کپسول گاباکس (گاباپنتین) برای تسکین دردهای عصبی، نوروپاتی دیابتی و کنترل تشنج در صرع تجویز می‌شود. راهنمای کامل مصرف، عوارض و تداخلات دارویی.
کپسول گاباکس نام تجاری داروی گاباپنتین است که شرکت داروسازی سبحان دارو آن را در ایران تولید می‌کند. این فرآورده در گروه داروهای ضدصرع و تعدیل‌کننده پیام‌های عصبی جای می‌گیرد و معمولاً در دوزهایی مانند ۱۰۰، ۳۰۰ و ۴۰۰ میلی‌گرم ساخته می‌شود.
گاباکس مسکن معمولی برای تسکین دردهای ناشی از ضربه یا التهاب ساده نیست، بلکه دارویی تخصصی برای کنترل دردهایی است که ریشه در آسیب یا تحریک سیستم عصبی دارند و حتماً باید با تجویز پزشک مصرف شود.
این فرآورده با تجویز پزشک متخصص برای مدیریت بیماری‌ها و شرایط زیر به کار می‌رود:
کپسول را دقیقاً سر ساعت‌های معین همراه با یک لیوان کامل آب ببلعید و از باز کردن، خرد کردن یا جویدن محتویات کپسول خودداری کنید. این دارو را می‌توان همراه با وعده غذایی یا با معده خالی مصرف نمود، اما مصرف آن همراه با یک میان‌وعده سبک می‌تواند به کم شدن ناراحتی‌های خفیف معده کمک کند.
اگر دارو به صورت سه نوبت در شبانه‌روز تجویز شده باشد، فاصله میان نوبت‌ها باید کاملاً منظم و تا جای ممکن مساوی باشد. شربت‌ها یا قرص‌های ضداسید معده حاوی آلومینیوم یا منیزیم باعث کاهش جذب این دارو می‌شوند و باید حداقل ۲ ساعت با مصرف گاباکس فاصله داشته باشند.
در صورت فراموش کردن یک نوبت، به محض یادآوری آن را مصرف کنید؛ مگر اینکه به زمان نوبت بعدی بسیار نزدیک شده باشید. هرگز برای جبران دوز از دست رفته، دو کپسول را به طور هم‌زمان میل نکنید.
اثر اولیه دارو بر سیستم عصبی معمولاً ظرف ۲ تا ۳ ساعت پس از مصرف خوراکی آغاز می‌شود. با این حال، تسکین پایدار دردهای عصبی یا کنترل کامل تشنج‌ها به مصرف منظم طی ۱ تا ۲ هفته نیاز دارد تا سطح خونی دارو به پایداری برسد. ماندگاری اثر هر دوز بسته به دوز مصرفی و کارکرد کلیه‌ها بین ۶ تا ۸ ساعت است و به همین دلیل معمولاً به صورت چند نوبت در شبانه‌روز تجویز می‌شود.
گاباکس اگرچه ساختاری شبیه به پیام‌رسان‌های آرام‌بخش مغز دارد، اما مستقیماً به گیرنده‌های آن‌ها متصل نمی‌شود. این دارو با مهار زیرواحدهای خاصی از کانال‌های کلسیمی در انتهای سلول‌های عصبی عمل می‌کند. با بسته شدن این کانال‌ها، خروج مواد شیمیایی انتقال‌دهنده درد و تحریکات غیرطبیعی مغز کاهش یافته و احساس تیر کشیدن، سوزش و حملات تشنجی مهار می‌شوند.
مصرف این فرآورده در شرایط بالینی زیر مجاز نیست:
این دارو می‌تواند باعث خواب‌آلودگی، سرگیجه، تاری دید و اختلال تعادل شود؛ بنابراین تا زمان پایدار شدن اثرات دارو باید از رانندگی و کار با ماشین‌آلات خطرناک خودداری کرد. مصرف هم‌زمان آن با داروهای تضعیف‌کننده سیستم عصبی یا مسکن‌های مخدر می‌تواند موجب کندی کشنده تنفس شود.
همچنین این فرآورده ممکن است در برخی افراد نادر افکار آسیب به خود، بدتر شدن افسردگی یا تغییرات ناگهانی خلق ایجاد کند؛ با مشاهده هرگونه تغییر رفتاری غیرعادی، موضوع باید فوراً به پزشک اطلاع داده شود.
عوارض این فرآورده شامل موارد زیر است:
پیش از آغاز درمان، فهرست تمامی داروهای مصرفی را به پزشک یا داروساز نشان دهید. مهم‌ترین موارد تداخل عبارتند از:
چون گاباکس به طور کامل و بدون تجزیه در کبد، از مسیر کلیه‌ها دفع می‌شود، در افراد مبتلا به نارسایی‌های کلیوی مقدار مصرف و فاصله زمانی بین نوبت‌ها باید توسط پزشک کاهش یابد.
مصرف گاباکس در دوران بارداری باید تنها در صورت ضرورت بالینی قطعی و با سنجش نسبت سود به زیان توسط پزشک متخصص انجام شود. این فرآورده وارد شیر مادر می‌شود و ممکن است باعث ایجاد خواب‌آلودگی، بی‌حالی و ضعف در وزن‌گیری نوزاد گردد؛ بنابراین مصرف آن حین شیردهی توصیه نمی‌شود مگر با نظر صریح پزشک و پایش مداوم شیرخوار.
تجویز این فرآورده در کودکان برای کنترل تشنج صرفاً باید با نظارت دقیق فوق‌تخصص و با تنظیم دوز دقیق بر مبنای وزن کودک صورت پذیرد. افراد سالمند به دلیل کاهش تدریجی کارکرد کلیه‌ها و خطر بالای گیجی، تاری دید و زمین‌خوردن، نیازمند شروع درمان با مقادیر پایین‌تر دارو هستند.
دریافت مقادیر بیش از اندازه باعث مسمومیت حاد دارویی می‌شود که نشانه‌های بارز آن شامل دوبینی، لکنت زبان، خواب‌آلودگی بسیار عمیق، گیجی، اسهال شدید، ناتوانی در حرکت و کندی خطرناک تنفس است. در صورت مسمومیت، بدون وادار کردن فرد به بالا آوردن، بیمار را فوراً به همراه بسته‌بندی دارو به نزدیک‌ترین مرکز اورژانس برسانید.
قطع ناگهانی و خودسرانه گاباکس می‌تواند بسیار خطرناک باشد. در بیماران مبتلا به صرع، توقف یک‌باره دارو باعث بروز حملات مکرر و شدید تشنجی می‌شود. همچنین ممکن است عوارض قطع ناگهانی نظیر اضطراب شدید، تعریق، بی‌خوابی، تهوع و بازگشت شدید دردهای عصبی رخ دهد؛ بنابراین کاهش دوز باید بسیار آرام، پله‌پله و در طول چند هفته زیر نظر پزشک انجام پذیرد.
کپسول‌ها را درون بسته‌بندی اصلی و در محیط خشک، خنک (دمای کمتر از ۲۵ تا ۳۰ درجه سانتی‌گراد) و دور از تابش مستقیم آفتاب، گرما و رطوبت نگهداری فرمایید. دارو را همیشه دور از دید و دسترس کودکان قرار دهید.
گاباکس نام تجاری داروی گاباپنتین است و از نظر ساختار با داروی پرگابالین (لایریکا) هم‌خانواده محسوب می‌شود. با این حال، پرگابالین سرعت جذب سریع‌تر و اثرگذاری خطی‌تری در بدن دارد و معمولاً به نوبت‌های مصرف کمتری در طول روز نیاز دارد. انتخاب میان گاباکس و سایر گزینه‌ها بر اساس نوع درد، عملکرد کلیه و تحمل دارویی بیمار تعیین می‌گردد.
بررسی گزارش‌ها و تجربیات افرادی که دوره درمان با این دارو را گذرانده‌اند نشان‌دهنده نکات زیر است:
این فرآورده در دسته مواد مخدر قرار ندارد، اما مصرف نادرست، دوزهای بالا یا مصرف بدون نظارت می‌تواند وابستگی ایجاد کند؛ بنابراین باید دقیقاً طبق دستور مصرف و به صورت تدریجی قطع شود.
خیر؛ این دارو منحصراً برای دردهای با منشأ درگیری عصب طراحی شده و برای تسکین دندان‌درد، سردردهای معمول یا کوفتگی‌های عضلانی ساده اثری ندارد.
بله؛ افزایش اشتها و در برخی افراد احتباس خفیف مایعات جزو عوارض شناخته‌شده این دارو است که می‌تواند باعث افزایش تدریجی وزن شود.
از رانندگی و کارهای نیازمند هوشیاری بپرهیزید و وضعیت را با پزشک مطرح کنید تا در صورت امکان، بخش عمده دوز مصرفی به ساعات پیش از خواب شبانه منتقل شود.
ترکیبات آلومینیوم و منیزیم موجود در داروها و شربت‌های معده مانع جذب مناسب گاباپنتین در روده می‌شوند و اثر درمانی آن را کاهش می‌دهند.
اين قرص براي چيست؟
دکتر محسن صنیعی - داروساز، مدیر وب سایت دارویاب (1398/7/5)
برای مشاهده موارد کاربرد این دارو به اطلاعات داروی گاباپنتین در وب سایت دارویاب مراجعه فرمائید.
آیا برای درد دیسک کمر وگیز و گیر انگشتان دست وپا مفید هست