موارد مصرف تایید شده گرانیسترونگرانیسترون یک مهارکننده بسیار اختصاصی گیرندههای سروتونین است که در مدیریت تهوع و استفراغ در شرایط بالینی مختلف تاییدیه دریافت کرده است. در ادامه به بررسی کاربردهای اصلی آن میپردازیم:
پیشگیری از تهوع و استفراغ ناشی از شیمیدرمانی
- این دارو برای پیشگیری از تهوع و استفراغ حاد ناشی از دورههای اولیه و تکرار شونده شیمیدرمانی، بهویژه در رژیمهای با پتانسیل متوسط تا شدید برای ایجاد استفراغ، تایید شده است. از نظر بالینی، توصیه میشود که اولین دوز دارو حداقل ۳۰ دقیقه قبل از شروع شیمیدرمانی تجویز شود. در رژیمهای بسیار قوی، ترکیب این دارو با کورتیکواستروئیدهایی مثل دگزامتازون اثربخشی را به شکل معناداری افزایش میدهد.
پیشگیری از تهوع و استفراغ ناشی از پرتودرمانی
- گرانیسترون برای بیمارانی که تحت تابش کل بدن یا تابشهای مکرر به ناحیه شکم قرار میگیرند، تایید شده است. در این موارد، دارو به کنترل آزادسازی سروتونین از سلولهای دستگاه گوارش که در اثر تابش تحریک شدهاند، کمک میکند. تجویز دوز روزانه در طول دوره پرتودرمانی میتواند کیفیت زندگی بیمار را بهبود بخشد.
پیشگیری و درمان تهوع و استفراغ پس از جراحی
- استفاده از فرم تزریقی یا خوراکی این دارو برای بیمارانی که تحت جراحیهای طولانی قرار میگیرند و ریسک بالایی برای تهوع بعد از بیهوشی دارند، تایید شده است. پزشکان باید توجه داشته باشند که پیشگیری قبل از القای بیهوشی یا در پایان جراحی معمولاً موثرتر از درمان علائم پس از بروز آنها است.
موارد مصرف خارج برچسب گرانیسترونکاربردهای خارج برچسب شامل مواردی است که پزشکان بر اساس شواهد علمی معتبر و تجربه بالینی از این دارو استفاده میکنند، هرچند ممکن است در برچسب رسمی دارو قید نشده باشد:
تهوع و استفراغ شدید دوران بارداری
- در مواردی که درمانهای خط اول بارداری پاسخگو نیستند، گرانیسترون به عنوان یک گزینه در خطوط بعدی درمان مورد استفاده قرار میگیرد. اگرچه استفاده از مهارکنندههای سروتونین در بارداری باید با احتیاط کامل و بررسی نسبت سود به زیان انجام شود، اما گرانیسترون به دلیل نیمهعمر طولانیتر نسبت به برخی داروهای همخانواده، ممکن است در موارد مقاوم به درمان مفید باشد.
تهوع و استفراغ ناشی از گاستروپارتی یا فلج معده
- در برخی بیماران مبتلا به دیابت یا آسیبهای عصبی که دچار تاخیر در تخلیه معده و تهوع مزمن هستند، گرانیسترون میتواند به کنترل علائم کمک کند. اگرچه این دارو بر حرکت دستگاه گوارش اثری ندارد، اما با مهار مسیرهای عصبی تهوع در مغز و محیط، آستانه تحمل بیمار را بالا میبرد.
خارش ناشی از مصرف داروهای مخدر یا بیماریهای کبدی
- برخی شواهد بالینی نشان میدهند که گیرندههای سروتونین در انتقال پیام خارش نقش دارند. در بیمارانی که دچار خارش شدید ناشی از نارسایی کلیه، بیماریهای انسدادی کبد یا پس از تزریق مسکنهای مخدر در فضای نخاعی میشوند، دوزهای پایین گرانیسترون ممکن است باعث تسکین علائم شود.
کنترل تهوع در سندرم استفراغ دورهای
- در کودکان یا بزرگسالانی که دچار حملات شدید و تکرار شونده استفراغ بدون علت واضح هستند، گرانیسترون در مرحله حاد حمله برای قطع چرخه استفراغ و جلوگیری از کمآبی بدن استفاده میشود.
نکات بالینی و ایمنی ویژه پزشکان - پایش نوار قلب: گرانیسترون مانند سایر داروهای این خانواده میتواند باعث طولانی شدن فاصله کیوتی در نوار قلب شود. در بیمارانی که دچار اختلالات الکترولیتی مثل کاهش پتاسیم یا منیزیم هستند یا داروهای دیگری مصرف میکنند که بر ریتم قلب اثر میگذارد، پایش نوار قلب الزامی است.
- عملکرد دستگاه گوارش: این دارو میتواند باعث کاهش حرکات روده و ایجاد یبوست شود. در بیمارانی که مشکوک به انسداد روده هستند، تجویز دارو باید با احتیاط انجام شود تا علائم انسداد مخفی نماند.
- سندرم سروتونین: در صورت مصرف همزمان با داروهای ضد افسردگی خاص، احتمال بروز سندرم سروتونین وجود دارد. علائمی مثل تغییر وضعیت ذهنی، افزایش ضربان قلب و لرزش باید به دقت توسط کادر درمان پایش شود.
- نیمهعمر طولانی: پزشکان باید توجه داشته باشند که گرانیسترون نسبت به داروهایی مثل اوندانسترون نیمهعمر طولانیتری دارد، که این موضوع اجازه میدهد دوزهای کمتری در طول شبانهروز تجویز شود.
