شربت پکتورامین یک داروی خلطآور ترکیبی برای تسکین سرفه، گرفتگی بینی و علائم حساسیت است. در این مطلب ترکیبات، دوز مصرف، عوارض، تداخلات دارویی، مصرف در کودکان، بارداری و سالمندان را به زبان ساده بخوانید.
شربت پکتورامین دارویی ترکیبی برای مجاری تنفسی است که توسط شرکت داروسازی راموفارمین در ایران تولید میشود. این فرآورده در دسته داروهای خلطآور، ضداحتقان و ضدسرفه قرار دارد و به تسکین سرفههای شدید و خستهکننده، روان شدن ترشحات گلو و رفع کیپشدگی بینی و مجاری هوایی کمک میکند.
هر ۵ میلیلیتر از این شربت دارای سه ترکیب دارویی مشخص برای بهبود تنفس است:
این دارو با اثر مکمل ترکیبات فعال خود، از سه مسیر متفاوت مسیر تنفس را بهبود میبخشد. پکتورامین یک داروی کنترلکننده علائم است و بیماریهای زمینهای مانند عفونتهای شدید ریه یا آسم را درمان نمیکند.
پکتورامین برای مهار موقت سرفههای شدید و آزاردهنده همراه با احتقان بینی در جریان بیماریهای حاد تنفسی مصرف میشود. این دارو عامل بیماریزا نظیر ویروس آنفلوانزا، سرماخوردگی یا باکتریها را از بین نمیبرد و صرفاً یک درمان تسکینی است.
به دلیل ساختار ترکیبی، این فرآورده هم در سرفههای دارای خلط غلیظ و هم در سرفههای تحریکی شدید که خواب و آسایش فرد را مختل کردهاند به کار میرود. با این وجود، در مواردی که تخلیه خلط بسیار حیاتی است، مهار بیش از اندازه سرفه توسط داروی خوابآور ممکن است به احتباس ترشحات در ریه بیانجامد.
در بیماری برونشیت (التهاب و تورم لولههای اصلی انتقالدهنده هوا به ریه)، این دارو با روان کردن ترشحات و تخفیف سرفههای مداوم به آرامش تنفس کمک میکند. چنانچه برونشیت همراه با تب بالا، خلط چرکی یا تنگی نفس شدید باشد، بررسی پزشکی و دریافت داروی اختصاصی ضدباکتری ضرورت دارد.
پکتورامین به واسطه کدئین تا حدی تسکیندهنده دردهای عمومی سرماخوردگی است و سوزش ناشی از سرفههای پیاپی را کاهش میدهد.
مقدار دقیق مصرف باید حتماً توسط پزشک یا بر اساس نسخه معین گردد. به طور معمول برای بزرگسالان و نوجوانان بالای ۱۲ سال، مقدار ۵ تا ۱۰ میلیلیتر (یک تا دو قاشق مدرج) هر ۴ تا ۶ ساعت در صورت نیاز تجویز میشود و نباید از سقف مجاز روزانه فراتر رود.
دارو را باید منحصراً با پیمانه مخصوص، سرنگ دارویی یا قاشقهای مدرج موجود در جعبه اندازه بگیرید. قاشقهای غذاخوری خانگی دقت اندازهگیری ندارند و ممکن است باعث مصرف ناخواسته مقادیر بسیار زیاد داروی مخدر شوند.
شدت علائم بیماری مجوزی برای دو برابر کردن خودسرانه دارو نیست؛ زیرا افزایش دوز خطرات قلبی و مسمومیت عصبی جدی در پی دارد.
مصرف فراتر از دوز مجاز به علت وجود همزمان سودوافدرین و کدئین بسیار خطرناک و کشنده است. نشانههای مسمومیت نیازمند تماس فوری با اورژانس ۱۱۵ و همراه داشتن بطری دارو است:
قبل از هر بار مصرف، شیشه را به آرامی تکان دهید تا محتوای دارو یکنواخت شود. فاصله بین نوبتها باید دستکم ۴ تا ۶ ساعت حفظ شود و نوبتهای دارو نباید به هم چسبیده باشند.
نوشیدن دستکم یک لیوان کامل آب همراه دارو و تأمین مایعات ولرم در طول روز ضروری است. آب به گایافنزین کمک میکند تا موکوس ریه را به آسانی روان سازد.
این شربت را میتوان قبل یا بعد از وعده غذایی مصرف کرد. در صورت بروز دلآشوبه یا تهوع خفیف، مصرف دارو همراه با کمی غذا ملایمتر خواهد بود. در طول دوره مصرف، نوشیدن هرگونه مشروبات الکلی اکیداً ممنوع است؛ زیرا الکل خطر مسمومیت تنفسی ناشی از کدئین را چند برابر میکند.
به دلیل اینکه این دارو عمدتاً در هنگام نیاز مصرف میشود، نظم سفتوسختی مانند آنتیبیوتیکها ندارد. با این حال اگر به صورت منظم تجویز شده است:
دارو را درون جعبه اصلی، در دمای پایینتر از ۳۰ درجه سانتیگراد، دور از تابش آفتاب و در محیطی خشک نگهداری کنید. این فرآورده را دور از یخزدگی قرار داده و با توجه به خطرات مسمومیت مخدر، آن را کاملاً دور از دسترس کودکان پنهان نمایید.
در صورت مشاهده کدر شدن مایع، تغییر بو یا طعم، رسوب غیرقابل حل یا سپری شدن تاریخ انقضا، از مصرف آن خودداری فرمایید.
برخی واکنشهای دارویی ملایم در شروع مصرف شایع هستند و در صورت ادامه درمان باید پایش شوند:
استفاده از این دارو نباید بیش از چند روز متوالی طول بکشد. مصرف بلندمدت سبب پیدایش مقاومت دارویی، یبوست شدید مزمن، اختلال در کارکرد غدد، وابستگی بدنی و بازگشت شدیدتر گرفتگی بینی پس از کنار گذاشتن دارو میگردد.
واکنشهای حساسیتی نادر ولی جدی هستند. در صورت پیدایش دانههای برجسته قرمز پوستی، خارش شدید، تورم زبان، لبها، صورت یا حنجره و دشواری ناگهانی در نفس کشیدن، بیمار باید بدون لحظهای درنگ به نزدیکترین اورژانس رسانده شود.
کدئین موجود در این شربت یک ترکیب مهارکننده سیستم عصبی مرکزی است که سبب کندی زمان واکنش، خوابآلودگی، سنگینی سر و کرختی میشود. مصرف همزمان داروهای آرامبخش این اثر خوابآور را به مرحلهای پرخطر میرساند.
در برخی افراد، ترکیب سودوافدرین اثر خوابآلودگی کدئین را خنثی کرده و در عوض علائمی چون اضطراب، دستپاچگی، تپش قلب و بیخوابی شبانه ایجاد میکند.
در طول مصرف این دارو، از رانندگی، کار در ارتفاع و کار با دستگاههای حساس صنعتی پرهیز کنید. استفاده از محرکهایی چون چای پررنگ یا قهوه برای برطرف کردن خوابآلودگی این دارو ایمن نیست و فشار روی قلب را مضاعف میکند.
طبق دستورالعملهای معتبر جهانی، مصرف داروهای حاوی کدئین در کودکان زیر ۱۲ سال به طور کامل منع شده است. همچنین در سنین ۱۲ تا ۱۸ سال نیز اگر کودک دچار بیماریهای زمینهای تنفسی یا چاقی شدید باشد، مصرف آن مجاز نخواهد بود.
کبد برخی کودکان ممکن است داروهای حاوی کدئین را به سرعت و به مقادیر پیشبینینشده به مورفین تبدیل کند (افراد با متابولیسم فوقالعاده سریع). این پدیده میتواند بدون هیچ هشدار قبلی سبب ایست تنفسی ناگهانی و مرگ کودک در خواب شود.
این شربت برای نوزادان و کودکان خردسال اکیداً ممنوع است. هرگز نسخه بزرگسالان را برای رفع سرفه کودکان به کار نبرید و در صورت بروز تنفس صدادار، فرورفتگی قفسه سینه یا کبودی لبها در کودک، فوراً به اورژانس اطفال مراجعه کنید.
مصرف این دارو در تمام ماههای بارداری ممنوع است. سودوافدرین عروق جفت را منقبض کرده و خونرسانی به جنین را با اشکال مواجه میسازد. از سوی دیگر، مصرف کدئین در دوران بارداری با خطر بروز علائم ترک مواد در نوزاد پس از تولد (سندروم ترک نوزادی همراه با لرزش، بیقراری و گریههای مداوم) همراه است.
کدئین و ماده فعال حاصل از آن یعنی مورفین وارد شیر مادر میشوند. در صورتی که مادر متابولیسم سریعی داشته باشد، مقادیر کشندهای از مخدر به شیرخوار منتقل شده و خوابآلودگی مرگبار ایجاد میکند. سودوافدرین نیز تولید شیر را کم میکند؛ بنابراین شیردهی در دوره مصرف باید متوقف گردد.
مصرف همزمان با داروهای مهارکننده اعصاب مرکزی مانند کلونازپام، آلپرازولام، دیازپام یا سایر داروهای مخدر سبب افت شدید هوشیاری و توقف تنفس میشود.
مصرف همزمان سودوافدرین با داروهای مهارکننده مونوآمیناکسیداز (گروهی از داروهای قدیمی درمان افسردگی نظیر ترانیلسیپرومین) یا در فاصله کمتر از ۱۴ روز از قطع آنها، موجب جهش شدید، بحرانی و کشنده فشار خون و سکته مغزی میگردد.
اکثر قرصهای سرماخوردگی بزرگسالان حاوی سودوافدرین یا خلطآور هستند. ترکیب این داروها با پکتورامین خطر اوردوز قلبی و عصبی را به دنبال دارد. پیش از مصرف، تمام مواد سازنده داروها باید بررسی شوند.
تداخل مستقیمی با اغلب آنتیبیوتیکها ندارد، اما هماهنگی مصرف همزمان با پزشک معالج ضروری است تا برنامه منظمی برای بیمار تعیین گردد.
افراد دارای سابقه بیماریهای عروقی قلب، فشار خون بالا، تنگی سرخرگها یا اختلالات ریتم ضربان قلب به هیچ عنوان نباید از این دارو استفاده کنند؛ زیرا سودوافدرین ضربان قلب را تند کرده و فشار خون را بالا میبرد.
این دارو در حملات حاد آسم یا بیماری انسدادی مزمن ریه ممنوع است؛ چرا که کدئین مرکز تنفس را مهار کرده و رفلکس تخلیه ریه را ضعیف میکند. همچنین در دیابت کنترلنشده، پرکاری تیروئید، آب سیاه چشم و بزرگی پروستات (به دلیل خطر انسداد ادراری) نباید مصرف شود.
سالمندان نسبت به سرگیجه، حبس ادرار ناشی از سودوافدرین و یبوست یا گیجی شدید ناشی از کدئین بسیار حساستر هستند و مصرف دارو در آنها باید با دوز بسیار پایین و زیر نظر مستقیم پزشک باشد.
اثر آرامبخش ضدسرفه و باز شدن مجاری بینی معمولاً ظرف ۳۰ تا ۶۰ دقیقه پس از بلعیدن شربت آشکار میشود و اثر تسکینی آن بین ۴ تا ۶ ساعت در بدن باقی میماند.
نرم شدن مخاط غلیظ ریه روندی تدریجی دارد که پس از چند نوبت مصرف به همراه آب فراوان رخ میدهد تا ترشحات بدون آسیب رساندن به حنجره خارج شوند.
طول مدت مجاز مصرف نباید از ۳ تا ۵ روز فراتر برود. چنانچه سرفه پس از این مدت تسکین پیدا نکرد یا علائمی نظیر تب ماندگار اضافه شد، مصرف دارو باید قطع شده و علت دقیق توسط متخصص ریه بررسی گردد.
بله؛ این فرآورده به دلیل در بر داشتن کدئین فسفات، در صورت مصرف خودسرانه، طولانیمدت یا با مقادیر بالاتر از تجویز، استعداد ایجاد تحمل دارویی (نیاز به مقادیر بیشتر برای دستیابی به اثر اولیه) و اعتیاد جسمی و روانی را دارد. بنابراین استفاده از آن تنها برای دورههای بسیار کوتاه و با نظر پزشک مجاز است.
اگر دارو برای مدتی طولانی یا با مقادیر زیاد استفاده شده باشد، قطع یکباره آن میتواند علائم محرومیت و خماری (مانند بیقراری، بیخوابی، تعریق سرد، پرخاشگری، اسهال و دردهای عضلانی) ایجاد نماید. برگشت سرفه پس از توقف درمان کوتاه نیز نشانه ماندگاری بیماری اولیه ریه است و نباید با ادامه سرخود دارو پوشانده شود.
پکتورامین دارویی سهگانه حاوی خلطآور، ضداحتقان بینی و مخدر ضدسرفه است؛ در حالی که اکسپکتورانتهای ساده غالباً فاقد جزء مخدر و ضداحتقان هستند. دیفنهیدرامین کامپاند نیز با پایه آنتیهیستامینی ساخته شده و سرفههای خشک را مهار میکند، اما ساختار دارویی متفاوتی دارد.
شربتهای گیاهی حاوی عصاره آویشن یا عشقه تسکیندهندههای ملایمتری هستند که اثرات ضدالتهابی موضعی دارند، اما برای سرفههای بسیار سنگین و احتقان حاد تنفسی، پکتورامین اثر مهاری بسیار قویتر و سریعتری نشان میدهد.
بسیاری از بیماران گزارش کردهاند که مصرف یک دوز پیش از خواب سبب خاموش شدن رفلکسهای عذابآور سرفه و فراهم شدن امکان استراحت شبانه شده است. با این حال برخی به دلیل سودوافدرین دچار تپش قلب و بیخوابی شدهاند که نشاندهنده واکنشهای بدنی متفاوت است.
اکثر مصرفکنندگان بر حس سستی، کاهش تمرکز و نیاز به استراحت در طول روز تأکید داشتهاند که پرهیز از رانندگی و کارهای ظریف در این دوران را اثبات میکند.
این دارو به علت داشتن کدئین برای آرام کردن سرفههای دردناک و به علت داشتن گایافنزین برای روانسازی ترشحات خلطی مؤثر است؛ بنابراین بیشترین کاربرد آن در سرفههای ترکیبی ناشی از سرماخوردگیهای حاد است که فرد هم با ترشحات چسبنده و هم با حملات آزاردهنده سرفه دستبهگریبان است.
این فرآورده یک داروی دوگانه است؛ از یک طرف با داشتن گایافنزین دارویی خلطآور به شمار میرود که ترشحات را نرم میکند، و از طرف دیگر با داشتن کدئین یک مهارکننده مرکزی سیستم سرفه در مغز است که دفعات سرفه کردن را کم میکند.
اگر بعد از ۵ روز مصرف سرفهها تسکین نیافت، دارو را کنار گذاشته و به پزشک مراجعه کنید. سرفه طولانی ممکن است نشانه برونشیت باکتریایی، آسم یا ذاتالریه باشد که نیاز به عکسبرداری و داروهای تخصصی دارد.
مصرف کوتاه این دارو تأثیر ساختاری بر هورمونهای زنانه ندارد؛ اما اختلالات جزئی دوره قاعدگی در زمان سرماخوردگی معمولاً به دلیل تنش جسمی، استرس بیماری و تب ایجاد میشود و با سپری شدن دوره نقاهت رفع میگردد.
سلام آیا شربت پکتورامین برای درمان سرفههای خشک مناسب است
سلام اول باید علت سرفه مشخص بشه