قطره بینی نازوفرین ۰٫۵٪ حاوی فنیلافرین است. با کاربرد آن برای گرفتگی بینی، عوارض، نحوه مصرف، مدت استفاده، مصرف برای کودکان و احتمال گرفتگی برگشتی بینی آشنا شوید.
قطره بینی نازوفرین یک داروی ضدگرفتگی بینی از شرکت داروسازی سینا دارو ایران است که بهصورت موضعی در بینی استفاده میشود. مادهٔ مؤثر آن فنیل افرین نام دارد که با تنگ کردن رگهای خونی داخل بینی، تورم مخاط را کاهش میدهد. در نتیجه، احساس کیپ بودن بینی کمتر میشود و تنفس از راه بینی بهطور موقت آسانتر میگردد.
هر ۱۰۰ میلیلیتر از این محلول، بسته به غلظت، حاوی ۰٫۲۵ یا ۰٫۵ گرم فنیل افرین است. همچنین مادهای به نام بِنزالکونیوم کلراید (نوعی نگهدارنده برای جلوگیری از آلودگی) در آن وجود دارد. نازوفرین علت اصلی گرفتگی بینی را درمان نمیکند و اثر آن موقتی و علامتی است.
هر دو غلظت ۰٫۲۵ و ۰٫۵ درصد برای کاهش موقت گرفتگی بینی ناشی از سرماخوردگی، سینوزیت، تب یونجه و دیگر حساسیتهای تنفسی به کار میروند. این قطره در بطری پلاستیکی ۱۰ میلیلیتری عرضه میشود و به نگهداری در یخچال نیاز ندارد.
انتخاب غلظت مناسب به سن، بیماریهای زمینهای، داروهای همزمان و نظر پزشک یا داروساز بستگی دارد. غلظت ۰٫۲۵ درصد معمولاً برای کودکان و گاهی بزرگسالان با شرایط خاص تجویز میشود و غلظت ۰٫۵ درصد بیشتر برای بزرگسالان و کودکان بالای ۱۲ سال کاربرد دارد.
نازوفرین برای کاهش موقت گرفتگی بینی در شرایطی مانند سرماخوردگی، سینوزیت، تب یونجه و سایر حساسیتهای تنفسی کاربرد دارد. کاهش تورم مخاط ممکن است تنفس را برای مدتی راحتتر کند، اما این دارو عفونت، حساسیت یا علت اصلی سینوزیت را درمان نمیکند.
اگر گرفتگی بینی طولانی شد، مرتب تکرار گردید یا با تب، درد صورت، ترشح غلیظ و چرکی، کاهش پایدار بویایی، تنگی نفس یا بدتر شدن علائم همراه بود، باید علت آن توسط پزشک بررسی شود.
اثر اصلی نازوفرین کاهش گرفتگی و کیپ شدن بینی است. اگر آبریزش همراه با تورم و بسته شدن مجرای بینی باشد، کاهش تورم مخاط میتواند احساس گرفتگی را کمتر کند. با این حال، نازوفرین برای همه انواع آبریزش بینی، بهویژه آنهایی که ناشی از عوامل تحریککننده هستند، درمان اصلی محسوب نمیشود.
نازوفرین برای درمان خودسرانهٔ خونریزی بینی طراحی نشده است. خشکی مخاط، دستکاری بینی، عفونت، حساسیت، ضربه، فشار خون بالا و مصرف بعضی داروها ممکن است در خونریزی بینی نقش داشته باشند. خونریزی شدید، مکرر یا طولانی، بهویژه اگر با ضعف، سرگیجه، سردرد شدید یا ضربه به بینی همراه باشد، نیاز به ارزیابی پزشکی دارد.
نازوفرین ممکن است در بعضی افراد باعث خشکی مخاط، سوزش یا ناراحتی بینی، عطسه و گاهی خوندماغ شود. مصرف مکرر یا طولانی، تماس نوک قطرهچکان با مخاط و وجود خشکی یا التهاب قبلی بینی میتواند این عوارض را تشدید کند.
ادامه داشتن خوندماغ، درد قابلتوجه، زخم یا پوستهریزی شدید داخل بینی نیازمند بررسی پزشکی است و نباید با افزایش دفعات مصرف نازوفرین آن را برطرف کرد.
با وجود مصرف موضعی نازوفرین، ممکن است مقداری از دارو در بدن جذب شود. این وضعیت در بعضی افراد میتواند با سردرد، تپش قلب، افزایش فشار خون، لرزش، بیخوابی، بیقراری یا اضطراب همراه باشد.
مصرف بیش از مقدار توصیهشده، استفادهٔ طولانی، مصرف همزمان داروهای ضدگرفتگی دیگر و وجود بیماری قلبی یا فشار خون بالا ممکن است احتمال این عوارض را بیشتر کند. در صورت بروز درد قفسه سینه، تپش قلب شدید، سردرد شدید، افزایش محسوس فشار خون، ضعف غیرعادی یا سرگیجه پس از مصرف نازوفرین، باید سریعاً به پزشک مراجعه کنید.
درد یا تحریک بینی، خشکی گلو و احساس ناراحتی یا فشار در گوش ممکن است در اثر بیماری زمینهای، گرفتگی بینی یا تحریک مخاط ایجاد شوند. زخم داخل بینی، درد شدید، ترشح بدبو، کاهش شنوایی، فشار ماندگار گوش یا دشواری تنفس نباید فقط به نازوفرین نسبت داده شود و نیازمند بررسی پزشکی است.
نازوفرین فقط برای مصرف داخل بینی است. پیش از استفاده، دستهای خود را بشویید و بینی را بهآرامی پاک کنید. سر را مطابق دستور پزشک یا راهنمای دارو در وضعیت مناسب قرار دهید. قطره را بدون تماس نوک بطری با دست یا مخاط بینی بچکانید و پس از مصرف، در بطری را محکم ببندید.
بر اساس اطلاعات محصول، مقدار مصرف به این صورت است:
این مقادیر فقط راهنما هستند و جایگزین نسخه یا توصیهٔ اختصاصی پزشک نمیشوند. مصرف بیشتر از مقدار یا دفعات تعیینشده میتواند احتمال عوارض داخل بینی و عوارض عمومی بدن را افزایش دهد.
در صورت مصرف بیش از حد، بلع تصادفی قطره یا بروز تپش قلب، افزایش فشار خون، بیقراری، لرزش، خوابآلودگی غیرعادی یا هر علامت غیرمعمول، سریعاً با پزشک یا داروساز تماس بگیرید.
نازوفرین به نگهداری در یخچال نیاز ندارد و باید در جای خشک، دور از نور مستقیم، گرمای زیاد و دسترس کودکان نگهداری شود. تاریخ انقضای روی بستهبندی ملاک مصرف است. برای اطلاع از مدت قابلاستفاده بودن قطره پس از باز شدن، برچسب محصول یا توصیهٔ داروساز را بررسی کنید. اگر تاریخ باز شدن بطری را به خاطر نمیآورید یا ظاهر محلول تغییر کرده است، پیش از ادامهٔ مصرف با داروساز مشورت کنید.
مصرف این قطره برای نوزادان و کودکان زیر ۲ سال باید فقط پس از ارزیابی و با دستور پزشک انجام شود؛ زیرا کودکان کمسن ممکن است نسبت به جذب دارو و عوارض آن حساستر باشند.
در اطلاعات محصول، برای کودکان ۲ تا ۵ سال، ۱ تا ۲ قطره از غلظت ۰٫۲۵ درصد در هر سوراخ بینی و هر ۴ ساعت در صورت نیاز ذکر شده است. با این حال، علت گرفتگی، وزن، وضعیت عمومی کودک، سابقهٔ بیماری و داروهای همزمان باید پیش از مصرف توسط پزشک یا داروساز بررسی شود.
نازوفرین در کودکان ممکن است با خشکی یا سوزش بینی، بیقراری، اختلال خواب، رنگپریدگی، لرزش، تپش قلب یا علائم غیرعادی دیگر همراه باشد. مصرف طولانیتر یا بیشتر از مقدار توصیهشده، احتمال عوارض و گرفتگی برگشتی بینی را افزایش میدهد. خوابآلودگی غیرمعمول، بیقراری شدید، تپش قلب، رنگپریدگی، دشواری تنفس یا تغییر محسوس وضعیت عمومی کودک نیاز به ارزیابی فوری پزشکی دارد.
نازوفرین میتواند گرفتگی را بهطور موقت کاهش دهد، اما مصرف آن پس از جراحی بینی باید فقط طبق دستور جراح باشد. پس از عمل، مخاط بینی ممکن است حساس، متورم یا مستعد خونریزی باشد. به همین دلیل، زمان شروع، مقدار و مدت مصرف برای همه افراد یکسان نیست.
خونریزی مداوم، درد شدید، تب، ترشح بدبو، افزایش تورم یا دشواری تنفس پس از جراحی باید به جراح اطلاع داده شود و نباید با مصرف خودسرانهٔ نازوفرین نادیده گرفته شوند.
پس از جراحی انحراف بینی نیز به دلیل تورم مخاط، احساس گرفتگی شایع است. نازوفرین تنها زمانی باید مصرف شود که جراح آن را در برنامهٔ مراقبتی بیمار قرار داده باشد. وجود اسپلینت (پلاستیک یا سیلیکون داخل بینی)، تامپون (پنبه یا مواد جاذب دیگر برای کنترل خونریزی)، بخیه، خونریزی یا شرایط خاص جراحی میتواند بر مناسب بودن این دارو اثر بگذارد.
نازوفرین برای کاهش کوتاهمدت گرفتگی بینی طراحی شده است. داروهای ضدگرفتگی موضعی بینی معمولاً نباید بدون مشورت پزشک بیش از ۳ روز پیاپی مصرف شوند؛ زیرا ادامهٔ مصرف ممکن است باعث بازگشت یا تشدید گرفتگی شود.
اگر گرفتگی با وجود مصرف نازوفرین ادامه پیدا کرد یا دوباره برگشت، افزایش خودسرانهٔ دفعات مصرف مناسب نیست. در این وضعیت، علتهایی مانند حساسیت، عفونت، سینوزیت یا مشکلات ساختاری بینی باید بررسی شوند.
مصرف طولانی یا مکرر نازوفرین میتواند باعث خشکی و تحریک مخاط، سوزش بینی، خوندماغ و گرفتگی برگشتی (یعنی بازگشت یا شدیدتر شدن گرفتگی پس از پایان اثر دارو) شود. همچنین ممکن است احتمال تپش قلب، بیخوابی، بیقراری یا افزایش فشار خون را نیز بیشتر کند؛ این موضوع در افراد حساس یا مبتلا به بیماریهای زمینهای اهمیت بیشتری دارد.
نازوفرین به معنای رایج باعث وابستگی روانی یا اعتیاد به مواد نمیشود. با این حال، مصرف طولانیمدت ممکن است به گرفتگی برگشتی بینی منجر شود. پس از پایان اثر دارو، مخاط بینی دوباره متورم میشود و فرد برای تنفس راحتتر به مصرف مکرر قطره تمایل پیدا میکند. این وضعیت میتواند چرخهای ایجاد کند که قطع دارو را دشوار میسازد.
احتمال گرفتگی برگشتی با مصرف طولانیتر از مدت توصیهشده، افزایش دفعات مصرف یا استفاده همزمان از چند فرآوردهٔ ضدگرفتگی بینی بیشتر میشود.
اگر نازوفرین برای مدتی طولانی مصرف شده باشد، کاهش یا قطع آن ممکن است بهطور موقت احساس گرفتگی را بیشتر کند. روش مناسب مدیریت این وضعیت به مدت مصرف، شدت علائم و شرایط فرد بستگی دارد و باید با نظر پزشک تعیین شود. افزایش خودسرانهٔ مقدار نازوفرین برای رفع گرفتگی پس از قطع، ممکن است چرخهٔ گرفتگی برگشتی را ادامه دهد.
افرادی که به فنیل افرین، بنزالکونیوم کلراید یا دیگر اجزای این دارو حساسیت دارند، نباید بدون ارزیابی پزشکی از نازوفرین استفاده کنند. همچنین مصرف این دارو در صورت استفاده از برخی داروهای ضدافسردگی به نام مهارکنندههای مونوآمین اکسیداز (گروهی از داروهای مؤثر بر مغز و اعصاب) میتواند خطرناک باشد و باید با پزشک یا داروساز بررسی شود.
افراد مبتلا به فشار خون بالا، بیماری قلبی، پرکاری تیروئید، دیابت یا گلوکوم (افزایش فشار داخل چشم) باید پیش از مصرف با پزشک یا داروساز مشورت کنند. داشتن این بیماریها همیشه به معنای ممنوع بودن مصرف نیست، اما ممکن است به ارزیابی دقیقتری نیاز داشته باشد.
در صورت بروز تورم صورت، لبها یا گلو، کهیر (جوشهای قرمز و خارشدار)، خسخس سینه یا دشواری تنفس پس از مصرف نازوفرین، مصرف دارو را ادامه ندهید و فوراً کمک پزشکی دریافت کنید. این علائم ممکن است نشانهٔ واکنش حساسیتی جدی باشند.
نازوفرین ممکن است با برخی داروهای فشار خون، داروهای قلبی و بعضی داروهای ضدافسردگی تداخل داشته باشد و احتمال افزایش فشار خون یا تپش قلب را بیشتر کند. مصرف همزمان با داروهای گروه مهارکنندهٔ مونوآمین اکسیداز (مانند فنلزین، ترانیلسیپرومین، ایزوکربوکسازید، سلژیلین و رازاگیلین) یا مصرف نازوفرین تا ۱۴ روز پس از قطع آنها باید حتماً با پزشک یا داروساز بررسی شود. آنتیبیوتیک لینزولید نیز ممکن است تداخل مهمی ایجاد کند. افرادی که داروی فشار خون، قلب، افسردگی یا پارکینسون مصرف میکنند، باید پیش از استفاده از نازوفرین، فهرست کامل داروهای خود را در اختیار پزشک یا داروساز قرار دهند.
بسیاری از داروهای ترکیبی سرماخوردگی و بعضی قطرهها یا اسپریهای بینی حاوی مواد ضدگرفتگی هستند. مصرف همزمان آنها با نازوفرین ممکن است باعث دریافت چند داروی مشابه و افزایش احتمال بیقراری، تپش قلب یا بالا رفتن فشار خون شود. پیش از مصرف همزمان نازوفرین با داروهای سرماخوردگی، اسپریهای ضدگرفتگی، فرآوردههای محرک یا مکملها، ترکیبات همهٔ فرآوردهها باید توسط پزشک یا داروساز بررسی شود.
مصرف نازوفرین در بارداری باید پس از ارزیابی پزشک انجام شود. با وجود موضعی بودن قطره، ممکن است مقداری از دارو در بدن جذب شود و فنیل افرین بر رگهای خونی و فشار خون اثر بگذارد. این موضوع در زنان مبتلا به فشار خون بالا یا عوارض بارداری اهمیت بیشتری دارد. در دوران بارداری نباید مقدار، دفعات یا مدت مصرف نازوفرین را خودسرانه افزایش دهید. انتخاب روش مناسب برای رفع گرفتگی بینی باید بر اساس علت علائم و وضعیت مادر انجام شود.
مصرف نازوفرین در دوران شیردهی باید با نظر پزشک یا داروساز باشد. اطلاعات دربارهٔ میزان انتقال فنیل افرین پس از مصرف داخل بینی به شیر مادر محدود است. پزشک با توجه به نیاز مادر، مدت مصرف و وضعیت شیرخوار دربارهٔ مناسب بودن آن تصمیم میگیرد. در صورت مشاهدهٔ بیقراری غیرعادی، مشکل در شیر خوردن یا هر علامت نگرانکننده در شیرخوار، وضعیت مصرف نازوفرین باید با پزشک بررسی شود.
نازوفرین ممکن است در بعضی افراد بر فشار خون یا ضربان قلب اثر بگذارد. سالمندان و افراد مبتلا به فشار خون بالا، بیماری عروق قلب، نامنظمی ضربان قلب، نارسایی قلبی یا دارای سابقهٔ سکته باید پیش از مصرف با پزشک یا داروساز مشورت کنند. تپش قلب، درد قفسه سینه، سرگیجه، سردرد شدید یا افزایش محسوس فشار خون پس از مصرف نازوفرین نیاز به پیگیری پزشکی دارد. مصرف همزمان فرآوردههای ضدگرفتگی دیگر میتواند احتمال این عوارض را بیشتر کند.
افراد مبتلا به دیابت یا پرکاری تیروئید باید نازوفرین را با احتیاط و پس از مشورت با پزشک یا داروساز مصرف کنند؛ زیرا ممکن است نسبت به اثرات دارو حساستر باشند. افراد مبتلا به گلوکوم، بهویژه گلوکوم زاویه بسته (نوعی افزایش فشار داخل چشم که میتواند به عصب بینایی آسیب بزند)، نیز باید پیش از مصرف نظر پزشک را جویا شوند. سالمندان و افرادی که چند بیماری زمینهای دارند، باید فهرست کامل داروهای خود را در اختیار پزشک یا داروساز قرار دهند تا مناسب بودن نازوفرین برای آنان بررسی شود.
نازوفرین معمولاً طی چند دقیقه پس از مصرف داخل بینی اثر خود را آغاز میکند. زمان دقیق شروع اثر به شدت و علت گرفتگی، روش استفاده و پاسخ بدن هر فرد بستگی دارد.
مدت اثر نازوفرین در همه افراد یکسان نیست و معمولاً بین ۳ تا ۴ ساعت ادامه دارد. فاصلهٔ مصرف درجشده در اطلاعات محصول نیز بر اساس همین مدت تعیین شده است. بازگشت گرفتگی پیش از نوبت بعدی، دلیل مناسبی برای افزایش دفعات مصرف نیست و باید علت آن بررسی شود.
اثر ناکافی نازوفرین ممکن است به التهاب شدید مخاط، حساسیت کنترلنشده، سینوزیت، انحراف تیغه بینی، پولیپ بینی (رشد غیرعادی بافت داخل بینی)، روش نادرست استفاده یا گرفتگی برگشتی ناشی از مصرف طولانی ضدگرفتگیهای موضعی مربوط باشد. اگر گرفتگی بهتر نشود، بدتر شود یا با تب، درد صورت، ترشح چرکی، خونریزی یا تنگی نفس همراه باشد، علت زمینهای باید توسط پزشک بررسی شود.
نازوفرین نام تجاری قطره بینی تولیدشده توسط شرکت داروسازی سینا دارو است و فنیل افرین مادهٔ مؤثر آن محسوب میشود. نازوفرین در غلظتهای ۰٫۲۵ و ۰٫۵ درصد و در بطری پلاستیکی ۱۰ میلیلیتری عرضه میشود.
نازوفرین، نفازولین و اکسیمتازولین همگی ممکن است برای کاهش موقت گرفتگی بینی به کار روند، اما از نظر مادهٔ مؤثر، غلظت، مدت اثر، محدودیت سنی، هشدارهای مصرف و تداخلات با یکدیگر تفاوت دارند. انتخاب میان آنها باید بر اساس علت گرفتگی، سن، بیماریهای زمینهای و نظر پزشک یا داروساز انجام شود. همهٔ ضدگرفتگیهای موضعی بینی در صورت مصرف طولانی یا بیش از مقدار توصیهشده میتوانند احتمال خشکی و تحریک مخاط و گرفتگی برگشتی را افزایش دهند.
تفاوت اصلی نازوفرین با فرآوردههای اسپری بینی، شکل دارویی و شیوهٔ رساندن محلول به مخاط است. اسپریهای بینی ممکن است حاوی داروهای ضدالتهاب، ضدحساسیت یا محلول آبنمکی باشند؛ بنابراین همهٔ آنها جایگزین یکسانی برای نازوفرین نیستند. شستوشوی بینی با محلول آبنمکی و کنترل عامل زمینهای مانند حساسیت ممکن است در برنامهٔ درمانی بعضی افراد قرار گیرد. انتخاب جایگزین مناسب به علت گرفتگی و شرایط فرد بستگی دارد.
برخی مصرفکنندگان از کاهش نسبتاً سریع و موقت گرفتگی بینی پس از مصرف نازوفرین خبر میدهند؛ بهویژه زمانی که گرفتگی با سرماخوردگی یا حساسیت تنفسی همراه است. میزان بهبود در افراد متفاوت است و تجربهٔ یک فرد نمیتواند نتیجهٔ مصرف را برای دیگران پیشبینی کند.
بعضی افراد پس از پایان اثر نازوفرین، دوباره احساس گرفتگی میکنند. این ممکن است به ادامهٔ بیماری زمینهای مربوط باشد. با این حال، مصرف طولانی یا مکرر نازوفرین احتمال گرفتگی برگشتی را افزایش میدهد. افزایش مداوم دفعات مصرف برای رفع گرفتگی مجدد مناسب نیست و در صورت ادامهٔ علائم، باید با پزشک یا داروساز مشورت شود.
تجربهٔ افراد از مصرف نازوفرین پس از جراحی بینی قابل تعمیم به دیگران نیست. نوع جراحی، وجود اسپلینت یا تامپون، میزان تورم و دستور جراح در هر بیمار متفاوت است. نازوفرین بعد از عمل بینی فقط باید با تجویز یا تأیید جراح مصرف شود.
بله، نازوفرین میتواند گرفتگی بینی همراه با سینوزیت را بهطور موقت کاهش دهد، اما علت سینوزیت را درمان نمیکند. علائم شدید یا طولانی و علائم همراه با تب، درد صورت، ترشح چرکی یا تورم اطراف چشم نیاز به ارزیابی پزشکی دارند.
بله، نازوفرین با کاهش تورم مخاط میتواند راه بینی را بهطور موقت بازتر کند و تنفس را بهبود دهد. میزان اثر آن به علت و شدت گرفتگی بینی بستگی دارد.
نازوفرین اعتیاد به معنای رایج ایجاد نمیکند، اما مصرف طولانیمدت یا بیش از مقدار توصیهشده ممکن است باعث گرفتگی برگشتی و تمایل به مصرف مکرر شود. در این وضعیت، روش مدیریت یا قطع دارو باید با نظر پزشک تعیین شود.
برای جبران نوبت فراموششده، مقدار بیشتری از نازوفرین مصرف نکنید و فاصلهٔ بین دفعات را خودسرانه کاهش ندهید. اگر هنوز به دارو نیاز دارید، مصرف را طبق دستور پزشک یا راهنمای فرآورده ادامه دهید.
در صورت بروز درد قفسه سینه، تپش قلب شدید، سردرد شدید، ضعف یا سرگیجه غیرعادی، دشواری تنفس، تورم صورت یا گلو، خونریزی مداوم بینی یا افزایش محسوس فشار خون، باید فوراً به پزشک مراجعه کنید. همچنین ادامهٔ گرفتگی بیش از چند روز، بدتر شدن علائم یا همراه شدن آن با تب، درد صورت، ترشح چرکی، کاهش حس بویایی یا تورم اطراف چشم نیز نیازمند ارزیابی پزشک است.
