شربت هانی گارد یک فرآورده گیاهی برای تسکین گلودرد، سرفه و علائم سرماخوردگی است. در این مطلب، ترکیبات، نحوه اثر، مقدار مصرف، عوارض، تداخلات دارویی و موارد منع مصرف آن به زبان ساده برای عموم توضیح داده شده است.
شربت هانی گارد یک فرآورده طبیعی و گیاهی است که از سه جزء اصلی ساخته شده است: عصاره گیاه سرخارگل (گیاهی با اثر تقویتکننده دفاع بدن)، عسل طبیعی تصفیهشده و ویتامین ث. هر ۵ میلیلیتر از این شربت حاوی ۲۰۰ میلیگرم عصاره سرخارگل، ۱۵۰ میلیگرم ویتامین ث و حدود ۳۵۰۰ میلیگرم عسل طبیعی است.
عصاره سرخارگل ترکیباتی دارد که واکنش دفاعی بدن را در برابر میکروبها سریعتر میکند. عسل طبیعی هم با پوشاندن گلو، علاوه بر اثر ملایم ضد میکروبی، اعصاب تحریکشده گلو را آرام میکند و در کم کردن سوزش و خارش راههای تنفسی نقش خوبی دارد.
بسیاری از مکملهای تقویت دفاع بدن فقط موادی مانند روی یا ویتامین دی دارند که بیشتر برای تقویت درازمدت بدن هستند و در بیماری حاد سریع اثر نمیکنند. اما هانی گارد دو کار را همزمان انجام میدهد.
این فرآورده از یک سو با گیاه سرخارگل، دفاع بدن را فعال میکند و از سوی دیگر با عسل، یک لایه محافظ روی گلو میسازد و تحریک، خارش و سرفه را در همان مراحل اولیه کم میکند.
هدف اصلی این شربت، کم کردن شدت علائم و کمک به بهبود سریعتر عفونتهای ویروسی راههای تنفسی فوقانی است. این فرآورده بهطور ویژه برای تسکین موارد زیر استفاده میشود:
هانی گارد داروی ضد میکروب نیست و نباید با داروهای کشنده میکروب اشتباه گرفته شود. بیش از ۹۰ درصد سرماخوردگیها و عفونتهای فصلی تنفسی منشأ ویروسی دارند و داروهای ضد میکروب روی آنها اثری ندارند؛ در این شرایط، هانی گارد به عنوان درمان کمکی برای تسکین علائم استفاده میشود.
اگر بیمار به عفونت باکتریایی مشخصی مانند گلودرد چرکی مبتلا باشد، گرفتن داروی ضد میکروب زیر نظر پزشک ضروری است. جایگزین کردن خودسرانه داروی ضد میکروب با داروهای گیاهی میتواند باعث پیشرفت عفونت و عوارض جدی شود.
ترکیبات فعال عصاره سرخارگل با سطح سلولهای دفاعی، بهویژه سلولهای بیگانهخوار (سلولهایی که میکروبها و سلولهای آسیبدیده را میخورند و پاک میکنند) ارتباط برقرار میکنند و فعالیت دفاعی آنها را تحریک میکنند.
این ارتباط باعث ترشح پیامهای دفاعی در بدن میشود که گلبولهای سفید دیگر را سریعتر به محل میآورند و خط دفاعی بدن را در برابر نفوذ و تکثیر ویروسها قویتر میکنند.
ویتامین ث به عنوان یک ماده محافظ، آسیبهای سلولی ناشی از التهاب شدید را در راههای تنفسی کم میکند و به ترمیم بافت پوششی گلو کمک میکند.
همزمان، مواد مؤثر سرخارگل با کم کردن مسیرهای ایجاد التهاب در پوشش گلو، ورم و قرمزی را کاهش میدهند و درد و بیحالی عمومی ناشی از التهاب را کم میکنند.
مقدار مصرف استاندارد هانی گارد طبق راهنمای رسمی دارو به این صورت است:
برای اندازهگیری دقیق مقدار دارو در کودکان، باید از پیمانه مدرج یا سرنگ دارویی استفاده شود. مصرف این شربت در کودکان زیر ۳ سال ممنوع است.
بهترین زمان شروع مصرف، همان ۲۴ تا ۴۸ ساعت اول پس از پیدایش اولین نشانههای بیماری است. اگر دارو بهموقع مصرف شود، علائمی مانند گلودرد و سرفه معمولاً مدت کوتاهی پس از مصرف کم میشوند. مصرف دارو بعد از غذا و همراه با یک لیوان آب، احتمال ناراحتی معده را کم میکند.
اگر یک نوبت فراموش شد، به محض یادآوری آن را میل کنید؛ اما اگر زمان زیادی تا نوبت بعدی نمانده، نوبت فراموششده را رها کنید و برنامه عادی را ادامه دهید. هرگز مقدار دارو را دو برابر نکنید.
سیستم دفاعی بدن نباید برای مدت طولانی و پیوسته با فرآوردههای گیاهی تحریک شود. به همین دلیل، حداکثر مدت مصرف مداوم این فرآورده بدون تجویز پزشک ۸ هفته است.
اگر بعد از ۷ تا ۱۰ روز مصرف منظم، هیچ نشانهای از بهبود دیده نشد یا بیماری بدتر شد، باید مصرف دارو متوقف شود و به پزشک مراجعه کرد.
شربت را داخل جعبه اصلی، در دمای محیطی کمتر از ۳۰ درجه سانتیگراد، دور از تابش مستقیم خورشید و رطوبت نگه دارید. درب بطری را بعد از هر بار مصرف محکم ببندید تا آلودگی وارد آن نشود یا بیش از حد غلیظ نشود.
نگهداری در یخچال لازم نیست، اما باید از یخزدگی در فریزر کاملاً جلوگیری شود. اگر رنگ مایع شربت تغییر کرد، بوی ترشیدگی غیرعادی گرفت یا ذرات تهنشینشده با تکان دادن بطری حل نشدند، از مصرف آن خودداری کنید.
افرادی که سابقه بیماریهای گوارشی، سوزش سر دل یا برگشت اسید معده به مری دارند، بهتر است این دارو را بلافاصله پس از غذا میل کنند. نوشیدن مقداری آب ولرم بعد از شربت، عبور عصاره عسل از گلو را آسانتر میکند.
از مصرف همزمان شربت با مایعات و چای بسیار داغ خودداری کنید، زیرا گرمای شدید به ساختار ویتامین ث و ترکیبات فعال عسل آسیب میرساند.
هانی گارد فرآوردهای ایمن و با تحمل خوب است؛ با این حال در برخی افراد ممکن است عوارض گوارشی خفیفی مانند دلدرد، تهوع موقت، حس سنگینی در معده، نفخ یا اسهال ملایم دیده شود.
برای کم کردن این موارد، بهتر است دارو همراه با غذا یا میانوعده میل شود. اگر این ناراحتیها ادامهدار شد یا شدت گرفت، مصرف فرآورده را قطع کرده و با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
گیاه سرخارگل به خانواده کاسنی تعلق دارد. کسانی که سابقه واکنش حساسیتی به گیاهان این خانواده مانند بابونه، گل مینا یا بومادران دارند، ممکن است به سرخارگل هم واکنش نشان دهند.
نشانههای حساسیت ممکن است با کهیر، خارش، قرمزی پوست، تورم در لب یا زبان و در موارد نادر با احساس سنگینی و تنگی نفس بروز کند. در صورت بروز هرگونه واکنش حساسیتی، مصرف شربت باید فوراً قطع شود و اقدامات پزشکی لازم انجام گیرد.
به دلیل خاصیت تقویتکنندگی سرخارگل بر سیستم دفاعی، مصرف همزمان این شربت با داروهایی که دفاع بدن را پایین میآورند (مانند داروهای مورد استفاده پس از پیوند اعضا) یا داروهای ضد التهاب قوی ممکن است اثر این داروها را کم کند.
بیمارانی که این داروها را مصرف میکنند یا به بیماریهای التهابی مزمن مبتلا هستند، نباید بدون اجازه صریح پزشک از این فرآورده استفاده کنند.
عصاره سرخارگل میتواند بر تجزیه برخی داروها در کبد اثر بگذارد. این موضوع ممکن است بر تنظیم مقدار و اثر داروهای رقیقکننده خون اثر بگذارد؛ به همین دلیل کنترل آزمایشهای خون در این شرایط اهمیت دارد.
همچنین در صورت مصرف داروهای هورمونی یا قرصهای ضدبارداری خوراکی، احتیاط و مشورت با پزشک برای پیشگیری از تغییر ناخواسته در اثر دارو توصیه میشود.
تداخل مستقیمی میان این شربت و مسکنهای معمول وجود ندارد. با این حال، در صورت استفاده همزمان با داروهای ضد التهاب معمولی، برای جلوگیری از تحریک معده باید فاصله زمانی و مصرف همراه غذا رعایت شود.
همچنین برای جلوگیری از تحریک بیش از اندازه سیستم دفاعی بدن، بهتر است این شربت همزمان با سایر مکملهای تقویت دفاع بدن با مقدار بالا مصرف نشود مگر با نظر پزشک.
مصرف هانی گارد در کودکان زیر ۳ سال ممنوع است. سیستم دفاعی، کبد و کلیه در این سنین هنوز کامل نشدهاند و دریافت عصارههای گیاهی غلیظ و عسل ممکن است زمینه بروز حساسیت شدید یا مشکل گوارشی را فراهم کند.
در بیماریهای خودایمنی که بدن به سلولهای خودش حمله میکند، مانند بیماریای که به پوشش رشتههای عصبی حمله میکند، بیماری خودایمنی که پوست، مفاصل و اندامها را درگیر میکند، یا روماتیسم مفصلی، تحریک سیستم دفاعی با ترکیبات گیاهی میتواند باعث شروع حمله یا بدتر شدن علائم شود.
علاوه بر این، با توجه به وجود ۳۵۰۰ میلیگرم عسل در هر قاشق ۵ میلیلیتری، افراد مبتلا به دیابت باید قند این شربت را در رژیم روزانه خود حساب کنند و پیش از مصرف حتماً با پزشک هماهنگ باشند.
در شرایط زیر باید مصرف شربت فوراً متوقف شود و بدون معطلی به پزشک مراجعه کرد:
اطلاعات پژوهشی کافی برای تأیید ایمنی بیقیدوشرط عصاره سرخارگل در دوران بارداری ثبت نشده است. چون فعالیت سیستم دفاعی بدن در بارداری در تعادلی حساس قرار دارد، تحریک آن با فرآوردههای گیاهی ممکن است خطرهایی ایجاد کند.
بنابراین مصرف هانی گارد در بارداری توصیه نمیشود و هر مصرف احتمالی باید فقط پس از ارزیابی سود و خطر توسط پزشک متخصص انجام شود.
ترکیبات و مواد مؤثر گیاهی ممکن است از راه خون وارد شیر مادر شوند و به دستگاه گوارش و سیستم دفاعی نوزاد برسند. به دلیل نبود اطلاعات کافی درباره بیخطری این فرآورده در نوزادان شیرخوار، مصرف آن در دوره شیردهی توصیه نمیشود مگر با نظر صریح پزشک.
بر اساس گزارشهای افرادی که این فرآورده را مصرف کردهاند، استفاده زودهنگام از شربت در نخستین ساعتهای بیماری، به سرعت احساس خشکی و خارش گلو را آرام کرده است. بسیاری از افراد گفتهاند که با این شربت، دوره سرفههای ابتدایی کوتاهتر شده و حس کوفتگی کم شده است.
در مقابل، برخی مصرفکنندگان اثر آن را فقط محدود به تسکین مقطعی گلودرد دانستهاند و معتقدند روند دوره بیماری در افراد مختلف تفاوت دارد.
به دلیل غلظت بالای عسل، بیشتر مصرفکنندگان و بهویژه کودکان بالای ۳ سال، طعم شربت را مطلوب ارزیابی کردهاند. با این حال، برخی افراد طعم آن را بیش از حد شیرین توصیف کردهاند که حل کردن شربت در نصف فنجان آب ولرم این مسئله را حل میکند.
در بیماران حساس به شیرینی غلیظ، مصرف با معده خالی گاهی موجب حس سوزش ملایم در بالای شکم شده است که با مصرف شربت بعد از صرف غذا کاملاً برطرف میشود.
خیر. هانی گارد فرآوردهای طبیعی و تسکیندهنده علائم است و اثر از بین بردن باکتریها در عفونتهای چرکی را ندارد؛ بنابراین در عفونتهای باکتریایی هرگز نباید جایگزین داروی ضد میکروب شود.
بهترین کارایی دارو زمانی به دست میآید که مصرف آن در ۲۴ تا ۴۸ ساعت اولیه شروع علائمی مانند گلودرد، خارش گلو یا احساس لرز و ضعف آغاز شود.
مقدار فراموششده را به محض یادآوری مصرف کنید، مگر آنکه زمان کمی تا نوبت بعدی باقی مانده باشد. در این حالت نوبت فراموششده را رها کنید و نوبت بعدی را ادامه دهید؛ هرگز مقدار دارو را دو برابر نکنید.
سیستم دفاعی، کبد و کلیه کودکان زیر ۳ سال کامل نشده است و مصرف عصارههای گیاهی غلیظ و عسل در این سن میتواند خطرهای حساسیتی یا گوارشی داشته باشد.
این شربت در هر ۵ میلیلیتر حاوی ۳.۵ گرم عسل است. مبتلایان به دیابت باید پیش از مصرف با پزشک مشورت کنند و قند موجود در فرآورده را در رژیم روزانه و کنترل قند خون خود حساب کنند.
بهتر است دارو حداکثر تا ۴ تا ۶ هفته پس از باز کردن درب بطری مصرف شود. فرآورده باید در جای خنک، دور از نور مستقیم نگهداری شود و در صورت تغییر بو یا ظاهر دور ریخته شود.
هر قاشق از این شربت حاوی ۱۵۰ میلیگرم ویتامین ث است. استفاده همزمان از قرصهای ویتامین ث با مقدار بالا ممکن است به دریافت بیش از حد روزانه و اسهال یا دلپیچه منجر شود؛ بنابراین تنظیم مقدار زیر نظر پزشک یا داروساز توصیه میشود.
کودکان کمتر از ۳ سال، زنان باردار، مادران شیرده، مبتلایان به بیماریهای خودایمنی، مصرفکنندگان داروهای کاهشدهنده دفاع بدن و افراد دارای سابقه حساسیت به گیاهان خانواده کاسنی نباید از این شربت استفاده کنند.
