داروی ضد انگل نیکلوزماید یک عامل ضد کرم موثر است که با مهار فسفوریلاسیون اکسیداتیو در میتوکندری انگل، فرآیند تولید انرژی را در کرم‌های پهن مختل کرده و موجب مرگ و هضم آن‌ها در دستگاه گوارش می‌شود.
موارد مصرف تایید شده و الزامات بالینینیکلوزماید به عنوان یک داروی خط اول و استاندارد برای درمان عفونت‌های ناشی از کرم‌های پهن یا نواری روده شناخته می‌شود. موارد تایید شده آن شامل موارد زیر است:
درمان آلودگی با کرم کدو یا نواری گاو
- این دارو برای از بین بردن کرم نواری گاو بسیار موثر است. پزشک معالج باید توجه داشته باشد که دارو تنها بر کرم‌های بالغ در لوله گوارش اثر دارد. دوز استاندارد معمولا به صورت یک‌جا مصرف می‌شود، اما جویدن کامل قرص همراه با آب فراوان برای تماس مستقیم دارو با سر انگل جهت جدا شدن آن از دیواره روده الزامی است.
درمان آلودگی با کرم کدو یا نواری خوک
- نیکلوزماید در نابودی کرم نواری خوک در روده کارایی بالایی دارد. با این حال، پزشک باید یک نکته بالینی حیاتی را مد نظر قرار دهد؛ این دارو باعث هضم و متلاشی شدن بندهای باردار کرم در روده می‌شود که این امر می‌تواند منجر به آزاد شدن هزاران تخم کرم در لوله گوارش گردد. اگر این تخم‌ها به دلیل حرکات معکوس روده به معده بازگردند یا جذب شوند، خطر بروز بیماری ثانویه و خطرناک سیستیسرکوزیس یعنی ایجاد کیست در بافت‌ها و مغز وجود دارد. به همین دلیل، پزشک باید حدود دو ساعت پس از مصرف نیکلوزماید، یک مسهل نمکی قوی مانند منیزیم سولفات به بیمار بدهد تا بقایای کرم و تخم‌های آن سریعا از بدن دفع شوند.
درمان آلودگی با کرم نواری ماهی
- این دارو برای درمان عفونت‌های ناشی از مصرف ماهی‌های خام یا نیم‌پز آلوده تجویز می‌شود. از آنجا که این انگل تمایل شدیدی به جذب ویتامین ب دوازده دارد و می‌تواند منجر به کم‌خونی مگالوبلاستیک در بیمار شود، پزشک باید علاوه بر درمان با نیکلوزماید، وضعیت ذخایر این ویتامین را در بیمار ارزیابی کرده و در صورت نیاز، درمان جبرانی را آغاز کند.
درمان آلودگی با کرم نواری کوتوله
- کرم نواری کوتوله یکی از معدود کرم‌های پهن است که می‌تواند چرخه زندگی خود را به طور کامل درون بدن انسان کامل کند و باعث خودآلودگی مکرر شود. به دلیل وجود لاروهای درون بافتی که تحت تاثیر دارو قرار نمی‌گیرند، پزشک معالج نباید به درمان تک‌دوز بسنده کند. پروتکل درمانی در این مورد شامل یک دوره درمان هفت روزه متوالی است تا لاروهای جدید به محض ورود به فضای روده نابود شوند.
موارد مصرف خارج برچسبدر سال‌های اخیر، پژوهش‌ها و آزمایش‌های بالینی بین‌المللی پتانسیل‌های جدیدی را برای نیکلوزماید به دلیل اثرات چندگانه سلولی آن فراتر از یک داروی ضد انگل ساده نشان داده‌اند. مصارف خارج برچسب برجسته این دارو عبارتند از:
کاربرد در درمان حمایتی برخی سرطان‌های مقاوم
- مطالعات گسترده در مراکز سرطان‌شناسی بین‌المللی نشان داده‌اند که نیکلوزماید توانایی مهار مسیرهای سیگنال‌دهی مهم سلولی مانند مسیر دابلیو ان تی بتا کاتنین، مسیر استات سه و مسیر ان اف کاپا بی را دارد. این مسیرها در رشد، بقا و متاستاز سلول‌های بنیادی سرطانی به ویژه در سرطان روده بزرگ، سرطان پروستات مقاوم به درمان هورمونی و سرطان سینه نقش کلیدی دارند. پزشکان در قالب طرح‌های تحقیقاتی از این دارو برای افزایش حساسیت سلول‌های سرطانی به شیمی‌درمانی و پرتودرمانی استفاده می‌کنند. چالش اصلی در این زمینه، فراهمی زیستی پایین و حلالیت کم دارو در آب است که دانشمندان را به سمت طراحی فرمولاسیون‌های جدید سوق داده است.
درمان عفونت‌های ویروسی حاد سیستم تنفسی و عمومی
- نیکلوزماید به عنوان یک مهارکننده وسیع‌الطیف ویروسی در شرایط آزمایشگاهی و برخی فازهای بالینی مورد ارزیابی قرار گرفته است. این دارو با تعدیل اسیدیته اندوزوم‌ها و مهار فرآیند اتوفاژی سلولی، مانع از ورود و تکثیر ویروس‌هایی مانند کروناویروس سارس دو، ویروس زیکا، ویروس آنفولانزا و ویروس تب دنگی می‌شود. در دوران همه‌گیری کرونا، فرم‌های استنشاقی و اسپری بینی این دارو برای ایجاد غلظت‌های بالا در بافت ریه و مجاری تنفسی بدون ایجاد سمیت سیستمیک مورد تحقیق قرار گرفت.
مدیریت بیماری‌های متابولیک و دیابت نوع دو
- بررسی‌های بالینی نشان می‌دهند که نیکلوزماید از طریق از جفت خارج کردن فسفوریلاسیون اکسیداتیو در کبد، می‌تواند متابولیسم چربی‌ها را افزایش داده و میزان تولید گلوکز در کبد را کاهش دهد. این مکانیسم به بهبود حساسیت به انسولین، کاهش چربی کبد در بیماری کبد چرب غیرالکلی و کنترل بهتر قند خون کمک می‌کند.
کنترل بیماری‌های التهابی و خودایمنی مزمن
- این دارو با مهار مسیرهای التهابی سیستم ایمنی، توانایی کاهش تولید سیتوکین‌های آسیب‌رسان را دارد. به همین دلیل، کاربرد خارج برچسب آن در کنترل بیماری‌های التهابی روده مانند کولیت اولسروز و بیماری کرون و همچنین کاهش فیبروز بافتی در اندام‌های حیاتی تحت بررسی‌های بالینی قرار دارد.
