موارد مصرف تایید شده ایزونیازیدایزونیازید به عنوان سنگ بنای درمان بیماری سل شناخته میشود. این دارو یک عامل باکتریکش اختصاصی برای مایکوباکتریومها است و در حوزههای زیر تاییدیه رسمی دارد:
درمان بیماری سل فعال
- ایزونیازید به عنوان بخشی از رژیم ترکیبی استاندارد برای درمان سل ریوی و خارج ریوی تایید شده است. از نظر بالینی، این دارو در مرحله اول درمان همراه با سایر داروهای خط اول نظیر ریفامپین، پیرازینامید و اتامبوتول تجویز میشود. پزشکان باید توجه داشته باشند که به دلیل احتمال بروز مقاومت دارویی، ایزونیازید هرگز نباید در موارد سل فعال به تنهایی استفاده شود. قدرت نفوذ بالای این دارو به بافتها و مایع مغزی نخاعی، آن را برای درمان مننژیت سلی بسیار حیاتی کرده است.
پیشگیری از سل یا درمان سل نهفته
- ایزونیازید برای پیشگیری از بروز بیماری فعال در افرادی که تست پوستی یا آزمایش خون مثبت دارند اما علائم بالینی یا شواهد رادیوگرافی ندارند، تایید شده است. این مورد بهویژه در گروههای پرخطر نظیر افراد مبتلا به اچآیوی، کودکان در تماس با بیمار مبتلا به سل فعال و افرادی که تحت درمان با داروهای سرکوبکننده ایمنی هستند، اهمیت بالینی بالایی دارد. رژیم استاندارد معمولاً شامل شش تا نه ماه مصرف روزانه است که خطر تبدیل سل نهفته به فعال را تا نود درصد کاهش میدهد.
موارد مصرف خارج برچسب ایزونیازیدکاربردهای خارج برچسب شامل مواردی است که پزشکان بر اساس شواهد علمی و مقالات تخصصی از این دارو استفاده میکنند، هرچند ممکن است در فهرست اصلی سازمانهای رسمی قید نشده باشد:
درمان لرزش ناشی از بیماری اسکلروز چندگانه
- برخی مطالعات بالینی و گزارشهای موردی نشان دادهاند که دوزهای بالای ایزونیازید میتواند در کاهش لرزشهای شدید و ناتوانکننده در بیماران مبتلا به اسکلروز چندگانه موثر باشد. مکانیسم احتمالی این اثر، افزایش سطح اسید گاما آمینوبوتیریک در سیستم عصبی مرکزی است. پزشکان باید در این مورد به دلیل دوزهای بالا، مراقب سمیت کبدی شدید باشند.
عفونتهای ناشی از مایکوباکتریومهای غیر سلی
- در موارد خاص که بیمار دچار عفونت با سایر مایکوباکتریومهای غیرعامل سل مانند مایکوباکتریوم کانزاسی است، ایزونیازید ممکن است به عنوان بخشی از یک رژیم ترکیبی بر اساس نتایج تست حساسیت دارویی استفاده شود. اگرچه این دارو بر روی مایکوباکتریوم آویوم اثر چندانی ندارد، اما در برخی گونههای دیگر میتواند نقش کمکی در درمان ایفا کند.
درمان پیشگیرانه در پیوند اعضا
- در بیمارانی که کاندید دریافت پیوند عضو یا مغز استخوان هستند و شواهدی از مواجهه قبلی با سل دارند، پزشکان گاهی از ایزونیازید به عنوان بخشی از پروتکل آمادهسازی برای جلوگیری از بازفعال شدن سل پس از شروع داروهای سرکوبکننده ایمنی استفاده میکنند، حتی اگر بیمار دقیقاً در دستهبندیهای استاندارد سل نهفته قرار نگیرد.
نکات ایمنی و ملاحظات بالینی برای پزشکان - مکمل پیروکسین: برای جلوگیری از نوروپاتی محیطی، بهویژه در بیماران دیابتی، الکلی، مبتلا به سوءتغذیه یا زنان باردار، تجویز همزمان ویتامین ب ۶ الزامی است.
- پایش عملکرد کبد: خطر سمیت کبدی با افزایش سن و مصرف همزمان الکل افزایش مییابد. پزشک باید آنزیمهای کبدی بیمار را به صورت دورهای پایش کرده و به بیمار در مورد علائمی نظیر بیاشتهایی، تهوع و زردی هشدار دهد.
- تداخلات دارویی: ایزونیازید مهارکننده برخی آنزیمهای کبدی است و میتواند سطح خونی داروهایی نظیر فنیتوئین و کاربامازپین را به طور خطرناکی افزایش دهد.