داروی کنتراسپتیو ال دی که عموما ترکیبی از دوز پایین اتینیل استرادیول و یک پروژستین (مانند لوونورژسترل) است، یکی از پرکاربردترین داروهای هورمونی در طب زنان و مراقبتهای اولیه به شمار میرود. در ادامه، موارد مصرف تایید شده و خارج برچسب این دارو با رویکرد کاملا بالینی و کاربردی برای پزشکان، بر اساس دستورالعملهای معتبر بینالمللی ارائه شده است:
موارد مصرف تایید شده
پیشگیری از بارداری
- اصلیترین مورد مصرف تایید شده این دارو، جلوگیری از حاملگی ناخواسته است.
- توضیحات بالینی و کاربردی برای پزشک: مکانیسم اصلی این دارو مهار ترشح گنادوتروپینها و در نتیجه جلوگیری از تخمکگذاری است. علاوه بر این، تغییر در موکوس دهانه رحم و آندومتر، احتمال نفوذ اسپرم و لانهگزینی را کاهش میدهد. برای شروع مصرف، پزشک میتواند از روش شروع در روز اول قاعدگی استفاده کند که در این حالت نیازی به روش پیشگیری پشتیبان نیست. اگر دارو در روز یکشنبه پس از شروع قاعدگی یا هر زمان دیگری (شروع سریع) تجویز شود، بیمار باید به مدت 7 روز اول از یک روش پیشگیری غیرهورمونی (مانند کاندوم) نیز استفاده کند. پیش از تجویز، ارزیابی دقیق بیمار از نظر عوامل خطر قلبی عروقی، سابقه ترومبوز، میگرن با اورا و فشار خون کنترل نشده الزامی است.
موارد مصرف خارج برچسب
علاوه بر پیشگیری از بارداری، پزشکان از این داروی ترکیبی برای مدیریت طیف وسیعی از اختلالات هورمونی و زنانه استفاده میکنند:
سندرم تخمدان پلی کیستیک
- توضیحات بالینی و کاربردی برای پزشک: این دارو به عنوان خط اول درمان دارویی برای تنظیم دورههای قاعدگی و کاهش علائم هیپرآندروژنیسم در بیماران مبتلا به این سندرم تجویز میشود. جزء استروژنی دارو باعث افزایش تولید گلوبولین متصلشونده به هورمون جنسی در کبد شده که این امر به نوبه خود سطح تستوسترون آزاد خون را کاهش داده و علائمی مانند هیرسوتیسم را بهبود میبخشد.
خونریزی غیرطبیعی رحم
- توضیحات بالینی و کاربردی برای پزشک: در بیمارانی که دچار خونریزیهای نامنظم، طولانی یا شدید هستند (پس از رد علل بدخیمی و ساختاری)، این دارو با ایجاد ثبات در بافت آندومتر و جلوگیری از رشد بیش از حد آن تحت تاثیر استروژن بدون مقابله، به تنظیم الگوی خونریزی کمک میکند. پزشک میتواند این دارو را به صورت دورهای یا پیوسته برای توقف خونریزیهای حاد و تنظیم سیکلهای بعدی تجویز نماید.
دیسمنوره اولیه و ثانویه (شامل اندومتریوز)
- توضیحات بالینی و کاربردی برای پزشک: با مهار تخمکگذاری و کاهش تولید پروستاگلاندینها در آندومتر، این دارو به شدت دردهای قاعدگی را کاهش میدهد. در بیماران مبتلا به اندومتریوز، تجویز این دارو به صورت پیوسته (بدون وقفه هفت روزه) باعث آتروفی بافت نابجای آندومتر شده و دردهای لگنی مزمن را به طرز قابل توجهی مدیریت میکند.
آکنه ولگاریس
- توضیحات بالینی و کاربردی برای پزشک: در زنان مبتلا به آکنه متوسط تا شدید که به درمانهای موضعی پاسخ مناسبی ندادهاند، کنتراسپتیو ال دی با کاهش ترشح آندروژنهای تخمدانی و در نتیجه کاهش تولید سبوم، به عنوان یک درمان کمکی بسیار موثر عمل میکند. اثرات بالینی معمولا پس از 3 تا 6 ماه مصرف مداوم قابل مشاهده است.
پیشگیری از تشکیل کیستهای تخمدانی
- توضیحات بالینی و کاربردی برای پزشک: در زنانی که سابقه تشکیل مکرر کیستهای فولیکولار یا جسم زرد دارند، این دارو با سرکوب محور هیپوتالاموس هیپوفیز و مهار ترشح هورمونهای تحریککننده فولیکول و لوتئینه کننده، از بلوغ فولیکولها و تشکیل کیستهای جدید جلوگیری میکند. با این حال، استفاده از این دارو برای تسریع در از بین رفتن کیستهای از قبل موجود، از نظر بالینی توصیه نمیشود و تاثیری ندارد.
سندرم پیش از قاعدگی و اختلال ناخوشی پیش از قاعدگی
- توضیحات بالینی و کاربردی برای پزشک: نوسانات هورمونی در طول سیکل قاعدگی عامل اصلی بروز علائم جسمی و روانی در این اختلالات است. مصرف این دارو با سرکوب تخمکگذاری و ایجاد یک سطح پایدار هورمونی، میتواند به کاهش علائمی مانند نوسانات خلقی، حساسیت پستانها و نفخ کمک کند. تجویز به صورت پیوسته یا با دوره وقفه کوتاهتر معمولا اثربخشی بیشتری در این بیماران دارد.
