کپسول ویاس یک داروی محرک با ماده مؤثره لیزدگزآمفتامین است که برای درمان اختلال نقص توجه و بیش‌فعالی (ADHD)، پرخوری عصبی و حمله خواب در کودکان بالای شش سال، نوجوانان و بزرگسالان تجویز می‌شود.
کپسول ویاس نوعی داروی محرک برای دستگاه عصبی و مغز به شمار می‌رود. ماده مؤثر این دارو لیزدگزآمفتامین نام دارد و در ایران توسط شرکت داروسازی تدبیر کالای جم ساخته می‌شود.
این فرآورده در گروه پیش‌داروها قرار می‌گیرد؛ به این معنا که در زمان بلعیدن غیرفعال است و بعد از رسیدن به خون، توسط گلبول‌های قرمز به شکل فعال درمانی درمی‌آید.
تبدیل شدن آرام این دارو در خون موجب می‌شود اثرش در طول روز به‌صورت ملایم، پیوسته و یکنواخت آزاد شود.
به همین دلیل، برخلاف داروهای محرک قدیمی، جهش ناگهانی در بدن پدید نمی‌آورد و اثر آن به‌یک‌باره فروکش نمی‌کند.
بعد از مصرف، آنزیم‌های موجود در خون ماده اصلی دارو را جدا می‌کنند تا شکل فعال آن به بافت مغز برسد.
این دارو مقدار دوپامین (ماده شیمیایی مغز برای تنظیم تمرکز و انگیزه) و نوراپی‌نفرین را بالا می‌برد و بخش جلویی مغز را بیدارتر می‌کند.
این تأثیر به کنترل رفتارهای هیجانی در افراد دارای نقص توجه یاری می‌رساند، اما در افراد بدون بیماری فقط اضطراب و بی‌قراری ایجاد می‌کند.
کپسول ویاس برای کنترل علائم اختلال نقص توجه و بیش‌فعالی در کودکان بالای شش سال، نوجوانان و بزرگسالان تجویز می‌شود.
این فرآورده به مهار رفتارهای تکانشی (کارهای ناگهانی بدون فکر قبلی) و افزایش تمرکز در کارهای تحصیلی و شغلی کمک می‌کند.
بررسی‌ها نشان می‌دهند این دارو علائم اختلال تمرکز را در بخش زیادی از بیماران به شکل چشمگیری بهبود می‌بخشد.
این دارو برای بزرگسالان مبتلا به پرخوری عصبی (حملات پیاپی و مهارنشدنی مصرف حجم بالای غذا) کاربرد درمانی دارد.
ویاس با اثر بر بخش مهار ولع در مغز، تعداد هوس‌های ناگهانی برای خوردن غذا را کاهش می‌دهد.
کپسول ویاس داروی لاغری یا چربی‌سوز نیست و مصرف آن تنها با دستور روان‌پزشک مجاز است.
در بیماری حمله خواب (خواب‌آلودگی شدید و مقاومت‌ناپذیر در طول روز)، این دارو به بیدار ماندن بیمار کمک می‌کند.
مصرف ویاس مانع از افت ناگهانی هوشیاری هنگام رانندگی یا فعالیت‌های حساس روزانه می‌شود.
تجویز دارو برای این بیماری حتماً باید پس از بررسی کامل سلامت قلب توسط پزشک انجام گیرد.
کپسول ویاس در مقدارهای ۱۰، ۲۰، ۳۰، ۵۰ و ۷۰ میلی‌گرم در داروخانه‌ها عرضه می‌شود.
پزشک معمولاً درمان را با دوز ۳۰ میلی‌گرم یک بار در روز شروع می‌کند و در صورت نیاز، آن را به مرور تنظیم می‌نماید.
بیشترین مقدار مجاز مصرف این دارو ۷۰ میلی‌گرم در روز است و مصرف بیش از آن خطرات شدید قلبی دارد.
در افراد مبتلا به نارسایی شدید کلیه، بیشترین مقدار مجاز روزانه ۵۰ میلی‌گرم و در موارد پیشرفته‌تر کلیوی ۳۰ میلی‌گرم در روز است.
اگر مصرف یک وعده دارو فراموش شود، فقط در صورتی که ساعات اول صبح باشد می‌توان آن نوبت را مصرف کرد.
هرگز نباید برای جبران وعده فراموش‌شده، دو کپسول را هم‌زمان یا با فاصله کوتاه مصرف کنید.
اگر بعدازظهر یا غروب متوجه فراموشی شدید، از مصرف دارو صرف‌نظر کنید تا شب دچار بی‌خوابی نشوید.
مصرف بیش از مقدار توصیه‌شده یک وضعیت اورژانسی است و بیمار باید فوراً به بیمارستان منتقل شود.
نشانه‌های مسمومیت شامل تپش قلب شدید، افزایش ناگهانی فشار خون، تشنج، اضطراب شدید، گیجی، لرزش بدن، تعریق سرد و توهم است.
در صورت مشاهده این نشانه‌ها، باید بدون اتلاف وقت با شماره اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.
بهترین زمان خوردن کپسول ویاس، ابتدای صبح پس از بیدار شدن از خواب است.
اثر دارو حدود ۱ تا ۲ ساعت بعد از مصرف شروع می‌شود و بین ۱۰ تا ۱۲ ساعت ماندگاری دارد.
خوردن این دارو در ساعات عصر یا شب باعث بی‌خوابی طولانی و آشفتگی خواب می‌شود.
این کپسول را می‌توان همراه با صبحانه یا با شکم خالی مصرف کرد، اما غذاهای خیلی چرب جذب دارو را کمی به تأخیر می‌اندازند.
کپسول باید با یک لیوان پر از آب بلعیده شود و نباید پوسته آن را جوید یا شکست.
افرادی که مشکل بلع کپسول دارند، می‌توانند پوسته آن را باز کرده و تمام پودر داخلش را در یک لیوان آب، ماست یا آب‌میوه حل کنند.
مخلوط آماده‌شده باید فوراً مصرف شود و نباید پودر را برای دو نوبت مختلف تقسیم کرد.
کپسول ویاس باید در دمای اتاق (بین ۱۵ تا ۳۰ درجه سانتی‌گراد) و در جای خشک نگهداری شود.
دارو را دور از نور آفتاب، دور از رطوبت حمام و در محلی امن و کاملاً دور از دسترس کودکان قرار دهید.
کپسول ویاس می‌تواند تپش قلب ایجاد کند و فشار خون را بالا ببرد.
برخی افراد در ابتدای درمان احساس کوبش در سینه یا تندتر شدن نبض دارند که باید به پزشک گزارش شود.
بررسی منظم فشار خون و نبض در طول دوره درمان با این دارو کاملاً ضروری است.
بی‌خوابی در بخشی از بیماران دیده می‌شود که مصرف زودهنگام دارو در صبح به رفع آن کمک می‌کند.
برخی افراد در ساعات پایانی اثر دارو دچار زودرنجی، پرخاشگری یا اضطراب زودگذر می‌شوند.
در صورت بروز افکار پریشان، دیدن یا شنیدن چیزهای غیرواقعی، باید سریعاً به پزشک معالج مراجعه کرد.
کم شدن اشتها عارضه‌ای شایع است که در طولانی‌مدت ممکن است به افت وزن بدن منجر شود.
خشکی دهان و دردهای خفیف شکم نیز ممکن است رخ دهد که با نوشیدن منظم آب ملایم‌تر می‌شود.
مصرف وعده‌های غذایی مقوی قبل از شروع اثر دارو، از ضعیف شدن بدن و کاهش وزن ناخواسته جلوگیری می‌کند.
سردرد و سبکی سر از موارد گزارش‌شده در روزهای نخست شروع این داروست.
ویاس می‌تواند رگ‌های خونی پوست را تنگ کند و باعث سردی شدید یا بی‌حسی دست و پا شود.
سفید یا کبود شدن ناگهانی انگشتان در برابر سرما (پدیده رینود) باید توسط پزشک بررسی گردد.
در صورت مشاهده این نشانه‌های خطرناک، بیمار باید فوراً به اورژانس مراجعه کند:
تغییر سطح پیام‌رسان‌های مغزی ممکن است تمایل جنسی فرد را کم یا زیاد کند.
این فرآورده مستقیماً هورمون‌های زنانه را تغییر نمی‌دهد، اما کم‌خوری شدید و بدخوابی ممکن است نظم دوره ماهانه را به هم بزند.
در صورت بروز بی‌نظمی شدید یا قطع عادت ماهانه، مراجعه به متخصص زنان ضروری است.
مصرف کپسول ویاس در صورت وجود بیماری‌های زیر ممنوع است:
در صورت داشتن سابقه بیماری‌های زیر، پزشک باید وضعیت بیمار را بسیار دقیق ارزیابی کند:
مصرف هم‌زمان ویاس با داروهای ضدافسردگی گروه مهارکننده مونوآمین‌اکسیداز ممنوع است و باعث جهش خطرناک فشار خون می‌شود.
بین قطع این نوع داروهای ضدافسردگی و شروع مصرف کپسول ویاس باید دست‌کم ۱۴ روز فاصله باشد.
مصرف هم‌زمان ویاس با برخی دیگر از داروهای اعصاب، خطر ایجاد سندرم سروتونین (بالا رفتن شدید ماده سروتونین در مغز که موجب تب، لرزش عضلات، سفتی بدن و گیجی می‌شود) را به همراه دارد.
این دارو ممکن است اثر قرص‌های فشار خون را ضعیف کند و باید با نظر پزشک تنظیم شود.
مصرف هم‌زمان مقادیر زیاد قهوه، چای غلیظ یا نوشابه انرژی‌زا باعث تشدید تپش قلب و اضطراب می‌شود.
مصرف مکمل ویتامین C یا موادی مثل جوش شیرین ممکن است سرعت دفع دارو را از کلیه‌ها تغییر دهد.
همچنین نوشیدن الکل خطرات و آسیب‌های دارو بر مغز و عدم تعادل را افزایش می‌دهد.
ایمنی مصرف این فرآورده در ماه‌های بارداری اثبات نشده است و تنها با تشخیص ضرورت قطعی توسط پزشک تجویز می‌شود.
مصرف دارو در دوران بارداری ممکن است با تولد نوزاد کم‌وزن یا زایمان زودرس همراه باشد.
هیچ زنی نباید بدون نظر پزشک این دارو را در زمان بارداری شروع کند یا خودسرانه قطع نماید.
بخش فعال این دارو وارد شیر مادر می‌شود و می‌تواند وارد بدن نوزاد شود.
دارو ممکن است باعث بی‌قراری، بی‌خوابی یا وزن نگرفتن شیرخوار شود.
پزشک باید درباره ادامه مصرف دارو یا لزوم قطع شیردهی تصمیم‌گیری کند.
این کپسول برای کودکان بالای شش سال فقط با تشخیص روان‌پزشک اطفال قابل استفاده است.
به دلیل احتمال کم شدن اشتها، قد و وزن کودک باید به صورت دوره‌ای توسط پزشک ثبت شود.
در صورت افت شدید رشد، پزشک برنامه مصرف دارو را تغییر می‌دهد و نباید خودسرانه دارو را قطع کرد.
در سالمندان، به دلیل خطرات قلبی و حساسیت عروقی، مقدار دارو با دوزهای پایین‌تر آغاز می‌شود.
در بیماری‌های پیشرفته کلیه، پزشک مقدار روزانه دارو را برای پیشگیری از انباشتگی در بدن کاهش می‌دهد.
در نارسایی‌های کبدی نیز پایش منظم وضعیت سلامت بیمار توسط پزشک ضروری خواهد بود.
ویاس یک داروی محرک است و در صورت مصرف غیراصولی، احتمال ایجاد وابستگی روانی و بدنی دارد.
این دارو حتماً باید بر اساس دستور نسخه مصرف شود و دادن آن به دیگران از نظر قانونی و پزشکی نادرست است.
هرگونه احساس تمایل به افزایش خودسرانه دوز برای حس سرخوشی باید سریعاً با پزشک در میان گذاشته شود.
قطع یک‌باره دارو بعد از مصرف مداوم باعث خستگی بسیار شدید، خواب‌آلودگی، پرخوری و بدخلقی می‌شود.
کنار گذاشتن این کپسول حتماً باید با برنامه کاهش تدریجی دوز توسط پزشک متخصص صورت گیرد.
در صورت بروز ناامیدی و افکار آسیب‌رسان به خود پس از کم کردن دارو، باید سریعاً به پزشک مراجعه شود.
اثر درمانی این دارو معمولاً ۱ تا ۲ ساعت بعد از مصرف ظاهر می‌شود و ۱۰ تا ۱۲ ساعت پایدار است.
طول مدت اثر به ویژگی‌های فردی، سوخت‌وساز بدن و دوز تجویزشده بستگی دارد.
پایان اثر روزانه ممکن است با احساس خستگی ملایم همراه باشد، اما هرگز نباید عصرها دوز اضافه مصرف کرد.
ترکیب فعال این دارو در آزمایش‌های تشخیصی ادرار می‌تواند نتیجه آزمایش آمفتامین را مثبت کند.
مدت زمان باقی ماندن اثر دارو در ادرار به کارکرد کلیه، مقدار مصرف و شیوه آزمایش بستگی دارد.
قبل از انجام آزمایش‌های شغلی یا طب کار، پزشک آزمایشگاه را از مصرف این دارو مطلع سازید و نسخه را ارائه دهید.
ریتالین و کنسرتا حاوی ماده متیل‌فنیدات هستند، در حالی که ماده مؤثر ویاس لیزدگزآمفتامین است.
ریتالین اثر کوتاه‌مدت دارد، کنسرتا طولانی‌اثر است و ویاس ساختار پیش‌دارویی با عملکردی پیوسته دارد.
دوزهای این داروها برابر نیستند و تغییر دارو حتماً باید توسط روان‌پزشک انجام گیرد.
آدرال ترکیبی از چند نمک آمفتامین است، ولی ویاس پس از فعال شدن در خون اثر ملایم‌تری ایجاد می‌کند.
اتوموکستین دارویی غیرمحرک است و سازوکار اثر آن روی مغز با داروی محرک ویاس فرق دارد.
انتخاب بهترین دارو برای هر فرد به سن، بیماری‌های قبلی و پاسخ بدن بستگی دارد.
بسیاری از بیماران می‌گویند با این دارو نظم فکری بهتر و تمرکز پایدارتری در کار و درس پیدا کرده‌اند.
برخی بیماران در ساعات عصرگاهی افت انرژی یا خستگی را تجربه می‌کنند که به پایان اثر روزانه دارو مربوط است.
این واکنش‌ها در همه افراد یکسان نیست و نیاز به زمان و سازگاری بدن دارد.
کاهش میل به غذا و خشکی دهان از موارد رایجی است که مصرف‌کنندگان در روزهای اول تجربه می‌کنند.
مصرف زودهنگام دارو در صبح‌ها به بیماران کمک کرده تا شب‌ها خوابی آرام‌تر و باکیفیت‌تر داشته باشند.
هرگونه عارضه ماندگار باید برای تغییر ساعت یا دوز به پزشک گزارش داده شود.
خیر. کپسول ویاس داروی لاغری یا چربی‌سوز نیست و نباید برای کاهش وزن استفاده شود.
مصرف آن برای تناسب اندام می‌تواند باعث بالا رفتن شدید فشار خون، تپش قلب و آسیب‌های خطرناک شود.
این دارو فقط با تشخیص روان‌پزشک و صرفاً برای کنترل بیماری پرخوری عصبی کاربرد دارد.
خیر. مصرف این کپسول برای بیدار ماندن در شب امتحان یا کنکور بسیار خطرناک است.
در افراد سالم، این دارو ممکن است باعث اضطراب بالا، لرزش دست، بی‌خوابی شدید و حتی افت نمره آزمون شود.
این دارو تنها دارویی تخصصی برای درمان بیماری‌هاست و نباید بدون نسخه مصرف گردد.
کپسول ویاس تولید شرکت داروسازی تدبیر کالای جم در ایران است و همان ماده مؤثر داروهای مشابه خارجی یعنی لیزدگزآمفتامین را دارد.
تفاوت در پاسخ درمانی میان افراد مختلف بیشتر ناشی از سوخت‌وساز فردی و دوز تجویزشده است.
تعویض برند دارو یا تغییر دوز همواره باید تنها با نظر پزشک معالج صورت گیرد.
