آلپروکیم نام تجاری آلپرازولام است؛ دارویی آرامبخش از خانواده بنزودیازپین‌ها که برای کنترل کوتاه‌مدت اضطراب شدید و حملات پانیک تجویز می‌شود. در این مقاله کاربردها، دوز، عوارض، تداخلات و خطر وابستگی آن را می‌خوانید.
قرص آلپروکیم دارویی آرامبخش و ضداضطراب از دسته بنزودیازپین‌ها (گروهی از داروهای آرامبخش که با اثر بر سلول‌های عصبی، سرعت فعالیت مغز را کاهش می‌دهند) است که توسط شرکت داروسازی حکیم تولید می‌شود.
این دارو با کاهش فعالیت بیش از حد و غیرعادی سلول‌های عصبی، به آرام شدن ذهن و بدن در شرایط تنش، دلهره و فشارهای روحی شدید کمک می‌کند.
بله، آلپروکیم نام تجاری داروی شناخته‌شده آلپرازولام است و دقیقاً از همان ماده مؤثره تشکیل شده است.
کیفیت اثر، سرعت عمل، میزان ماندگاری و خطرات درمانی آلپروکیم تفاوتی با قرص‌های ژنریک (نام علمی و پایه‌ای دارو بدون نشان تجاری کارخانه) آلپرازولام ندارد و تحت همان قوانین دارویی تجویز می‌شود.
آلپروکیم از طریق تقویت سیستم‌های بازدارنده طبیعی در مغز عمل می‌کند:
آلپروکیم دارویی کوتاه‌اثر و بسیار سریع است که برای کنترل بحران‌های حاد عصبی تجویز می‌شود و مصرف آن همواره باید تحت نظارت مستقیم پزشک باشد.
کاربرد اصلی آلپروکیم، درمان کوتاه‌مدت اضطراب‌های فراگیر، شدید و ناتوان‌کننده است:
این دارو یکی از انتخاب‌های اصلی برای توقف و مهار حملات پانیک (حملات ناگهانی و بسیار شدید وحشت همراه با تپش قلب کوبنده، احساس خفگی، لرزش دست‌ها و ترس از مرگ) است.
به دلیل سرعت بالای جذب گوارشی، آلپروکیم ظرف مدت کوتاهی شدت حمله را می‌شکند و مانع از گسترش علائم فیزیکی وحشت‌زدگی می‌شود. معمولاً در مراحل ابتدایی درمان و تا زمان اثرگذاری داروهای اصلی ضدافسردگی، از این قرص به عنوان داروی مهارکننده موقت استفاده می‌گردد.
آلپروکیم داروی اختصاصی برای درمان بیماری افسردگی نیست و نباید به تنهایی برای بهبود خلق‌وخو استفاده شود.
پزشکان روانپزشک ممکن است این دارو را صرفاً برای یک دوره بسیار کوتاه (چند روز تا دو هفته) در کنار داروی اصلی ضدافسردگی تجویز کنند تا بی‌قراری، اضطراب شدید و آشفتگی اولیه بیمار مهار شود تا زمانی که داروی اصلی اثر خود را آغاز کند.
اثر آرام‌بخشی و خواب‌آلودگی دارو حدود ۱ تا ۲ ساعت پس از بلعیدن آغاز می‌شود و خواب القاشده با آن معمولاً بین ۶ تا ۱۱ ساعت ماندگاری دارد.
مدت‌زمان خواب‌آوری دارو به سن فرد، سلامت کبد و میزان دوز مصرفی بستگی دارد و ممکن است در افراد مسن‌تر طولانی‌تر باشد.
استفاده از آلپروکیم صرفاً برای رفع بی‌خوابی به هیچ عنوان توصیه نمی‌شود و خطرات بالینی دارد:
تفاوت این دو دوز در میزان قدرت آرام‌بخشی و شرایط تجویز آن‌ها است:
قرص ۱ میلی‌گرم برای افرادی تجویز می‌شود که حملات مکرر و بسیار شدید پانیک دارند و با دوزهای پایین‌تر درمان نشده‌اند.
حداکثر دوز روزانه دارو منحصراً توسط پزشک متخصص تعیین می‌شود. افزایش خودسرانه تعداد قرص‌ها بسیار خطرناک است و می‌تواند به مسمومیت حاد، افت شدید سطح هوشیاری، کما و توقف تنفس منجر شود.
مصرف مقادیر بیشتر از دوز تجویزشده با علائم مسمومیت عصبی شدید ظاهر می‌شود:
زمان‌بندی مصرف بستگی به هدف پزشک از درمان دارد:
قرص را می‌توان همراه با وعده غذایی یا با معده خالی به همراه یک لیوان پر از آب بلعید.
مصرف با معده خالی سرعت جذب دارو را افزایش می‌دهد، اما در افرادی که معده حساسی دارند، مصرف آن همراه با یک میان‌وعده ساده از تهوع و ناراحتی گوارشی پیشگیری می‌کند.
آلپروکیم از نظر سرعت عمل یکی از سریع‌ترین داروهای خانواده آرام‌بخش‌ها است:
نیمه‌عمر (مدت زمانی که طول می‌کشد تا نیمی از مقدار داروی مصرف‌شده از جریان خون پاک شود) این دارو حدود ۱۱ تا ۱۲ ساعت است.
اثر تسکینی مستقیم دارو معمولاً بین ۴ تا ۶ ساعت باقی می‌ماند. پاک‌سازی کامل باقیمانده دارو از طریق کبد انجام می‌شود و در سالمندان یا مبتلایان به تنبلی کبد، این فرایند بسیار طولانی‌تر خواهد بود.
ردپای متابولیت‌های (مواد حاصل از تجزیه دارو در بدن) آلپروکیم معمولاً تا ۲ الی ۵ روز پس از آخرین مصرف در آزمایش‌های ادرار قابل شناسایی است.
در صورتی که قصد انجام آزمایش‌های طب کار یا استخدامی را دارید، نسخه پزشک معالج خود را پیش از انجام آزمایش به کادر آزمایشگاه ارائه دهید.
کاهش سرعت فعالیت سلول‌های عصبی سبب ایجاد عوارض شایعی در اوایل درمان می‌شود:
آلپروکیم ممکن است پدیده‌ای به نام فراموشی پیش‌گستر (ناتوانی موقت در ثبت رویدادها و خاطرات جدید در ذهن پس از مصرف دارو) ایجاد کند.
این عارضه در دوزهای بالاتر یا همراهی با خستگی شدید بارزتر است و به صورت افت تمرکز در یادگیری، مطالعه یا تصمیم‌گیری‌های حساس خود را نشان می‌دهد.
استفاده مداوم و بدون نظارت از این دارو برای بیش از چند هفته خطرات جدی در پی دارد:
این دارو با فرونشاندن هورمون‌های استرس، ضربان تند قلب را آرام می‌سازد و احساس کوبش در سینه را تسکین می‌دهد.
با این حال، آلپروکیم داروی اختصاصی درمان بیماری‌های قلبی نیست. گاهی شل شدن دیواره رگ‌ها می‌تواند باعث افت فشار خون وضعیتی (کاهش فشار خون و سیاهی رفتن چشم‌ها به هنگام برخاستن ناگهانی از جا) شود.
برخی نشانه‌های گوارشی گذرای ناشی از مصرف دارو عبارتند از:
سرگیجه‌های مقطعی، احساس عدم تعادل در راه رفتن و سردردهای خفیف از عوارض روزهای نخست درمان هستند.
لرزش ظریف دست‌ها معمولاً ناشی از اضطراب اولیه است که با دارو رفع می‌شود؛ اما اگر لرزش جدیدی در اثر مصرف دارو ظاهر شود، باید وضعیت توسط پزشک ارزیابی گردد.
داروهای آرامبخش می‌توانند تمایلات جنسی را در برخی افراد دچار تغییر سازند:
آلپروکیم اختلال ساختاری مستقیمی بر هورمون‌های زنانه ایجاد نمی‌کند و نامنظمی‌های قاعدگی در اغلب موارد ناشی از شوک‌های عصبی، استرس حاد و تغییرات خواب است.
در برخی موارد شدید سندرم پیش از قاعدگی (تغییرات شدید خلقی، اضطراب و پرخاشگری پیش از شروع پریود)، پزشک ممکن است این دارو را صرفاً برای چند روز مشخص تجویز نماید.
مصرف همزمان آلپروکیم با نوشیدنی‌های الکلی یا داروهای مسکن مخدر (شامل کدئین، ترامادول، متادون و شربت تریاک) ممنوعیت مطلق دارد:
داروهای ضدقارچ (مانند کتوکونازول) و برخی داروهای ضدافسردگی (نظیر فلووکسامین، فلوکستین و سرترالین) آنزیم‌های تجزیه‌کننده کبدی را مهار می‌کنند.
این تداخل سرعت خروج آلپروکیم از بدن را به شدت کند کرده و غلظت خونی آن را بالا می‌برد که موجب گیجی، منگی عمیق و خواب‌آلودگی غیرعادی خواهد شد. تنظیم دوز همزمان این داروها باید کاملاً توسط پزشک انجام گیرد.
استفاده همزمان از دو داروی بنزودیازپینی (مانند مصرف همزمان آلپروکیم با کلونازپام، لورازپام یا دیازپام) یا مصرف آن با قرص‌های خواب‌آور دیگر، خطر فلج دستگاه عصبی را به همراه دارد و نباید بدون دستور صریح متخصص انجام شود.
استفاده از آلپروکیم در دوران بارداری خطرات اثبات‌شده‌ای برای سلامت جنین دارد:
کبد و کلیه افراد سالمند دارو را با سرعت بسیار کمتری پاک‌سازی می‌کنند؛ از این رو ماندگاری دارو طولانی‌تر شده و خطر گیجی، افت هوشیاری و زمین‌خوردن (که منجر به شکستگی لگن می‌شود) به شدت بالا می‌رود.
همچنین مصرف این دارو در کودکان و نوجوانان به دلیل خطرات وابسته به رشد عصبی و واکنش‌های رفتاری معکوس، به شدت محدود بوده و فقط در شرایط استثنایی تجویز می‌شود.
آلپروکیم به دلیل شروع اثر بسیار تند، پتانسیل بالایی در ایجاد وابستگی دارد.
با مصرف طولانی، گیرنده‌های عصبی مغز عملکرد طبیعی خود را بدون حضور دارو از دست می‌دهند. در این حالت، فرد برای داشتن احساس عادی بودن نیازمند مصرف قرص خواهد بود که این حالت نشان‌دهنده وابستگی جسمی و روانی است.
قطع مصرف خودسرانه و یکباره این دارو عواقب بسیار ناگواری به دنبال دارد:
قطع این دارو باید همواره تحت نظر پزشک و به روش کاهش پله‌پله انجام شود.
پزشک دوز دارو را در طول چند هفته یا چند ماه به آرامی کم می‌کند تا سلول‌های مغزی بتوانند به طور طبیعی و بدون شوک ناگهانی به تعادل برسند.
آلپروکیم نام تجاری تولیدشده توسط کارخانه داروسازی حکیم است. هر دو فرآورده حاوی یک ماده فعال هستند، استانداردهای دارویی یکسانی دارند و اثرات درمانی و عوارض آن‌ها کاملاً مشابه یکدیگر است.
این داروها همگی آرامبخش هستند، اما سرعت و ماندگاری متفاوتی دارند:
برای ریشه‌کن کردن بیماری‌های اضطرابی، درمان‌های پایه‌ای شامل روان‌درمانی و داروهای ضدافسردگی غیروابسته‌کننده هستند که اعتیاد دارویی ایجاد نمی‌کنند.
دمنوش‌های گیاهی (مانند گل‌گاوزبان یا بابونه) اثر آرام‌بخشی بسیار ملایمی دارند، اما هرگز توان مهار حملات پانیک یا اضطراب‌های شدید بالینی را ندارند و نباید همزمان با آلپروکیم مصرف شوند.
بسیاری از بیماران گزارش داده‌اند که مصرف این دارو در لحظات شروع حمله پانیک توانسته ظرف ۲۰ دقیقه تپش قلب شدید، لرزش دست‌ها و احساس خفگی را مهار کرده و حس امنیت روانی را بازگرداند.
با این حال، بیماران اذعان دارند که این تسکین نباید به عادتی دائمی برای فرار از هر فشار روحی ساده تبدیل شود.
بسیاری از افراد از احساس کرختی، سنگینی سر و خواب‌آلودگی در ساعات اولیه صبح گلایه دارند.
پزشکان در چنین شرایطی معمولاً ساعت مصرف را در اوایل شب تنظیم می‌کنند تا هوشیاری روز بعد بهتر حفظ شود.
افرادی که دارو را سرخود و به یکباره قطع کرده‌اند از بازگشت وحشتناک تپش قلب و بی‌خوابی‌های چندروزه گزارش داده‌اند.
در مقابل، بیمارانی که طبق جدول کاهشی ارائه‌شده توسط پزشک عمل کرده‌اند، روند ترک دارو را بدون عارضه شدید و با موفقیت طی کرده‌اند.
بله، مصرف همزمان دو قرص، به‌ویژه در دوزهای بالا یا در افرادی که بدنشان به دارو عادت ندارد، می‌تواند موجب افت فشار شدید، لکنت زبان، خواب‌آلودگی غیرقابل‌کنترل و کند شدن ریتم تنفس شود و نیازمند بررسی پزشکی است.
بله، این دارو یکی از قوی‌ترین و سریع‌ترین آرام‌بخش‌های موجود است که فعالیت قشر مغز را متوقف می‌کند؛ به همین دلیل جزو داروهای تحت کنترل و نیازمند نسخه معتبر است.
اگر فاصله کمی گذشته است، دوز را مصرف کنید. اما اگر به زمان مصرف نوبت بعدی نزدیک هستید، دوز فراموش‌شده را رها کنید و نوبت بعد را طبق برنامه مصرف نمایید. هرگز دوز دارو را دو برابر نکنید.
این قرص تنگی نفس روانی ناشی از اضطراب و حمله پانیک را برطرف می‌سازد؛ اما در صورت مصرف بیش از حد مجاز، مرکز تنفس مغز را سرکوب کرده و می‌تواند تنگی نفس خطرناک و ایست تنفسی پدید آورد.
باسلام.من حدود۳سال میباشدکه آلپرازولام برای بی خوابی استفاده میکنم..اخیرا جراحی دیسک کمر داشتم که جراح بمن گفت پوکی استخوان شدید دارم..داروی دیگری مصرف نمیکنم و۵۰ساله هستم..ممنونم به سوالم جواب دهید
دکتر محسن صنیعی - داروساز، مدیر وب سایت دارویاب (1398/4/27)
پوکی استخوان از عوارض آلپرازولام نیست. آیا نوشابه زیاد مصرف می کنید؟ نوشابه ها به دلیل داشتن فسفر جذب کلسیم را کاهش می دهد و در دراز مدت ممکن است منجر به پوکی استخوان شود.
پدرم دچار فراموشی و عصبانیت و دو شخصیتی شده و دکتر مغز و اعصاب و روان بردم دارو داده اما مشکل کم خواب او حل نشده و بسیار سخت می خوابد همین موضوع شبها بسیار عصبی می‌شود گاه حالت تهاجمی دارد امکانش هست کمکی بفرمایید
سلام، باید مجددا به روانپزشک مراجعه کنید و سابقه داروهای مصرفی رو بهشون بگین تا در صورت نیاز دارو تعویض شه.