قرص زادیتن چیست؟
قرص زادیتن با نام ژنریک کتوتیفن (Ketotifen) یکی از داروهای شناختهشده در گروه آنتیهیستامینهای سیستمیک و پایدارکننده ماستسلها است که معمولاً برای پیشگیری و کنترل آلرژیهای مزمن و حملات آسم آلرژیک استفاده میشود.
این دارو توسط شرکتهای معتبر بینالمللی مانند Sandoz تولید شده و بهصورت قرص معمولی (۱ میلیگرم) و قرص آهستهرهش (SRO – ۲ میلیگرم) در دسترس است.
ترکیبات و ماده مؤثره قرص زادیتن
- قرص زادیتن حاوی مادهٔ فعال کتوتیفن هیدروفومارات است.
- این ترکیب با مهار آزادسازی هیستامین، لکوترینها و سایر مواد التهابزا از سلولهای ماست و بازوفیلها، واکنشهای آلرژیک بدن را کاهش داده و از التهاب مجاری تنفسی جلوگیری میکند.
موارد مصرف قرص زادیتن
قرص زادیتن برای پیشگیری و کنترل طولانیمدت بیماریهای آلرژیک تجویز میشود، از جمله:
پیشگیری از آسم آلرژیک:
- زادیتن دفعات، شدت و طول مدت حملات آسم را کاهش میدهد، بهویژه در بیمارانی که آسم آنها با گرده گیاهان، گردوغبار، یا موی حیوانات تحریک میشود.
- توجه: زادیتن برای درمان حمله حاد آسم نیست و در زمان حمله باید از اسپریهای نجات (مثل سالبوتامول) استفاده شود.
درمان کهیر مزمن:
در کنترل بثورات خارشدار و برجستهٔ پوستی مؤثر است و به کاهش عود کهیرهای طولانیمدت کمک میکند.
درماتیت آتوپیک:
با مهار التهاب و خارش، علائم پوستی اگزما را کاهش میدهد.
رینیت آلرژیک:
در کنترل عطسه، خارش، گرفتگی بینی و آبریزش فصلی یا دائمی نقش دارد.
ورم ملتحمه آلرژیک:
به کاهش خارش و قرمزی چشم ناشی از تماس با آلرژنها کمک میکند.
مکانیسم اثر زادیتن
کتوتیفن یک آنتاگونیست گیرندهٔ H1 و مهارکنندهٔ آزادسازی هیستامین است که با تثبیت غشای ماستسلها از آزاد شدن مواد شیمیایی آلرژیک جلوگیری میکند.
همچنین از ورود ائوزینوفیلها به بافتهای التهابی مجاری تنفسی ممانعت کرده و حساسیت برونشها را کاهش میدهد.
مقدار و نحوه مصرف قرص زادیتن
مقدار مصرف دارو باید حتماً توسط پزشک تعیین شود. دوزهای معمول به شکل زیر است:
گروه سنی و دوز پیشنهادی
- بزرگسالان و نوجوانان بالای ۱۲ سال۱ میلیگرم (۱ قرص) دو بار در روز (صبح و عصر همراه غذا)
- قرص آهستهرهش (SRO)۲ میلیگرم یک بار در عصر
- کودکان ۶ ماه تا ۳ سالفقط با شربت و طبق وزن بدن (۰.۰۵ mg/kg دو بار در روز)
- سالمندانمعمولاً نیاز به تغییر دوز نیست، مگر با نظر پزشک
- قرصهای آهستهرهش نباید خرد یا جویده شوند و باید بهصورت کامل بلعیده شوند.
نکات مهم هنگام مصرف
- خوابآلودگی: شایعترین عارضهٔ قرص زادیتن است، مخصوصاً در هفتهٔ اول درمان. از رانندگی یا کارهایی که نیاز به تمرکز دارند خودداری کنید.
- شروع تدریجی: پزشک ممکن است درمان را با دوز کمتر آغاز کند تا بدن به دارو عادت کند و خوابآلودگی کاهش یابد.
- قطع ناگهانی ممنوع: قطع مصرف ناگهانی میتواند باعث بازگشت علائم آلرژی یا آسم شود. کاهش دوز باید تدریجی و تحت نظر پزشک انجام گیرد.
- تداخل با الکل و داروهای آرامبخش:مصرف همزمان باعث افزایش اثر خوابآوری میشود و باید پرهیز شود.
- مصرف همزمان با داروهای ضد دیابت: احتمال کاهش موقت پلاکتها وجود دارد، بنابراین باید آزمایشات خونی انجام شود.
زمان شروع اثر قرص زادیتن
- اثرات قرص زادیتن معمولاً پس از ۲ تا ۴ هفته مصرف منظم ظاهر میشود. برای اثر کامل، درمان باید حداقل ۲ تا ۳ ماه ادامه یابد.
عوارض جانبی احتمالی قرص زادیتن
- خوابآلودگی و خستگی
- خشکی دهان
- تهوع یا افزایش اشتها
- یبوست
- سرگیجه
- تحریکپذیری یا بیقراری (در کودکان نادر است)
- افزایش وزن خفیف در مصرف طولانیمدت
- در موارد نادر ممکن است تشنج یا تپش قلب مشاهده شود که نیازمند مراجعه فوری به پزشک است.
مصرف قرص زادیتن در بارداری و شیردهی
ایمنی کتوتیفن در دوران بارداری بهطور کامل اثبات نشده است؛ فقط در صورت ضرورت پزشکی و با تجویز پزشک مصرف شود.
چون احتمال ترشح دارو در شیر مادر وجود دارد، مصرف آن در دوران شیردهی توصیه نمیشود.
هشدارها و موارد احتیاط قرص زادیتن
- در بیماران مبتلا به صرع یا سابقه تشنج باید با احتیاط مصرف شود.
- در شروع درمان نباید داروهای کورتونی ضد آسم را بهصورت ناگهانی قطع کرد.
- در صورت بروز خوابآلودگی شدید، تپش قلب یا علائم عصبی غیرطبیعی، مصرف دارو باید متوقف و به پزشک مراجعه شود.
مصرف بیش از حد قرص زادیتن
- علائم: خوابآلودگی زیاد، سرگیجه، تاکیکاردی، کاهش فشار خون یا تشنج
- درمان: مراقبتهای حمایتی، شستوشوی معده و تجویز ذغال فعال (در صورت مصرف اخیر)
ویژگیهای فارماکوکینتیکی قرص زادیتن
- جذب: سریع و کامل پس از مصرف خوراکی
- اوج غلظت پلاسمایی: ۲ تا ۴ ساعت بعد از مصرف
- دسترسپذیری زیستی: حدود ۵۰٪ (بهدلیل متابولیسم کبدی)
- اتصال به پروتئین پلاسما: حدود ۷۵٪
- متابولیسم: عمدتاً در کبد به فرم غیرفعال کتوتیفن-N-گلوکورونید
- دفع: از طریق کلیه
جمعبندی
- قرص زادیتن (Ketotifen) دارویی مؤثر برای پیشگیری از آسم آلرژیک و کنترل واکنشهای آلرژیک مزمن است.
- با مصرف منظم، رعایت دوز تجویزشده، پرهیز از قطع ناگهانی و توجه به عوارض احتمالی، میتوان به کاهش چشمگیر علائم آلرژیک و بهبود کیفیت زندگی دست یافت.
دکتر زهرا طاهری - پزشک عمومی. (1401/9/25)
ام اس دارم وسرماخوردم سرفه ها کم شده ولی ترشحات مجرای تنفسی هنوز دارم برای دفع ترشحات ازقرص زادیتن 1میلی گرم قرص میتونم بخورم؟ وروزی چندتا باید بخورم. متشکرم
سلام برای شما قرص جوشان ان استیل سیستیین۶۰۰ میلیگرم را توصیه میکنم