تتراکوزاکتاید یک آنالوگ مصنوعی از هورمون محرک کورتکس آدرنال است که شامل ۲۴ اسید آمینه اول از هورمون طبیعی بدن میباشد. این دارو به دلیل خلوص بالا و پتانسیل آلرژیزایی کمتر نسبت به مشتقات حیوانی، ابزاری کلیدی در تشخیص اختلالات غده فوقکلیوی و درمان برخی بیماریهای التهابی است.
موارد مصرف تایید شدهتتراکوزاکتاید عمدتاً به دو منظور تشخیصی و درمانی در پروتکلهای بالینی استفاده میشود.
ارزیابی عملکرد غده فوقکلیوی
- اصلیترین کاربرد این دارو در تست تحریک هورمون محرک کورتکس آدرنال است. این تست برای تشخیص افتراقی نارسایی اولیه فوقکلیوی از نارسایی ثانویه به کار میرود. پزشک با تزریق این دارو و اندازهگیری سطح کورتیزول خون در فواصل زمانی مشخص (معمولاً ۳۰ و ۶۰ دقیقه بعد)، توانایی پاسخدهی غدد فوقکلیوی را میسنجد. عدم افزایش سطح کورتیزول پس از تزریق، نشاندهنده نارسایی اولیه (بیماری آدیسون) است.
درمان اسپاسمهای شیرخوارگی
- تتراکوزاکتاید در مدیریت سندروم وست یا همان اسپاسمهای شیرخوارگی کاربرد حیاتی دارد. این دارو با تحریک تولید کورتیکواستروئیدهای طبیعی بدن، به کنترل تشنجهای خاص این دوران کمک میکند. در بسیاری از مراکز بینالمللی، این دارو به دلیل اثربخشی سریع در بهبود الگوهای ناهنجار نوار مغزی در کودکان، به عنوان خط اول درمان در نظر گرفته میشود.
بیماریهای خودایمنی و التهابی شدید
- در مواردی که کورتیکواستروئیدهای خوراکی به خوبی تحمل نمیشوند یا نیاز به تحریک تولید هورمونهای داخلی بدن است، از فرمهای طولانیاثر تتراکوزاکتاید استفاده میشود. این موارد شامل حملات حاد بیماری اماس، برخی بیماریهای روماتیسمی مانند آرتریت روماتوئید و بیماریهای پوستی شدید (مانند پمفیگوس) است.
موارد مصرف خارج برچسبدر برخی شرایط بالینی خاص، پزشکان ممکن است از تتراکوزاکتاید برای اهدافی که به طور رسمی در برچسب دارو ذکر نشده، اما شواهد علمی از آن حمایت میکنند، استفاده کنند.
سندروم نفروتیک در کودکان و بزرگسالان
- در مواردی که بیماران مبتلا به سندروم نفروتیک به درمانهای رایج با استروئیدها پاسخ نمیدهند یا دچار عوارض شدید شدهاند، استفاده از تتراکوزاکتاید به عنوان یک درمان جایگزین یا کمکی مطرح است. مطالعات نشان میدهند که این دارو ممکن است از طریق مکانیسمهای غیرکورتیکواستروئیدی نیز بر کاهش دفع پروتئین از ادرار اثر بگذارد.
فلج بل
- اگرچه کورتیکواستروئیدهای خوراکی درمان استاندارد هستند، در برخی پروتکلهای خاص بالینی، از تزریق تتراکوزاکتاید برای کاهش سریع التهاب عصب صورت در مراحل اولیه فلج بل استفاده شده است تا سرعت بهبودی افزایش یابد.
نکات کاربردی برای مدیریت بالینی توسط پزشک - پایش فشار خون و الکترولیتها: به دلیل تحریک تولید مینرالوکورتیکوائیدها، احتباس سدیم و آب و دفع پتاسیم محتمل است. پایش بیماران از نظر ادم و فشار خون بالا، به ویژه در مصرف طولانیمدت، ضروری است.
- خطر شوک آنافیلاکسی: اگرچه تتراکوزاکتاید نسبت به هورمونهای طبیعی خالصتر است، اما همچنان خطر واکنشهای حساسیتی شدید وجود دارد. تزریق باید تحت نظارت مستقیم پزشکی و در محیطی مجهز به تجهیزات احیا انجام شود.
- تداخل با تستهای تیروئید: مصرف این دارو ممکن است نتایج تستهای عملکرد تیروئید را به طور موقت تغییر دهد که باید در تفسیر آزمایشها مد نظر قرار گیرد.
- احتیاط در بیماران دیابتی: تحریک تولید کورتیزول میتواند منجر به افزایش قند خون شود، لذا تنظیم مجدد دوز انسولین یا داروهای قند خون در این بیماران الزامی است.
