داروی آلتپلاز یک داروی ترومبولیتیک بسیار قوی و فعال کننده پلاسمینوژن بافتی نوترکیب است که با تبدیل پلاسمینوژن به پلاسمین، باعث تخریب شبکه فیبرین و حل شدن لخته های خونی می شود. این دارو یکی از حیاتی ترین ابزار های دارویی در ساعات اولیه بروز حوادث ایسکمیک در اورژانس است.
موارد مصرف تایید شده درمان سکته مغزی ایسکمیک حاد
- این مورد یکی از حساس ترین موارد مصرف آلتپلاز است. هدف اصلی پزشک در این شرایط، برقراری مجدد جریان خون در بافت مغزی در معرض خطر، پیش از وقوع آسیب غیر قابل برگشت است. طبق دستورالعمل های انجمن های بین المللی سکته مغزی، زمان طلایی تزریق دارو در حالت استاندارد تا سه ساعت و در بیماران منتخب تا چهار و نیم ساعت پس از شروع دقیق علائم بالینی است. پزشک موظف است پیش از تجویز، خونریزی داخل جمجمه ای را به وسیله تصویر برداری توموگرافی کامپیوتری بدون ماده حاجب رد کند. کنترل دقیق فشار خون بیمار پیش از شروع تزریق بسیار حیاتی است و فشار خون باید زیر صد و هشتاد و پنج بر روی صد و ده میلی متر جیوه تثبیت شود. دوز استاندارد این دارو در این مورد بالینی، نه دهم میلی گرم بر ازای هر کیلوگرم وزن بدن است که حداکثر دوز مجاز آن نود میلی گرم می باشد. ده درصد از کل این دوز باید به صورت بلوس وریدی در طی یک دقیقه و مابقی آن به صورت انفوزیون مداوم وریدی در طی یک ساعت تجویز گردد.
مدیریت انفارکتوس حاد میوکارد با صعود قطعه اس تی در نوار قلب
- در شرایطی که بیمار با سکته قلبی حاد به اورژانس مراجعه می کند و امکان انتقال وی به اتاق عمل آنژیوگرافی برای انجام مداخله عروقی از راه پوست در کمتر از صد و بیست دقیقه وجود ندارد، پزشک باید فورا درمان ترومبولیتیک با آلتپلاز را آغاز نماید. بیشترین اثربخشی این دارو زمانی است که در کمتر از سی دقیقه پس از ورود بیمار به بیمارستان تزریق شود. رژیم دوز دهی در این شرایط معمولا به صورت تسریع شده و بر اساس وزن بیمار تنظیم می شود. برای بیماران با وزن بالای شصت و هفت کیلوگرم، مجموع دوز صد میلی گرم در طی نود دقیقه تجویز می شود که شامل یک بلوس پانزده میلی گرمی اولیه، انفوزیون پنجاه میلی گرم در طی سی دقیقه بعدی و سپس سی و پنج میلی گرم در طی شصت دقیقه پایانی است. پایش دقیق ریتم قلب توسط پزشک در طول تزریق الزامی است زیرا برقراری مجدد جریان خون عروق کرونر می تواند باعث بروز آریتمی های قلبی شود.
درمان آمبولی حاد و وسیع ریوی
- آلتپلاز برای درمان بیماران مبتلا به آمبولی ریوی که دچار ناپایداری همودینامیک، افت شدید فشار خون، یا شوک هستند، یک درمان نجات بخش محسوب می شود. این دارو با حل کردن سریع لخته در شریان ریوی، مقاومت عروق ریوی را کاهش داده و نارسایی حاد بطن راست قلب را برطرف می کند. دوز استاندارد توصیه شده توسط پزشک در این شرایط بحرانی، صد میلی گرم به صورت انفوزیون مداوم وریدی در طی دو ساعت است. در موارد احیای قلبی ریوی و ایست قلبی ناشی از آمبولی ریه، برخی پروتکل های بالینی دوز پنجاه میلی گرم به صورت بلوس سریع را برای نجات جان بیمار پیشنهاد می دهند. پزشک باید آگاه باشد که هم زمان با اتمام تزریق آلتپلاز، تجویز ضد انعقاد ها مانند هپارین باید برای جلوگیری از تشکیل مجدد لخته از سر گرفته شود.
باز کردن و رفع انسداد کاتتر های وریدی مرکزی
- یکی از مشکلات شایع در بخش های مراقبت ویژه و انکولوژی، انسداد مسیر کاتتر های وریدی مرکزی توسط لخته خون است. آلتپلاز با دوز بسیار پایین برای حل کردن این لخته های موضعی تایید شده است. پزشک در این حالت مقدار دو میلی گرم از دارو را در حجم دو میلی لیتر حل کرده و به داخل مجرای کاتتر مسدود شده تزریق می کند. این محلول باید بین سی تا صد و بیست دقیقه در کاتتر باقی بماند تا لخته را حل کند. این روش از نیاز به تعویض تهاجمی کاتتر در بیماران بدحال جلوگیری می کند.
موارد مصرف خارج برچسب مدیریت ترومبوز دریچه های مصنوعی قلب
- در بیمارانی که دارای دریچه های مکانیکی قلب هستند و دچار لخته خون روی دریچه می شوند، جراحی مجدد قلب بسیار پر خطر است. مراجع بین المللی در شرایطی که جراحی امکان پذیر نیست یا بیمار در وضعیت بحرانی قرار دارد، استفاده از آلتپلاز را به عنوان یک درمان خارج برچسب توصیه می کنند. پزشک متخصص قلب در این شرایط معمولا دوز های پایین تر و به صورت انفوزیون های طولانی مدت را تجویز می کند تا خطر خونریزی کاهش یابد و هم زمان عملکرد دریچه به وسیله اکوکاردیوگرافی مکرر پایش می شود.
درمان انسداد حاد شریانی محیطی
- برای نجات اندام های ایسکمیک در اثر لخته شدن خون در شریان های محیطی پا یا دست، پزشکان متخصص عروق از روش ترومبولیز هدایت شده با کاتتر استفاده می کنند. در این روش خارج برچسب، آلتپلاز مستقیما و با دوز بسیار پایین از طریق یک کاتتر به داخل لخته موجود در شریان محیطی تزریق می شود. این تکنیک باعث حل شدن لخته به صورت موضعی با کمترین خطر خونریزی سیستمیک می شود و از قطع عضو بیمار جلوگیری می نماید.
مدیریت عفونت و تجمع مایع چرکی در فضای جنب پلورال افیوژن لوکوله و امپیم
- در بیمارانی که دچار عفونت های شدید ریوی و تجمع مایع چرکی شبکه بندی شده در فضای دور ریه می شوند، تخلیه مایع از طریق لوله سینه بسیار دشوار است. در یک رویکرد نوین و خارج برچسب، پزشک متخصص ریه آلتپلاز را به همراه داروی دورناز آلفا مستقیما به داخل فضای جنب تزریق می کند. آلتپلاز شبکه های فیبرین را تخریب کرده و دورناز آلفا دی ان ای موجود در ترشحات چرکی را تجزیه می کند. این درمان باعث تسهیل تخلیه عفونت شده و بیمار را از نیاز به جراحی باز قفسه سینه نجات می دهد.
درمان سرمازدگی شدید اندام ها
- در موارد سرمازدگی های بسیار شدید که خطر قطع انگشتان دست یا پا وجود دارد، آسیب بافتی عمدتا به دلیل تشکیل لخته های ریز در عروق خونی انتهای اندام ها رخ می دهد. پزشکان اورژانس در مراکز تخصصی، در صورت مراجعه بیمار در بیست و چهار ساعت اول پس از گرم شدن اندام، از انفوزیون داخل شریانی یا وریدی آلتپلاز استفاده می کنند. این رویکرد بالینی می تواند جریان خون را در مویرگ ها بازگردانده و میزان قطع عضو را به طرز چشمگیری کاهش دهد.
درمان ترومبوز ورید عمقی وسیع تهدید کننده اندام
- در موارد نادری که لخته شدن خون در ورید های عمقی پا به حدی شدید است که باعث مسدود شدن مسیر بازگشت خون، تورم بسیار شدید، کبودی و به خطر افتادن جریان خون شریانی اندام می شود، درمان با ضد انعقاد های معمولی کافی نیست. پزشک در این موارد از آلتپلاز به صورت مستقیم در داخل لخته استفاده می کند تا فشار داخل عروقی اندام سریعا کاهش یافته و از سیاه شدن و قطع اندام تحتانی جلوگیری شود.
