ترکیب دارویی دینوژست و اتینیل استرادیول یکی از ترکیبات خوراکی ضد بارداری نسل جدید است که از یک پروژستین اختصاصی با خاصیت ضد آندروژنیک قوی به نام دینوژست و یک استروژن سنتتیک به نام اتینیل استرادیول تشکیل شده است. این دارو به دلیل پروفایل فارماکولوژیک ویژه خود علاوه بر پیشگیری از بارداری، اثرات درمانی متعددی در اختلالات ژنیکولوژیک و پوستی وابسته به هورمون دارد.
موارد مصرف تایید شده جلوگیری از بارداری
- استفاده اصلی و پایه ای این ترکیب به عنوان یک داروی خوراکی ترکیبی برای پیشگیری از بارداری ناخواسته در زنان سنین باروری است.
- توضیحات بالینی: این دارو با مهار ترشح هورمون های محرک فولیکولی و لوتئین کننده از غده هیپوفیز، از تخمک گذاری جلوگیری می کند. همچنین با افزایش ویسکوزیته و غلظت مخاط دهانه رحم، مانع نفوذ اسپرم شده و با ایجاد تغییرات آتروفیک در آندومتر، قابلیت لانه گزینی را به حداقل می رساند. شاخص مرواری یا میزان شکست دارویی در صورت مصرف منظم و صحیح بسیار پایین و کمتر از یک درصد در سال است.
- نکته مدیریت بالینی: پزشک باید قبل از تجویز، تاریخچه کامل تحرک، سابقه اختلالات انعقادی، فشار خون و مصرف دخانیات را ارزیابی کند. شروع مصرف معمولا از روز اول سیکل قاعدگی توصیه می شود.
درمان آکنه ولگاریس متوسط
- این ترکیب برای درمان آکنه های هورمونی متوسط در زنانی که متقاضی پیشگیری از بارداری هستند و منعی برای مصرف داروهای ترکیبی خوراکی ندارند تایید شده است.
- توضیحات بالینی: دینوژست یک پروژستین با خاصیت آنتی آندروژنیک مستقیم است که گیرنده های آندروژن را مهار کرده و فعالیت آنزیم پنج آلفا ردکتاز را کاهش می دهد. اتینیل استرادیول نیز با افزایش ساخت کبدی گلوبولین پیوندشونده به هورمون های جنسی، غلظت تستوسترون آزاد گردش خون را به شدت کاهش می دهد. این اثر هم افزا موجب کاهش تولید غدد چربی پوست و بهبود معنادار آکنه می شود.
- ارزیابی بالینی: پاسخ درمانی پوستی معمولا نیازمند مصرف مداوم به مدت حداقل سه تا شش دوره قاعدگی است. پزشک باید بیمار را از نظر عدم انتظار پاسخ فوری در هفته های اول آگاه سازد.
کنترل خونریزی شدید قاعدگی یا منورازی بدون علت ارگانیک
- این دارو برای کاهش حجم و طول مدت خونریزی های شدید قاعدگی در زنانی که تمایل به پیشگیری از بارداری نیز دارند تایید شده است.
- توضیحات بالینی: وجود دینوژست باعث ایجاد پدیده دسی دوئالیزاسیون و به دنبال آن آتروفی کنترل شده آندومتر می شود. این تغییر ساختاری در پایداری عروق خونی آندومتر نقش داشته و میزان از دست رفتن خون قاعدگی را تا بیش از پنجاه درصد کاهش می دهد.
- ارزیابی بالینی: قبل از شروع درمان، پزشک باید علل ارگانیک شامل پالیپ های آندومتر، فیبروم های زیرمخاطی، هیپرپلازی یا بدخیمی ها را با سونوگرافی یا نمونه برداری نفی کند.
موارد مصرف خارج برچسبمدیریت اندومتریوز و کاهش دردهای لگنی وابسته
- اندومتریوز یکی از شایع ترین علل درد مزمن لگنی و دیسمنوره شدید در زنان است.
- توضیحات بالینی: دینوژست به تنهایی یا در ترکیب با اتینیل استرادیول موجب مهار رشد ضایعات اندومتریوتیک در خارج از رحم می شود. این دارو با ایجاد یک محیط هورمونی با استروژن پایین و پروژسترون بالا، فعالیت التهابی ضایعات اندومتریوز را سرکوب کرده و آپوپتوز را در سلول های استروما افزایش می دهد. استفاده از الگوی مصرف مداوم و بدون فاصله هفت روزه قطع قرص، با ایجاد آمنوره موقت، دردهای لگنی بیمار را به طور چشمگیری کاهش می دهد.
- نکته مدیریت بالینی: تجویز مداوم این دارو برای مهار درد لگنی و عود مجدد ضایعات پس از جراحی های لاپاراسکوپی اندومتریوز بسیار شایع و موثر است.
درمان دیسمنوره اولیه و دردهای شدید قاعدگی
- دیسمنوره اولیه یا قاعدگی دردناک بدون ضایعه ارگانیک لگنی، ناشی از ترشح بیش از حد پروستاگلاندین ها در طی قاعدگی است.
- توضیحات بالینی: این ترکیب دارویی با مهار تخمک گذاری و نازک نگه داشتن لایه آندومتر، ساخت و آزاد سازی پروستاگلاندین های انقباض دهنده عضلات رحم را کاهش می دهد. این امر منجر به کاهش انقباضات دردناک رحم و تسکین سریع درد می شود.
- ارزیابی بالینی: در صورت عدم پاسخ به داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی، این ترکیب یکی از خطوط اول درمان درمانی در زنان متقاضی پیشگیری یا دختران جوان محسوب می شود.
کنترل علائم آندروژنی در سندروم تخمدان پلی کیستیک
- سندروم تخمدان پلی کیستیک با اختلالات تخمک گذاری و علائم بالینی یا آزمایشگاهی هیپرآندروژنیسم مشخص می شود.
- توضیحات بالینی: به دلیل اثر آنتی آندروژنیک قوی دینوژست، این ترکیب دارویی انتخابی عالی برای کنترل پرمویی یا هیرسوتیسم، ریزش موی زنانه با الگوی آندروژنیک و چربی بیش از حد پوست در بیماران مبتلا به این سندروم است. همچنین با ایجاد سیکل های منظم قاعدگی، از بروز هیپرپلازی آندومتر ناشی از مواجهه طولانی با استروژن بدون مخالفت پروژسترون جلوگیری می کند.
- نکته مدیریت بالینی: ارزیابی شاخص های متابولیک مانند مقاومت به انسولین و پروفایل لیپیدی قبل و حین درمان در این بیماران توسط پزشک الزامی است.
کنترل علائم شدید پیش از قاعدگی و اختلال ملال پیش از قاعدگی
- تغییرات خلقی، نوسانات روانی و علائم جسمانی شدید در فاز لوتئال سیکل قاعدگی می تواند کیفیت زندگی بیمار را مختل کند.
- توضیحات بالینی: با مهار نوسانات هورمونی طبیعی سیکل و حذف فرآیند تخمک گذاری، سطح هورمون های استروئیدی در طول ماه پایدار می ماند. این ثبات هورمونی از بروز تغییرات ناگهانی در واسطه های شیمیایی مغز مانند سروتونین جلوگیری کرده و علائم خلقی، نفخ و درد پستان ها را بهبود می بخشد.
- ارزیابی بالینی: استفاده از الگوی مصرف بی فاصله یا الگوی با فاصله کوتاه قطع قرص می تواند اثرات بهتری در مهار علائم خلقی پیش از قاعدگی داشته باشد.
پیشگیری و مدیریت کیست های عملکردی تخمدان
- کیست های فولیکولی و کیست های جسم زرد حاصل عدم تخمک گذاری طبیعی یا پس رفت ناقص فولیکول ها هستند.
- توضیحات بالینی: مهار هورمون های گنادوتروپین هیپوفیز توسط این ترکیب دارویی، از رشد فولیکول های جدید و تشکیل کیست های عملکردی جدید در تخمدان جلوگیری می کند. اگرچه دارو باعث برطرف شدن سریع کیست های تشکیل شده قبلی نمی شود، اما از بروز کیست های تکرارشونده مجدد به شدت جلوگیری می نماید.
