موارد مصرف تایید شده
این موارد بر اساس تاییدیههای رسمی مراجع نظارتی بینالمللی برای درمان نئوپلاسمهای خونی است:
۱. سندرمهای میلودیسپلاستیک
- آزاستیدین برای درمان بیماران مبتلا به زیر گروههای پنجگانه سندرم میلودیسپلاستیک تایید شده است. از نظر بالینی، این دارو در بیمارانی که بر اساس سیستم نمرهدهی بینالمللی در گروههای با خطر متوسط ۲ یا پرخطر قرار میگیرند، انتخاب اول محسوب میشود. هدف درمانی در این بیماران، بهبود شمارش سلولهای خونی، کاهش نیاز به تزریق خون و به تاخیر انداختن تبدیل بیماری به لوسمی حاد است.
۲. لوسمی میلوئید حاد با تغییرات چند ردهای
- در بیمارانی که به لوسمی میلوئید حاد مبتلا هستند و درصد سلولهای بلاست آنها بین ۲۰ تا ۳۰ درصد است، آزاستیدین کاربرد گستردهای دارد. این دارو بهویژه برای بیماران مسن یا افرادی که به دلیل بیماریهای زمینهای توانایی تحمل شیمیدرمانیهای تهاجمی و سنگین را ندارند، یک گزینه استاندارد و نجاتبخش است.
۳. لوسمی میلومونوسیتی مزمن
- آزاستیدین در درمان این نوع خاص از بیماری که در آن سلولهای مونوسیت خون افزایش مییابند، موثر است. مدیریت بالینی بر روی کاهش بار توموری و بهبود نارسایی مغز استخوان تمرکز دارد.
۴. لوسمی میلوئید حاد در بزرگسالان (تاییدیه اروپا)
- در پروتکلهای اروپایی، آزاستیدین برای بیماران بزرگسالی که کاندید پیوند سلولهای بنیادی نیستند و دارای درصد بلاست بیش از ۳۰ درصد میباشند نیز تایید شده است. مطالعات بقای کلی نشان دادهاند که این دارو در مقایسه با مراقبتهای حمایتی کلاسیک، طول عمر بیماران را به طور معناداری افزایش میدهد.
موارد مصرف خارج از برچسب
پزشکان در شرایط خاص بالینی و بر اساس شواهد موجود در مقالات علمی معتبر، آزاستیدین را در موارد زیر نیز به کار میبرند:
۱. درمان نگهدارنده پس از پیوند سلولهای بنیادی
- در برخی مراکز خونشناسی دنیا، از دوزهای پایین آزاستیدین برای جلوگیری از بازگشت بیماری پس از پیوند سلولهای بنیادی آلوژنیک استفاده میشود. این استراتژی با هدف تحریک پاسخهای ایمنی علیه سلولهای سرطانی باقیمانده و القای متیلاسیون مجدد ژنها انجام میگیرد.
۲. لوسمی میلوئید حاد در کودکان
- اگرچه مصرف روتین آن در اطفال هنوز در برچسب رسمی دارو نیست، اما در موارد بازگشتی یا مقاوم به درمان لوسمی در کودکان، آزاستیدین به عنوان بخشی از پروتکلهای پژوهشی یا ترکیبی برای کاهش بار بیماری قبل از پیوند دوم استفاده میشود.
۳. تومورهای جامد مقاوم (در دست تحقیق)
- تحقیقات بالینی در حال بررسی نقش آزاستیدین به عنوان یک عامل حساسکننده به شیمیدرمانی در تومورهای جامد مانند سرطان ریه یا تخمدان هستند. فرضیه بالینی این است که هیپومتیلاسیون میتواند سلولهای توموری را که نسبت به داروهای دیگر مقاوم شدهاند، دوباره حساس کند.
۴. لنفومهای سلول تی
- برخی شواهد نشان میدهند که لنفومهای با منشاء سلول تی محیطی، پاسخهای مناسبی به عوامل هیپومتیله کننده میدهند. پزشکان در موارد بسیار مقاوم، ممکن است این دارو را برای کنترل تکثیر سلولهای بدخیم مد نظر قرار دهند.
نکات کلیدی در مدیریت بالینی برای پزشک
- پایش هماتولوژیک: به دلیل احتمال بروز نوتروپنی و ترومبوسیتوپنی شدید، شمارش کامل خون باید قبل از هر سیکل درمانی و در فواصل منظم انجام شود.
- عملکرد کلیوی: آزاستیدین و متابولیتهای آن از کلیه دفع میشوند. در صورت افزایش سطح کراتینین خون یا بروز اسیدوز توبولار کلیوی، دوز دارو باید کاهش یافته یا مصرف آن موقتاً قطع شود.
- سمیت گوارشی: تهوع و استفراغ از عوارض شایع هستند؛ لذا تجویز پیشگیرانه داروهای ضد تهوع استاندارد قبل از تزریق توصیه میشود.
- واکنشهای محل تزریق: در صورت تزریق زیرجلدی، محل تزریق باید به صورت چرخشی تغییر کند تا از بروز اریتم و التهاب بافتی جلوگیری شود.
ایا این دارو بیمه ای هم میتوان گرفت