موارد مصرف تایید شده آپیکسابان به عنوان یک مهارکننده مستقیم و انتخابی فاکتور ده فعال، جایگاه ویژهای در پیشگیری و درمان اختلالات ترومبوآمبولیک دارد:
۱. پیشگیری از سکته مغزی و آمبولی سیستمیک در فیبریلاسیون دهلیزی غیردریچهای
- این مهمترین مورد مصرف آپیکسابان است. بر اساس مطالعات بالینی بزرگ، آپیکسابان در مقایسه با وارفارین، نه تنها در کاهش خطر سکته مغزی موثرتر بوده، بلکه خطر خونریزیهای بزرگ (بهویژه خونریزی مغزی) را به طور معناداری کاهش میدهد. پزشک باید توجه داشته باشد که در بیماران با فیبریلاسیون دهلیزی که دارای حداقل دو مورد از معیارهای: سن بالای ۸۰ سال، وزن کمتر از ۶۰ کیلوگرم یا کراتینین سرم بیشتر از ۱.۵ میلیگرم در دسیلیتر هستند، دوز دارو باید به ۲.۵ میلیگرم دو بار در روز کاهش یابد.
۲. پیشگیری از ترومبوز ورید عمقی پس از جراحی تعویض مفصل ران یا زانو
- آپیکسابان برای پیشگیری از لخته شدن خون در بیمارانی که تحت جراحیهای ارتوپدی بزرگ قرار میگیرند، تایید شده است. شروع دوز معمولاً ۱۲ تا ۲۴ ساعت پس از جراحی انجام میشود. برتری آپیکسابان در این مورد، عدم نیاز به پایش آزمایشگاهی منظم برخلاف هپارینهای با وزن مولکولی پایین است.
۳. درمان ترومبوز ورید عمقی و آمبولی ریه
- آپیکسابان برای درمان حاد لختههای وریدی تاییدیه دارد. پروتکل درمانی معمولاً با دوز بالای ۱۰ میلیگرم دو بار در روز برای ۷ روز اول شروع شده و سپس به ۵ میلیگرم دو بار در روز تغییر مییابد. این رویکرد تکدارویی، نیاز به پلزدن با هپارین تزریقی را در ابتدای درمان حذف میکند.
۴. کاهش خطر بازگشت ترومبوز ورید عمقی و آمبولی ریه
- بیمارانی که دوره درمان اولیه ۶ ماهه را به پایان رساندهاند، میتوانند برای پیشگیری طولانیمدت از دوز کاهشیافته ۲.۵ میلیگرم دو بار در روز استفاده کنند. این دوز در حفظ ایمنی بیمار در مقابل خونریزی همزمان با جلوگیری از عود لخته بسیار موفق عمل کرده است.
موارد مصرف خارج برچسب در شرایط خاص بالینی و بر اساس شواهد علمی رو به رشد، آپیکسابان در موارد زیر نیز توسط متخصصان تجویز میشود:
۱. پیشگیری از لخته در بیماران مبتلا به سرطان (ترومبوز مرتبط با بدخیمی)
- اگرچه راهنماهای قدیمی بر هپارین تزریقی تاکید داشتند، اما دادههای جدید نشان میدهند که آپیکسابان گزینهای بسیار مناسب و با سهولت مصرف بیشتر برای بیماران مبتلا به سرطان (به جز سرطانهای گوارشی با خطر خونریزی بالا) جهت پیشگیری و درمان لختههای وریدی است.
۲. سندرم آنتیفسفولیپید (با احتیاط فراوان)
- در برخی موارد خاص که بیماران قادر به تحمل وارفارین نیستند، پزشکان ممکن است آپیکسابان را در نظر بگیرند. با این حال، شواهد در این مورد همچنان محدود است و در بیماران با خطر بالای لخته (نوع سه مثبت)، وارفارین همچنان انتخاب اول باقی میماند.
۳. پیشگیری از لخته در بیماران بستری غیر جراحی
- در برخی پروتکلهای بیمارستانی برای بیماران حاد که تحرک کمی دارند و در معرض خطر بالای لخته هستند، آپیکسابان به عنوان جایگزینی برای داروهای تزریقی جهت پیشگیری استفاده میشود.
۴. نارسایی کلیوی پیشرفته و همودیالیز
- اگرچه در ابتدا احتیاط زیادی وجود داشت، اما دادههای فارماکوکینتیک و مطالعات مشاهدهای منجر به استفاده خارج برچسب از آپیکسابان در بیماران دیالیزی مبتلا به فیبریلاسیون دهلیزی شده است (اغلب با دوز ۵ یا ۲.۵ میلیگرم دو بار در روز). پزشک باید پایش دقیق علائم خونریزی را در این گروه در اولویت قرار دهد.
نکات کاربردی برای مدیریت بالینی
- تداخلات دارویی: آپیکسابان توسط آنزیمهای کبدی و پروتئینهای ناقل دفع میشود. مصرف همزمان با داروهای مهارکننده قوی این آنزیمها (مانند کتوکونازول) یا القاکنندههای قوی (مانند ریفامپین) میتواند سطح دارو را به شدت تغییر دهد.
- مدیریت خونریزی: در صورت بروز خونریزی جدی، عامل خنثیکننده اختصاصی (آندکسا آلفا) در مراکز مجهز بینالمللی در دسترس است. در نبود آن، کنسانتره کمپلکس پروترومبین چهار فاکتوره گزینه جایگزین است.
- قطع دارو قبل از جراحی: برای جراحیهای با خطر خونریزی کم، معمولاً قطع دارو ۲۴ ساعت قبل کافی است، اما برای جراحیهای پرخطر، قطع دارو ۴۸ ساعت قبل توصیه میشود.
سلام من به کرونا مبتلا شده بودم.بعد از ترخیص قرص اپیراکس ۲.۵ هر ۱۲ ساعت برایم تجویز شده. چه تعداد قرص باید مصرف کنم؟