موارد مصرف تایید شدهاستفاده از فلودارابین در موارد زیر دارای تاییدیه رسمی بوده و به عنوان بخشی از خطوط اصلی درمان شناخته میشود:
۱. لوسمی لنفوسیتی مزمن سلولهای بی
- این دارو برای درمان بیماران مبتلا به لوسمی لنفوسیتی مزمن که حداقل به یک دوره استاندارد حاوی داروهای آلکیلهکننده پاسخ ندادهاند یا بیماری آنها در حین درمان پیشرفت کرده است، تایید شده است. در بالین، فلودارابین اغلب به صورت ترکیبی در رژیمهای درمانی قدرتمند استفاده میشود تا نرخ پاسخ کامل و بقای بدون پیشرفت بیماری افزایش یابد. پزشک باید توجه داشته باشد که پاسخ به این دارو در بیماران با اختلالات ژنتیکی خاص ممکن است متفاوت باشد.
۲. مدیریت لنفومهای با درجه پایین
- اگرچه کاربرد اصلی آن در لوسمی لنفوسیتی مزمن است، اما در پروتکلهای تایید شده برای برخی انواع لنفومهای غیرهوچکین که به درمانهای اولیه پاسخ ندادهاند نیز به کار میرود. خاصیت سیتوتوکسیک این دارو بر لنفوسیتهای در حال استراحت و در حال تقسیم، آن را برای این دسته از بیماریهای با رشد آهسته موثر میسازد.
موارد مصرف خارج برچسب به دلیل ویژگیهای منحصر به فرد در سرکوب سیستم ایمنی و ایجاد فضای لازم در مغز استخوان، فلودارابین در موارد متعددی خارج از موارد رسمی ثبت شده، در مراکز تخصصی انکولوژی جهان استفاده میشود:
۱. آمادهسازی برای پیوند سلولهای بنیادی (رژیمهای با شدت کاهشیافته)
- یکی از گستردهترین کاربردهای خارج برچسب فلودارابین، استفاده در رژیمهای پیش از پیوند مغز استخوان است. این دارو به دلیل سمیت غیر خونی کمتر نسبت به رژیمهای قدیمی، اجازه میدهد بیماران مسنتر یا کسانی که توان بدنی کمتری دارند، بتوانند پیوند آلوژنیک را دریافت کنند. هدف در اینجا ایجاد سرکوب ایمنی کافی برای جلوگیری از رد پیوند توسط سیستم ایمنی میزبان است.
۲. لوسمی میلوئیدی حاد
- در موارد عود کرده یا مقاوم به درمان لوسمی میلوئیدی حاد، فلودارابین در ترکیب با داروهایی مانند سیتارابین و عوامل محرک رشد گلبول سفید استفاده میشود. این ترکیب باعث افزایش حساسیت سلولهای سرطانی به سایر داروهای شیمیدرمانی میشود.
۳. لنفومهای تهاجمی و لنفوم سلولهای گوشهای
- در بیمارانی که دچار عود بیماری شدهاند، رژیمهای حاوی فلودارابین به عنوان درمانی برای کنترل موقت بیماری پیش از انجام پیوند یا در موارد مقاوم به درمانهای خط اول به کار میروند.
۴. کمخونی آپلاستیک و بیماریهای خودایمنی شدید
- در موارد بسیار خاص و مقاوم به درمانهای رایج، به دلیل اثر سرکوبکنندگی شدید بر لنفوسیتهای تی، این دارو ممکن است برای کنترل پاسخهای ایمنی مخرب بر علیه سلولهای خودی تجویز شود.
ملاحظات کلیدی برای مدیریت بالینی
- سمیت عصبی وابسته به دوز: پزشک باید نسبت به بروز اختلالات بینایی، کاهش سطح هوشیاری و تشنج حساس باشد. این عوارض معمولاً در دوزهای بسیار بالاتر از دوز استاندارد دیده میشوند اما پایش وضعیت عصبی بیمار الزامی است.
- پیشگیری از عفونتهای فرصتطلب: به دلیل کاهش شدید لنفوسیتهای تی که ممکن است تا یک سال پس از قطع دارو ادامه یابد، تجویز داروهای پیشگیرانه برای جلوگیری از عفونتهای ریوی خاص و عفونتهای ویروسی ضروری است.
- تعدیل دوز در نارسایی کلیوی: از آنجا که دفع دارو عمدتاً کلیوی است، در بیماران با پاکسازی کلیوی کمتر از ۷۰ میلیلیتر در دقیقه، دوز دارو باید کاهش یابد و در نارساییهای شدیدتر مصرف آن با ریسک بسیار بالایی همراه است.