدید قلبی ریوی و عصبی شود. پایش مداوم علائم حیاتی و سطح سدیم سرم حین و پس از عمل جراحی ضروری است.
موارد مصرف خارج از برچسب
استفاده به عنوان مسهل همراه با زغال فعال در مسمومیت ها
مکانیسم عمل و کاربرد بالینی: در مدیریت اورژانسی مسمومیت های دارویی سوربیتول گاهی به صورت ترکیب با زغال فعال تجویز می شود تا از یبوست انسدادی ناشی از زغال جلوگیری کرده و زمان عبور کمپلکس سم و زغال را از دستگاه گوارش کاهش دهد.
ملاحظات تجویز برای پزشک: بر اساس پروتکل های جدید سم شناسی بین المللی مصرف روتین و مکرر این ترکیب توصیه نمی شود. استفاده از آن باید تنها به دوز اول زغال فعال محدود گردد زیرا دفعات مصرف بیشتر خطر بروز اسهال شدید اختلالات کشنده آب و الکترولیت و کاهش حجم خون را به شدت افزایش می دهد. تجویز این ترکیب در کودکان خردسال سالمندان و بیماران مبتلا به نارسایی کلیوی نیازمند احتیاط بسیار مضاعف است.
درمان کمکی با رزین های تبادل یونی در هایپرکالمی
مکانیسم عمل و کاربرد بالینی: در گذشته این دارو به طور گسترده برای تسریع عبور گوارشی و جلوگیری از یبوست در بیمارانی که سدیم پلی استایرن سولفونات دریافت می کردند استفاده می شد.
ملاحظات تجویز برای پزشک: مراجع معتبر بین المللی اکنون هشدار جدی در خصوص مصرف همزمان این دو دارو صادر کرده اند. گزارش های بالینی متعددی از بروز نکروز کشنده روده ای سوراخ شدن روده و کولیت ایسکمیک در اثر مصرف همزمان این دو ترکیب به ویژه در بیماران اورمیک بیماران بدحال و افراد دارای سابقه جراحی گوارشی ثبت شده است. امروزه توصیه می شود از جایگزین های ایمن تر برای مدیریت هایپرکالمی استفاده شود و در صورت الزام به استفاده از رزین های قدیمی از تجویز همزمان آن ها با سوربیتول خودداری گردد.
