لتروزول یک مهارکننده غیر استروئیدی آنزیم آروماتاز (نسل سوم) است که با مهار تبدیل آندروژنها به استروژن، سطح استروژن خون را به شدت کاهش میدهد. در ادامه، کاربردهای بالینی این دارو بر اساس گایدلاینهای معتبر بینالمللی بررسی شده است.
موارد مصرف تایید شده موارد مصرف رسمی این دارو منحصراً در حوزه انکولوژی و برای زنان یائسه تعریف شده است. تجویز این دارو برای زنان در سنین باروری برای درمان سرطان پستان (بدون سرکوب تخمدان) اندیکاسیون تایید شده ندارد.
درمان کمکی (اجوانت) سرطان پستان در مراحل اولیه:
- توضیح بالینی: برای زنان پس از یائسگی که مبتلا به سرطان پستان با گیرنده هورمونی مثبت هستند، به عنوان خط اول درمان کمکی تجویز میشود. هدف از این درمان کاهش خطر عود بیماری است.
- نکته کاربردی برای پزشک: طول دوره درمان معمولاً 5 سال است. با توجه به افت شدید استروژن، پایش دقیق تراکم استخوان (دانسیتومتری) و تجویز همزمان کلسیم و ویتامین دی برای پیشگیری از پوکی استخوان ضروری است.
درمان کمکی طولانیمدت (اکستندد اجوانت) سرطان پستان:
- توضیح بالینی: در زنان پس از یائسگی که دوره 5 ساله درمان استاندارد با تاموکسیفن را به پایان رساندهاند، لتروزول برای ادامه سرکوب هورمونی و جلوگیری از عود دیررس تجویز میگردد.
- نکته کاربردی برای پزشک: تغییر دارو از تاموکسیفن به لتروزول نیازمند ارزیابی پروفایل لیپیدی بیمار است، زیرا لتروزول بر خلاف تاموکسیفن اثرات محافظتی بر چربی خون ندارد و ممکن است باعث دیسلیپیدمی شود.
درمان خط اول و دوم سرطان پستان پیشرفته یا متاستاتیک:
- توضیح بالینی: در زنان پس از یائسگی مبتلا به سرطان پستان پیشرفته با گیرنده هورمونی مثبت (یا گیرنده نامشخص)، به عنوان درمان خط اول، و همچنین در بیمارانی که پس از درمان با آنتیاستروژنها دچار پیشرفت بیماری شدهاند، استفاده میشود.
- نکته کاربردی برای پزشک: در صورت بروز دردهای مفصلی و عضلانی شدید (سندرم درد آروماتاز) که از عوارض شایع این دارو است، میتوان از مسکنها، تغییر به یک مهارکننده آروماتاز دیگر، یا در موارد شدید قطع موقت دارو استفاده کرد.
موارد مصرف خارج برچسب با وجود اینکه لتروزول در ابتدا تنها برای سرطان پستان تایید شد، اما اثربخشی آن در تغییر محور هیپوتالاموس هیپوفیز باعث شده تا کاربردهای وسیعی در تخصصهای زنان و غدد پیدا کند.
القای تخمکگذاری در سندرم تخمدان پلیکیستیک و ناباروری:
- توضیح بالینی: مهار استروژن توسط لتروزول باعث افزایش ترشح گونادوتروپینها از هیپوفیز شده و به رشد فولیکولها کمک میکند. مطالعات معتبر نشان میدهد که این دارو در زنان مبتلا به سندرم تخمدان پلیکیستیک، نرخ تولد زنده بالاتری نسبت به کلومیفن دارد.
- نکته کاربردی برای پزشک: دوز معمول بالینی 2.5 تا 7.5 میلیگرم در روز برای مدت 5 روز است که معمولاً از روز سوم تا پنجم سیکل قاعدگی آغاز میشود. مزیت بزرگ لتروزول نسبت به کلومیفن، عدم تاثیر منفی بر ضخامت آندومتر و مخاط دهانه رحم است.
درمان کمکی در اندومتریوز شدید:
- توضیح بالینی: در بیماران مبتلا به اندومتریوز مقاوم به درمانهای رایج که درد شدید لگنی دارند، استفاده از لتروزول همراه با پروژستینها یا قرصهای ضد بارداری برای مهار تولید استروژن موضعی در ضایعات اندومتریوز کاربرد دارد.
- نکته کاربردی برای پزشک: مصرف طولانیمدت در زنان پیش از یائسگی خطر تحلیل استخوانی دارد و حتماً باید با یک داروی سرکوبکننده تخمدان همراه شود تا از تشکیل کیستهای تخمدانی جلوگیری گردد.
ناباروری در مردان (الیگواسپرمی با اختلال نسبت هورمونی):
- توضیح بالینی: در مردانی که نسبت تستوسترون به استرادیول در خون آنها پایین است، لتروزول با مهار تبدیل تستوسترون به استرادیول، سطح آندروژنها را بالا برده و به بهبود پارامترهای اسپرموگرام کمک میکند.
- نکته کاربردی برای پزشک: درمان باید با دوزهای پایین و پایش دورهای سطح هورمونها و آنزیمهای کبدی صورت گیرد.
کوتاهی قد در پسران (تاخیر در بلوغ):
- توضیح بالینی: از آنجا که استروژن عامل اصلی بسته شدن صفحات رشد استخوانی است، استفاده از لتروزول در پسران نوجوان میتواند بسته شدن اپیفیز را به تاخیر انداخته و فرصت بیشتری برای رشد قدی فراهم کند.
- نکته کاربردی برای پزشک: این درمان کاملاً تخصصی بوده و نیازمند پایش دقیق سن استخوانی توسط متخصص غدد اطفال است تا از عوارض احتمالی بر تراکم استخوان مهرهها جلوگیری شود.
