لورازپام یک داروی آرام بخش و خواب آور از دسته بنزودیازپین ها با اثر متوسط است که در بالین به دلیل ویژگی های فارماکوکینتیک منحصر به فرد، جایگاه ویژه ای دارد. برخلاف بسیاری از داروهای هم خانواده، متابولیسم کبدی این دارو از طریق واکنش مستقیم گلوکورونیداسیون انجام می شود و وابسته به سیستم آنزیمی سیتوکروم پی ۴۵۰ نیست. در نتیجه، این دارو متابولیت های فعال بالینی تولید نمی کند و در بیماران مبتلا به اختلال عملکرد کبدی یا سالمندان، تجمع دارویی بسیار کمتری نسبت به دیازپام یا کلردیازپوکساید نشان می دهد. مکانیسم اثر اصلی آن، اتصال به گیرنده های گاما آمینوبوتیریک اسید نوع آ در سیستم عصبی مرکزی و افزایش دفعات باز شدن کانال های کلر است که منجر به هیپرپلاریزاسیون غشای سلولی و مهار تحریک پذیری نورون ها می شود.
موارد مصرف تایید شده لورازپام موارد مصرف تایید شده لورازپام بر اساس شکل دارویی خوراکی یا تزریقی متفاوت است و پزشک باید بر اساس شرایط حاد یا مزمن بیمار، بهترین رویکرد را انتخاب کند.
مدیریت اختلالات اضطرابی و تسکین کوتاه مدت علائم اضطراب
- شکل خوراکی لورازپام برای مدیریت اختلالات اضطرابی یا تسکین کوتاه مدت علائم اضطراب و اضطراب همراه با علائم افسردگی تایید شده است.
نکات کاربردی برای پزشک: - تنش و اضطراب مرتبط با استرس های روزمره زندگی معمولا نیازی به درمان با داروهای ضد اضطراب ندارد. در بیمارانی که دچار اضطراب فلج کننده یا شدید هستند، لورازپام می تواند به عنوان یک درمان پل تا زمان شروع اثر داروهای خط اول مانند مهارکننده های بازجذب سروتونین به کار رود. دوز معمول در بزرگسالان بین ۲ تا ۶ میلی گرم در روز در دوزهای منقسم است که بیشترین دوز معمولا قبل از خواب تجویز می شود. در بیماران سالمند یا ناتوان، شروع درمان باید با دوزهای پایین تر، در حدود ۱ تا ۲ میلی گرم در روز در دوزهای منقسم باشد تا از بروز آتاکسی، گیجی و سقوط پیشگیری شود. تجویز مداوم بیش از چهار ماه در منابع رسمی تایید نشده و نیازمند ارزیابی مجدد مکرر ضرورت ادامه درمان است.
درمان صرع پایدار
- شکل تزریقی لورازپام به عنوان داروی خط اول در درمان صرع پایدار در بزرگسالان و کودکان تایید شده است.
نکات کاربردی برای پزشک: - لورازپام وریدی به دلیل ماندگاری بیشتر در بافت مغز و مدت اثر ضد تشنجی طولانی تر، که حدود ۱۲ تا ۲۴ ساعت است، نسبت به دیازپام وریدی ارجحیت دارد. اگرچه دیازپام چربی دوست تر است و سریع تر وارد مغز می شود، اما به سرعت در بافت های چربی محیطی توزیع مجدد شده و اثر ضد تشنجی آن کوتاه است. دوز استاندارد لورازپام در بزرگسالان ۴ میلی گرم به صورت تزریق آهسته وریدی با حداکثر سرعت ۲ میلی گرم در دقیقه است. اگر تشنج پس از ۱۰ تا ۱۵ دقیقه متوقف نشد، می توان دوز ۴ میلی گرم را یک بار دیگر تکرار کرد. در کودکان، دوز استاندارد ۰.۱ میلی گرم بر کیلوگرم تا حداکثر ۴ میلی گرم است. به دلیل خطر بالای دپرسیون تنفسی، تجهیزات احیا، اکسیژن و امکانات باز نگه داشتن راه هوایی باید پیش از تزریق، بر بالین بیمار آماده باشد.
پیش درمانی بیهوشی و آرام بخشی پیش از اقدامات تشخیصی و جراحی
- فرم تزریقی لورازپام برای ایجاد آرام بخشی، کاهش اضطراب و ایجاد فراموشی پیش گستر در بیماران بزرگسال پیش از جراحی یا اقدامات تشخیصی تهاجمی دارای تاییدیه رسمی است.
نکات کاربردی برای پزشک: - اثر فراموشی پیش گستر لورازپام بسیار قوی تر از بسیاری از بنزودیازپین های دیگر است و به بیمار کمک می کند خاطرات ناخوشایند مربوط به اتاق عمل یا اقدامات تهاجمی را به یاد نیاورد. برای تزریق عضلانی، دوز ۰.۰۵ میلی گرم بر کیلوگرم تا حداکثر ۴ میلی گرم تجویز می شود که باید حداقل دو ساعت پیش از اقدام جراحی تزریق گردد تا به اوج اثر بالینی برسد. برای تزریق وریدی، دوز معمول ۰.۰۴۴ میلی گرم بر کیلوگرم یا حداکثر ۲ میلی گرم است که ۱۵ تا ۲۰ دقیقه قبل از پروسیجر تزریق می شود؛ در صورتی که فراموشی بیشتری مد نظر باشد، می توان تا دوز ۰.۰۵ میلی گرم بر کیلوگرم و حداکثر ۴ میلی گرم استفاده کرد. پیش از تزریق وریدی، دارو باید با حجم مساوی از یک حلال سازگار مانند نرمال سالین یا آب مقطر استریل رقیق شود.
بی خوابی ناشی از اضطراب یا استرس موقعیتی گذرا
- در برخی از تاییدیه های رسمی بین المللی، مصرف خوراکی لورازپام برای مدیریت کوتاه مدت بی خوابی که مستقیما ناشی از اضطراب شدید یا استرس های موقعیتی گذرا است، مورد پذیرش قرار گرفته است.
نکات کاربردی برای پزشک: - برای این منظور، تک دوز ۲ تا ۴ میلی گرم در هنگام خواب تجویز می شود. در سالمندان، دوز ۰.۵ تا ۱ میلی گرم توصیه می شود. پزشک باید به بیمار هشدار دهد که دارو را تنها زمانی مصرف کند که فرصت ۷ تا ۸ ساعت خواب مداوم را داشته باشد؛ در غیر این صورت، بیمار دچار فراموشی و خواب آلودگی روزانه خواهد شد. مصرف دارو برای بی خوابی نباید از ۲ تا ۴ هفته فراتر رود.
موارد مصرف خارج از برچسب لورازپاملورازپام به دلیل پروفایل ایمنی قابل پیش بینی در نارسایی کبدی و اثرات قوی بر سیستم عصبی مرکزی، کاربردهای بسیار گسترده و حیاتی در شرایط خارج از برچسب دارد که در راهنماهای درمانی بین المللی به عنوان استانداردهای مراقبتی شناخته می شوند.
سندرم ترک الکل و پیشگیری از هذیان خمری
- لورازپام یکی از پایه های اصلی مدیریت علائم ترک الکل و پیشگیری از تشنج های ناشی از ترک است.
نکات کاربردی برای پزشک: - اگرچه داروهای طولانی اثر مانند دیازپام و کلردیازپوکساید به دلیل کاهش تدریجی و خودکار سطح خونی، ترک نرم تری را ایجاد می کنند، اما لورازپام داروی انتخابی در بیماران مبتلا به سیروز کبدی، هپاتیت الکلی حاد، بیماران سالمند و افرادی است که وضعیت کبدی نامشخصی دارند. در این بیماران، استفاده از دیازپام می تواند منجر به تجمع متابولیت ها و کما شود. لورازپام معمولا بر اساس مقیاس های بالینی ارزیابی شدت ترک الکل تجویز می شود. زمانی که نمره ارزیابی بیمار بالا باشد، دوزهای ۱ تا ۴ میلی گرم خوراکی یا وریدی تجویز و وضعیت بیمار هر ساعت ارزیابی می شود. همچنین در روش دوز ثابت، می توان دارو را هر ۶ ساعت تجویز کرد و طی چند روز به تدریج کاهش داد.
کاتاتونی حاد، اعم از نوع ناشی از اختلالات روانپزشکی یا داروهای ضد روانپریشی
- لورازپام درمان خط اول و استاندارد طلایی برای تشخیص و درمان کاتاتونی حاد است.
نکات کاربردی برای پزشک: - پاسخ به لورازپام در بیماران مبتلا به کاتاتونی بسیار سریع و گاهی دراماتیک است. پزشک می تواند از آزمون چالش لورازپام برای تایید تشخیص استفاده کند. در این روش، ۱ تا ۲ میلی گرم لورازپام به صورت وریدی یا عضلانی تزریق می شود؛ در صورت بهبود چشمگیر علائم مانند بهت، لالی و سفتی عضلانی ظرف ۵ تا ۳۰ دقیقه، تشخیص کاتاتونی تقویت می شود. برای درمان نگهدارنده، بیماران مبتلا به کاتاتونی معمولا به دوزهای بسیار بالایی از لورازپام، گاهی بین ۶ تا ۲۴ میلی گرم در روز، نیاز دارند و به شکل عجیبی به اثرات خواب آور این دوزهای بالا مقاوم هستند. به محض رفع علائم کاتاتونی، حساسیت بیمار به دارو باز می گردد و دوز باید با دقت تعدیل شود. در صورت عدم پاسخ به لورازپام، شوک درمانی الکتریکی قدم بعدی است.
بی قراری حاد و پرخاشگری شدید در بخش اورژانس و روانپزشکی
- لورازپام به صورت تک درمانی یا در ترکیب با داروهای ضد روانپریشی برای آرام سازی سریع بیماران به شدت بی قرار یا پرخاشگر به کار می رود.
نکات کاربردی برای پزشک: - لورازپام زمانی که بی قراری ناشی از مسمومیت با مواد محرک مانند آمفتامین و کوکائین، ترک مواد یا علل ناشناخته باشد، خط اول درمان است. در بی قراری ناشی از جنون حاد، ترکیب لورازپام با دوز ۱ تا ۲ میلی گرم عضلانی و هالوپریدول با دوز ۵ میلی گرم عضلانی، اثر هم افزایی دارد و ضمن تسریع در آرام سازی بیمار، خطر بروز عوارض خارج هرمی حاد مانند دیستونی ناشی از هالوپریدول را کاهش می دهد. مزیت بزرگ لورازپام در مقایسه با میدازولام، طول اثر بیشتر آن است که نیاز به تزریق های مکرر را کم می کند، و در مقایسه با دیازپام، جذب عضلانی کامل، سریع و قابل پیش بینی دارد؛ در حالی که جذب عضلانی دیازپام نامنظم و دردناک است. نکته بسیار مهم بالینی، پرهیز از تجویز همزمان تزریقی لورازپام با الانزاپین عضلانی است، زیرا این ترکیب خطر دپرسیون شدید قلبی و تنفسی و مرگ را به همراه دارد.
تهوع و استفراغ ناشی از شیمی درمانی، به ویژه نوع پیش انتظار
- لورازپام به عنوان یک داروی کمکی در رژیم های ضد تهوع بیماران سرطانی کاربرد گسترده ای دارد.
نکات کاربردی برای پزشک: - لورازپام یک داروی ضد تهوع مستقیم قوی نیست، اما به دلیل کاهش اضطراب، ایجاد آرام بخشی و خاصیت فراموشی پیش گستر، بهترین گزینه برای پیشگیری و درمان تهوع و استفراغ پیش انتظار است؛ حالتی که بیمار پیش از ورود به بخش شیمی درمانی و به دلیل شرطی شدن با محیط، دچار تهوع می شود. دوز ۰.۵ تا ۲ میلی گرم به صورت خوراکی یا وریدی شب قبل از شیمی درمانی و مجددا ۱ تا ۲ ساعت پیش از شروع تزریق داروهای ضد سرطان تجویز می شود. این دارو به خوبی با آنتاگونیست های گیرنده سروتونین و دگزامتازون ترکیب می شود.
آرام بخشی مداوم در بخش مراقبت های ویژه و بیماران تحت تهویه مکانیکی
- لورازپام برای ایجاد آرام بخشی عمیق و طولانی مدت در بیماران لوله گذاری شده استفاده می شود، هرچند امروزه داروهای غیر بنزودیازپینی مانند پروپوفول و دکسمدتومیدین به دلیل کاهش خطر هذیان ارجح هستند.
نکات کاربردی برای پزشک: - در مواردی که آرام بخشی عمیق نیاز است یا بیمار منع مصرف به سایر داروها دارد، لورازپام به صورت دوزهای منقسم وریدی یا انفوزیون مداوم با سرعت ۰.۰۱ تا ۰.۱ میلی گرم بر کیلوگرم در ساعت تجویز می شود. مهم ترین هشدار بالینی برای پزشک در این کاربرد، خطر مسمومیت با پروپیلن گلیکول است. آمپول های لورازپام حاوی مقدار زیادی پروپیلن گلیکول به عنوان حلال هستند. انفوزیون با دوز بالا، معمولا بیش از ۱ میلی گرم بر کیلوگرم در روز، یا طولانی مدت، بیش از ۴۸ ساعت، به ویژه در بیماران مبتلا به نارسایی کلیوی، می تواند منجر به تجمع این ماده شود. علائم این مسمومیت شامل اسیدوز متابولیک با شکاف آنیونی بالا، اسیدوز لاکتیک، افزایش اسمولاریته سرم و افزایش شکاف اسمولار، همولیز و نارسایی حاد کلیه است. پزشک باید در طول انفوزیون، شکاف اسمولار و گازهای خون شریانی را به دقت پایش کند.
سندرم های مسمومیت ناشی از مواد محرک و سندرم سروتونین
- لورازپام داروی خط اول برای کنترل علائم سمپاتومیمتیک و عصبی در مسمومیت با کوکائین، مت آمفتامین و همچنین سندرم سروتونین است.
نکات کاربردی برای پزشک: - در مسمومیت با محرک ها، بی قراری شدید، تاکی کاردی، افزایش فشار خون و هیپرترمی ناشی از تحریک بیش از حد سیستم عصبی مرکزی است. تجویز لورازپام وریدی با دوزهای ۱ تا ۲ میلی گرم و تکرار آن تا رسیدن به آرامش بیمار، به طور موثری ضربان قلب، فشار خون و دمای بدن را کاهش می دهد و از رابدومیولیز و تشنج جلوگیری می کند. در سندرم قفسه سینه ناشی از کوکائین نیز لورازپام در کنار نیتروگلیسیرین خط اول درمان است و باید از تجویز بتابلاکرها به دلیل خطر تحریک بدون رقیب گیرنده های آلفا و تشدید انقباض عروق کرونر پرهیز کرد. در سندرم سروتونین نیز لورازپام سفتی عضلانی، پرش های عضلانی و تب را به خوبی کنترل می کند.
سرگیجه حاد محیطی و بیماری منییر
- در موارد شدید سرگیجه محیطی حاد که با تهوع و استفراغ شدید همراه است، لورازپام به عنوان یک مهارکننده قوی سیستم دهلیزی عمل می کند.
نکات کاربردی برای پزشک: - در فاز حاد سرگیجه ناشی از التهاب عصب دهلیزی یا حملات بیماری منییر، لورازپام با دوزهای پایین، مانند ۰.۵ تا ۱ میلی گرم خوراکی یا تزریقی، می تواند به سرعت چرخش محیط و اضطراب شدید ناشی از آن را متوقف کند. با این حال، پزشک باید توجه داشته باشد که مصرف این دارو را حداکثر به ۲ تا ۳ روز محدود کند؛ زیرا ادامه مصرف بنزودیازپین ها فرآیند جبران سازی طبیعی سیستم عصبی مرکزی برای تطابق با آسیب دهلیزی را مختل کرده و بهبودی طولانی مدت بیمار را به تاخیر می اندازد.
اسپاسم های عضلانی حاد و میوکلونوس
- لورازپام در کنترل برخی اختلالات حرکتی و اسپاسم های عضلانی شدید که به درمان های معمول پاسخ نمی دهند، به کار می رود.
نکات کاربردی برای پزشک: - در میوکلونوس، به ویژه میوکلونوس ناشی از هیپوکسی پس از احیای قلبی ریوی، لورازپام در کنار کلونازپام و والپروات یکی از گزینه های درمانی موثر است. همچنین در اسپاسم های عضلانی حاد کمر یا گردن، زمانی که شل کننده های عضلانی استاندارد موثر نبوده اند یا بیمار اضطراب شدید همراه با درد دارد، یک دوره بسیار کوتاه چند روزه از لورازپام می توان بهره برد.
ملاحظات کلیدی بالینی و هشدارهای جعبه سیاه برای پزشکپزشکان در هنگام تجویز لورازپام برای هر یک از موارد تایید شده یا خارج از برچسب، باید چهار اصل ایمنی حیاتی را در نظر بگیرند:
مصرف همزمان با اپیوئیدها:
- تجویز همزمان لورازپام و داروهای اپیوئیدی می تواند منجر به آرام بخشی عمیق، دپرسیون تنفسی، کما و مرگ شود. این ترکیب تنها باید برای بیمارانی محدود شود که گزینه های درمانی جایگزین برای آن ها ناکافی است و باید کمترین دوز موثر و کوتاه ترین زمان ممکن انتخاب گردد.
خطر سوء مصرف، اعتیاد و وابستگی فیزیکی:
- حتی در دوزهای درمانی و پس از چند هفته مصرف روزانه، وابستگی فیزیکی ایجاد می شود. قطع ناگهانی دارو یا کاهش سریع دوز می تواند واکنش های حاد ترک، از جمله تشنج های تهدید کننده حیات و هذیان را به دنبال داشته باشد. برای قطع دارو در بیمارانی که مصرف مزمن داشته اند، کاهش تدریجی دوز، معمولا به میزان ۱۰ تا ۲۵ درصد هر ۱ تا ۲ هفته و گاهی بسیار آهسته تر، ضروری است.
واکنش های متناقض:
- در برخی بیماران، به ویژه کودکان، سالمندان و بیماران مبتلا به آسیب های مغزی یا اختلالات روانپزشکی زمینه ای، لورازپام ممکن است به جای آرام بخشی باعث تحریک پذیری شدید، خشم، پرخاشگری، بی خوابی و توهم شود. در صورت بروز این حالت، مصرف دارو باید متوقف گردد.
منع مصرف در گلوکوم زاویه بسته حاد و نارسایی تنفسی شدید:
- به دلیل اثرات خفیف آنتی کولینرژیک و تضعیف مرکز تنفس، لورازپام در گلوکوم زاویه بسته حاد و بیماران مبتلا به آپنه خواب شدید یا نارسایی تنفسی حاد، مگر در شرایطی که بیمار تحت تهویه مکانیکی باشد، منع مصرف دارد.