آمینوفیلین ترکیبی از تئوفیلین و اتیلندیآمین است که به دلیل حلالیت بالاتر، عمدتاً به صورت تزریقی برای مدیریت بیماریهای انسدادی راه های هوایی استفاده میشود.
موارد مصرف تایید شده آمینوفیلیناین موارد دارای تاییدیه رسمی از سازمانهای نظارتی نظیر غذا و داروی آمریکا هستند و در شرایط اورژانسی یا کنترل بیماریهای مزمن ریوی به کار میروند:
درمان کمکی در وضعیت آسمی حاد
- آمینوفیلین به عنوان یک برونکودیلاتور (گشادکننده مجاری هوایی) در مواردی که حملات شدید آسم به درمانهای خط اول مانند آگونیستهای بتا و کورتونها پاسخ کافی نمیدهند، به صورت تزریق وریدی استفاده میشود. این دارو با مهار آنزیم فسفودیاستراز و افزایش سطح پیامرسانهای داخل سلولی، باعث شل شدن عضلات صاف مجاری تنفسی میشود. در بالین، پزشک باید به دقت سطح خونی تئوفیلین را پایش کند تا از سمیت جلوگیری شود.
بیماری انسدادی مزمن ریه
- در موارد تشدید حاد بیماری انسدادی مزمن ریه، آمینوفیلین میتواند به عنوان درمان کمکی برای بهبود جریان هوا و کاهش خستگی عضلات تنفسی (به ویژه دیافراگم) تجویز شود. اگرچه امروزه به دلیل پنجره درمانی باریک، استفاده از آن نسبت به گذشته محدودتر شده است، اما همچنان در موارد مقاوم به درمان جایگاه خود را حفظ کرده است.
موارد مصرف خارج برچسب آمینوفیلینپزشکان در شرایط خاص بالینی و بر اساس شواهد موجود در منابع معتبر، از آمینوفیلین در موارد زیر نیز استفاده میکنند:
آپنه زودرسی در نوزادان
- یکی از پرکاربردترین موارد خارج برچسب آمینوفیلین، تحریک مرکز تنفس در نوزادان نارس است که دچار وقفههای تنفسی میشوند. این دارو با افزایش حساسیت مرکز تنفس به دیاکسید کربن و تقویت انقباضات دیافراگم، به پیشگیری از حملات آپنه کمک میکند.
برادیکاردی حاد و بلاک قلبی
- در موارد خاصی از ضربان قلب پایین که به داروهای استاندارد نظیر آتروپین پاسخ نمیدهد (به ویژه پس از آسیبهای نخاعی یا برخی انواع سکتههای قلبی)، آمینوفیلین به عنوان یک آنتاگونیست گیرندههای آدنوزین میتواند باعث افزایش ضربان قلب و بهبود هدایت الکتریکی قلب شود.
پیشگیری از نارسایی حاد کلیوی ناشی از مواد حاجب
- برخی مطالعات بالینی نشان دادهاند که تجویز آمینوفیلین پیش از انجام تصویربرداریهای همراه با تزریق مواد حاجب، میتواند با گشاد کردن عروق کلیوی از آسیب حاد کلیه جلوگیری کند، هرچند این کاربرد همچنان نیازمند بررسیهای بیشتر است.
تست استرس قلبی
- در پزشکی هستهای، از آمینوفیلین برای معکوس کردن اثرات داروهای گشادکننده عروق که در حین تست استرس قلبی استفاده میشوند، بهره میگیرند تا از عوارض جانبی احتمالی این داروها جلوگیری کنند.
نکات کلیدی برای مدیریت بالینی پزشکان - پایش سطح سرمی: به دلیل فاصله بسیار کم بین دوز درمانی و دوز سمی، اندازهگیری غلظت تئوفیلین در خون برای تمامی بیمارانی که آمینوفیلین وریدی دریافت میکنند، ضروری است.
- تداخلات دارویی گسترده: متابولیسم این دارو به شدت تحت تأثیر آنزیمهای کبدی است. داروهایی نظیر سایمتیدین، سیپروفلوکساسین و اریترومایسین میتوانند سطح آن را به شدت بالا برده و منجر به تشنج یا آریتمیهای قلبی شوند.
- اثر بر سیستم عصبی و گوارش: پزشک باید نسبت به بروز علائمی نظیر بیخوابی شدید، تحریکپذیری، استفراغهای مکرر و تپش قلب در بیمار حساس باشد، زیرا این موارد اولین نشانههای سمیت با این دارو هستند.