کپسول لنوما حاوی لنالیدومید، دارویی خوراکی برای درمان برخی سرطانهای خون و مغز استخوان مانند مالتیپل میلوما، میلودیسپلاستیک و لنفوم است. در این مطلب، ترکیبات، موارد مصرف، نحوه مصرف، دوز، عوارض جانبی، تداخلات دارویی، هشدارهای بارداری و شرایط نگهداری لنوما را به زبان ساده میخوانید.
کپسول لنوما یک داروی خوراکی برای درمان سرطان و تنظیم دستگاه ایمنی بدن است که در ایران توسط شرکت نانو فناوران داروئی الوند به تولید میرسد. نام ژنریک این فرآورده لنالیدومید است. مصرف لنوما باید بر پایه نوع بیماری، نتایج آزمایشها و نظر پزشک متخصص صورت گیرد.
کپسول لنوما در چهار مقدار ۵، ۱۰، ۱۵ و ۲۵ میلیگرمی وارد بازار شده است. بستهبندی رایج آن شامل ورقههای ۷ عددی است و هر جعبه معمولاً ۳ ورقه، معادل ۲۱ کپسول، همراه با راهنمای دارو عرضه میشود. ممکن است همه مقدارهای این دارو بهطور همزمان در داروخانهها موجود نباشند.
کپسول لنوما برای مصرف دهانی طراحی شده است. مقدار مصرف، تعداد دفعات و طول دوره درمان در بیماران مختلف یکسان نیست و بر پایه نوع بیماری، شمارش سلولهای خونی، عملکرد کلیه و میزان تحمل عوارض مشخص میشود.
کپسول لنوما دارویی تخصصی محسوب میشود و مطالب این نوشتار جایگزین تشخیص، تجویز یا پیگیری پزشک و داروساز نیست. مصرف خودسرانه، تغییر مقدار مصرف یا تغییر برنامه درمانی میتواند احتمال بروز عوارض جدی را بالا ببرد.
ماده مؤثر کپسول لنوما لنالیدومید است. مقدار این ماده در هر کپسول، بر پایه مقدار فرآورده، ۵، ۱۰، ۱۵ یا ۲۵ میلیگرم است.
مواد جانبی کپسول لنوما شامل مانیتول، سلولز میکروکریستالین، کروسکارملوز سدیم و منیزیم استئارات است. در صورت وجود سابقه حساسیت دارویی، ترکیبات پوسته کپسول نیز باید با پزشک یا داروساز بررسی شوند.
هر کپسول لنوما کمتر از یک میلیمول، معادل ۲۳ میلیگرم، سدیم دارد و از نظر تغذیهای تقریباً بدون سدیم به شمار میرود.
مقدار لنالیدومید در هر کپسول بر پایه مقدار فرآورده تعیین میشود و در چهار مقدار ۵، ۱۰، ۱۵ و ۲۵ میلیگرمی عرضه شده است. انتخاب مقدار مناسب تنها در حیطه اختیار پزشک متخصص است و بیمار نباید بین مقدارهای مختلف جابهجایی خودسرانه انجام دهد.
در صورت وجود سابقه حساسیت دارویی، ترکیبات پوسته کپسول نیز باید با پزشک یا داروساز بررسی شوند.
هر کپسول لنوما کمتر از یک میلیمول، معادل ۲۳ میلیگرم، سدیم دارد و از نظر تغذیهای تقریباً بدون سدیم به شمار میرود. این موضوع برای بیمارانی که رژیم کمنمک دارند نیز اهمیت دارد.
کپسول لنوما در بزرگسالان برای درمان برخی بیماریهای بدخیم خون و مغز استخوان تجویز میشود. نوع بیماری، مرحله درمان و داروهای همراه تعیین میکنند که لنوما بهتنهایی یا همراه با داروهای دیگر مصرف شود.
در بیمارانی که امکان انجام پیوند ندارند، این دارو ممکن است همراه با بورتزومیب، دگزامتازون، ملفالان یا پردنیزون تجویز شود. همچنین در بیمارانی که پیشتر درمان شدهاند، لنوما ممکن است همراه با دگزامتازون به کار رود.
این دارو معمولاً زمانی بررسی میشود که درمانهای قبلی مناسب یا مؤثر نبوده باشند.
در لنفوم سلول منتل، کپسول لنوما ممکن است بهتنهایی برای بیمارانی تجویز شود که پیشتر با داروهای دیگر درمان شدهاند. در لنفوم فولیکولار نیز میتواند همراه با ریتوکسیماب برای برخی بزرگسالانی استفاده شود که قبلاً تحت درمان قرار گرفتهاند.
کپسول لنوما با اثرگذاری بر سلولهای غیرطبیعی و بخشهایی از دستگاه دفاعی بدن میتواند به کنترل برخی بیماریهای خونی کمک کند. پاسخ به درمان به نوع بیماری، ویژگیهای سلولهای سرطانی، داروهای همراه و وضعیت عمومی بیمار بستگی دارد.
کپسول لنوما برای همه بیماران اثر یکسانی ندارد و درمان قطعی یا تضمینی محسوب نمیشود. پزشک بر اساس پاسخ به درمان، نتایج آزمایشها و عوارض احتمالی درباره ادامه درمان، تنظیم مقدار مصرف یا توقف موقت آن تصمیم میگیرد.
مقدار مصرف کپسول لنوما باید توسط پزشک متخصص و بر اساس نوع بیماری، مرحله درمان، داروهای همزمان، عملکرد کلیه، شمارش سلولهای خونی و میزان تحمل عوارض تعیین شود. مقدارهای ۵، ۱۰، ۱۵ و ۲۵ میلیگرمی برای برنامههای درمانی مختلف وجود دارند، اما انتخاب یا جابهجایی میان آنها نباید خودسرانه انجام شود.
لنوما ممکن است بهتنهایی یا همراه با دگزامتازون، بورتزومیب، ریتوکسیماب، ملفالان یا پردنیزون تجویز شود. برنامه مصرف میتواند شامل دورههای ۲۱ روزه یا ۲۸ روزه باشد. در برخی برنامهها دارو در روزهای مشخص مصرف و پس از آن یک دوره استراحت تعیین میشود. در درمان نگهدارنده نیز ممکن است برنامه متفاوتی وجود داشته باشد. بیمار باید از تقویم درمانی تعیینشده توسط تیم درمان پیروی کند.
اگر پودر کپسول لنوما بهطور تصادفی با پوست تماس پیدا کرد، محل تماس را بلافاصله با آب و صابون بشویید. مراقبان و اعضای خانواده بهتر است هنگام تماس با کپسول یا ورقه دارو از دستکش یکبارمصرف استفاده کنند. زنان باردار یا مشکوک به بارداری نباید کپسول یا پودر آن را لمس کنند.
در صورت مصرف بیش از مقدار تجویزشده لنوما، حتی در صورت نداشتن علامت، بلافاصله با پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید. بسته دارو و اطلاعات مربوط به مقدار مصرفشده را همراه داشته باشید.
اگر یک نوبت مصرف لنوما فراموش شد و کمتر از ۱۲ ساعت از زمان معمول گذشته بود، طبق دستور راهنمای دارو آن نوبت را مصرف کنید. اگر بیش از ۱۲ ساعت گذشته است، آن نوبت را کنار بگذارید و نوبت بعدی را در زمان معمول مصرف کنید. برای جبران نوبت فراموششده، دو کپسول را همزمان مصرف نکنید. در صورت تردید درباره مصرفشدن یک نوبت یا استفراغ پس از مصرف، با پزشک یا داروساز تماس بگیرید.
برای مصرف کپسول لنوما ساعت ثابتی که برای همه بیماران مناسب باشد وجود ندارد. بهترین زمان، ساعتی است که با برنامه درمانی بیمار سازگار باشد و مصرف منظم دارو را در روزهای تعیینشده امکانپذیر کند. لنوما را هر بار تقریباً در ساعت مشابه مصرف کنید تا احتمال فراموشی یا مصرف اشتباه کاهش یابد.
از آنجا که لنوما را میتوان همراه یا بدون غذا مصرف کرد، انتخاب صبح یا شب به برنامه بیمار، داروهای همراه و عوارض ایجادشده بستگی دارد. در صورت بروز خستگی، سرگیجه، خوابآلودگی یا تاری دید، درباره زمان مناسب مصرف با پزشک یا داروساز مشورت کنید. تغییر ساعت مصرف نباید فاصله میان دو نوبت را بهطور غیرعادی کوتاه کند.
زمان اثر کپسول لنوما برای همه بیماران یکسان نیست و به نوع بیماری، مرحله درمان، داروهای همراه و وضعیت عمومی بیمار بستگی دارد. ممکن است تغییر در علائم یا نتایج آزمایشها پس از مدتی از شروع درمان مشخص شود و در برخی بیماران، ارزیابی پاسخ به چند دوره درمانی نیاز داشته باشد.
بهبود علائم بهتنهایی معیار کافی برای ادامه، تغییر یا قطع درمان نیست. پزشک با بررسی آزمایش خون، معاینه، علائم بیماری و در صورت نیاز تصویربرداری یا سایر آزمایشها، پاسخ به درمان را ارزیابی میکند. در صورت مشاهده نکردن بهبود فوری، مقدار مصرف را خودسرانه تغییر ندهید.
کپسول لنوما ممکن است عوارض خونی، گوارشی، عصبی، پوستی، کلیوی، کبدی یا عفونی ایجاد کند. نوع و شدت عوارض به مقدار مصرف، بیماری زمینهای، داروهای همزمان و وضعیت عمومی بیمار بستگی دارد و همه بیماران دچار تمام این عوارض نمیشوند.
عوارض شایع لنوما میتوانند شامل کمخونی، خستگی، ضعف، تب، علائم شبیه آنفلوانزا، خارش و جوشهای پوستی، گرفتگی یا درد عضلات، درد استخوان، مفاصل یا کمر، تورم دستوپا، بیحسی و گزگز اندامها، سرگیجه، کاهش اشتها، تغییر حس چشایی، تهوع، استفراغ، اسهال، یبوست، درد شکم، سردرد، سرفه، خشکی دهان، زخم دهان، کمآبی بدن، تغییرات خلقی و اختلال خواب باشند.
کاهش گلبولهای سفید، پلاکتها و گلبولهای قرمز از عوارض مهم لنوما است. کاهش گلبولهای سفید میتواند احتمال عفونت را افزایش دهد. کاهش پلاکت ممکن است موجب کبودی یا خونریزی شود. کمخونی نیز میتواند با ضعف، خستگی، تنگی نفس یا رنگپریدگی همراه باشد. تغییرات پتاسیم، کلسیم یا سدیم، اختلال عملکرد کلیه یا کبد، کمکاری تیروئید، تغییرات قند خون، تاری دید و آبمروارید نیز ممکن است رخ دهند.
عوارض کمشیوعتر یا جدیتر میتوانند شامل خونریزی گوارشی یا داخل جمجمه، اختلالات گردش خون، آسیب کبدی، التهاب روده، آسیب سلولهای کلیه، نشانگان لیز تومور؛ یعنی آزاد شدن سریع مواد حاصل از تخریب سلولهای سرطانی در خون، افزایش فشار خون ریوی، التهاب بافت ریه، التهاب عروق، التهاب پانکراس، رابدومیولیز؛ یعنی آسیب شدید عضلات و آزاد شدن مواد عضلانی در خون، عفونتهای ویروسی مانند زونا یا عود هپاتیت ب و واکنشهای شدید پوستی باشند. در تعداد کمی از بیماران، پزشک ممکن است افزایش خطر برخی بدخیمیهای دیگر را نیز ارزیابی کند.
لنوما میتواند خطر ایجاد لخته در سیاهرگها یا سرخرگها را افزایش دهد، بهخصوص هنگام مصرف همراه با برخی داروهای ضدسرطان یا کورتونها. درد یا تورم یکطرفه پا، درد قفسه سینه، تنگی نفس ناگهانی، بیحسی یا ضعف ناگهانی یک سمت بدن، اختلال تکلم یا تغییر بینایی به ارزیابی فوری پزشکی نیاز دارد.
در صورت بروز تب یا لرز، خونریزی غیرعادی، کبودی گسترده، جوشهای شدید یا تاول، پوستهریزی، تورم صورت، دشواری تنفس، زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، کاهش واضح ادرار، درد شدید بالای شکم یا کمر، تنگی نفس، تغییر بینایی، گیجی یا ضعف اندام، فوراً با پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید.
برخی علائم عصبی مانند تاری دید، از دست دادن بینایی یا دوبینی، اختلال تکلم، ضعف اندام، بیحسی مداوم، اختلال راه رفتن یا تعادل، کاهش حافظه و گیجی میتوانند نشانه یک عارضه جدی باشند. تنگی نفس، خستگی، سرگیجه، درد قفسه سینه، ضربان سریع قلب یا تورم پاها نیز ممکن است به فشار خون ریوی یا لخته مربوط باشند و به بررسی فوری نیاز دارند.
لنوما ممکن است با برخی داروها تداخل داشته باشد. پیش از شروع درمان، فهرست کامل داروهای نسخهای و بدون نسخه، مکملها، ویتامینها و فرآوردههای گیاهی را در اختیار پزشک یا داروساز قرار دهید.
پیش از شروع و در طول درمان با لنوما، انجام منظم آزمایش خون لازم است. برنامه آزمایشها بر اساس نوع بیماری و نظر پزشک تعیین میشود. در بیماران مبتلا به لنفوم سلول منتل، آزمایش خون ممکن است پیش از درمان، هفتهای یکبار در ۸ هفته اول، سپس هر دو هفته یکبار در دورههای سوم و چهارم و پس از آن در ابتدای هر دوره و دستکم ماهی یکبار انجام شود. در لنفوم فولیکولار، ممکن است آزمایشها پیش از درمان، هفتهای یکبار در ۳ هفته اول، سپس هر دو هفته یکبار در دورههای دوم تا چهارم و پس از آن در ابتدای هر دوره و دستکم ماهی یکبار انجام شوند.
در نشانگانهای میلودیسپلاستیک، پزشک ممکن است آزمایشهای بیشتری برای بررسی احتمال لوکمی میلوئیدی حاد (نوعی سرطان خون) درخواست کند. بررسی وضعیت بیماری، تغییرات پوستی، جوشها و نتایج آزمایشهای کبد و کلیه نیز ممکن است برای تنظیم مقدار مصرف یا تصمیمگیری درباره ادامه درمان انجام شود.
در طول مصرف لنوما و دستکم تا ۷ روز پس از پایان درمان، از اهدای خون خودداری کنید. دارو را دور از دسترس کودکان، در دمای کمتر از ۳۰ درجه سانتیگراد و دور از رطوبت نگهداری کنید. کپسولهای تاریخگذشته یا اضافی را از طریق فاضلاب یا زباله خانگی دفع نکنید و درباره روش صحیح دفع از داروساز راهنمایی بگیرید.
مصرف لنوما در افراد دارای حساسیت شناختهشده به لنالیدومید یا هر یک از اجزای کپسول ممنوع است. کهیر، تورم صورت یا گلو، خسخس سینه، دشواری تنفس، تاول یا واکنش پوستی شدید میتواند نشانه حساسیت جدی باشد و به اقدام فوری پزشکی نیاز دارد.
لنوما در دوران بارداری، هنگام احتمال بارداری یا در صورت قصد باردار شدن نباید مصرف شود؛ زیرا میتواند آسیب شدید و تهدیدکننده حیات برای جنین ایجاد کند. زنان دارای توانایی باروری تنها با رعایت کامل برنامه پیشگیری از بارداری و انجام آزمایشهای بارداری زیر نظر پزشک میتوانند این درمان را دریافت کنند. آزمایش بارداری ممکن است پیش از هر دوره، دستکم هر ۴ هفته در طول درمان و دستکم ۴ هفته پس از پایان درمان انجام شود.
پیشگیری مؤثر از بارداری باید از دستکم ۴ هفته پیش از شروع درمان، در طول درمان و دستکم ۴ هفته پس از پایان درمان رعایت شود. اگر در طول درمان احتمال بارداری ایجاد شد، بیمار باید فوراً با پزشک تماس بگیرد و طبق دستور تیم درمان اقدام کند.
لنوما در مایع منی ترشح میشود. مردی که لنوما دریافت میکند و شریک جنسی او باردار است یا توانایی باردار شدن دارد، باید در طول درمان و دستکم ۷ روز پس از پایان درمان از کاندوم استفاده کند. این الزام حتی پس از وازکتومی نیز مطرح است. اهدای مایع منی یا اسپرم نیز در طول درمان و دستکم ۷ روز پس از پایان درمان مجاز نیست.
در دوران شیردهی نباید لنوما مصرف شود، زیرا مشخص نیست این دارو در شیر مادر ترشح میشود یا خیر. ایمنی و اثربخشی لنوما در افراد زیر ۱۸ سال ثابت نشده است و مصرف آن در این گروه سنی باید فقط با نظر پزشک متخصص انجام شود.
نارسایی کلیه، سن ۷۵ سال یا بیشتر، سابقه لخته خون، سکته قلبی، فشار خون بالا، کلسترول بالا، مصرف سیگار، بیماری قلبیعروقی، عفونت فعال یا سابقه هپاتیت ب، زونا یا ویروس نقص ایمنی انسانی، و سابقه واکنش به تالیدومید نیازمند ارزیابی دقیق پیش از شروع درمان هستند. این شرایط ممکن است به پایش بیشتر یا تنظیم مقدار مصرف لنوما نیاز داشته باشند.
سابقه جوشهای گسترده، تب بالا، علائم شبیه آنفلوانزا، افزایش آنزیمهای کبدی، افزایش نوعی از گلبولهای سفید و بزرگ شدن گرههای لنفاوی باید پیش از مصرف به پزشک اطلاع داده شود؛ زیرا این ترکیب علائم میتواند با واکنش شدید حساسیتی پوست و سایر اندامها مرتبط باشد.
کپسول لنوما حاوی لنالیدومید است و برای درمان برخی بیماریهای بدخیم خون و مغز استخوان، از جمله بعضی موارد سرطان خون چندگانه، نشانگانهای میلودیسپلاستیک و برخی سرطانهای گرههای لنفاوی، تجویز میشود. انتخاب دارو و برنامه درمان به تشخیص پزشک و شرایط بیمار بستگی دارد.
لنوما برای کنترل بیماری یا کاهش فعالیت آن به کار میرود، اما برای همه بیماران نتیجه یکسانی ندارد و درمان قطعی یا تضمینی محسوب نمیشود. پاسخ به درمان با بررسی علائم، معاینه و آزمایشهای لازم ارزیابی میشود.
لنوما را میتوان همراه غذا یا با معده خالی مصرف کرد. کپسول باید کامل بلعیده شود و نباید باز، خرد یا جویده شود. برنامه مصرف تجویزشده را بدون هماهنگی با پزشک تغییر ندهید.
اگر کمتر از ۱۲ ساعت از زمان معمول گذشته باشد، طبق دستور راهنمای دارو آن نوبت را مصرف کنید. اگر بیش از ۱۲ ساعت گذشته باشد، نوبت فراموششده را کنار بگذارید و نوبت بعدی را در زمان معمول مصرف کنید. برای جبران، دو کپسول را همزمان مصرف نکنید.
لنوما در دوران بارداری یا هنگام احتمال بارداری نباید مصرف شود، زیرا میتواند به جنین آسیب شدید وارد کند. در دوران شیردهی نیز نباید مصرف شود، چون مشخص نیست دارو وارد شیر مادر میشود یا خیر. برنامه پیشگیری از بارداری و آزمایشهای لازم باید زیر نظر پزشک انجام شود.
تنگی نفس ناگهانی، درد قفسه سینه، تورم یا درد یکطرفه پا، خونریزی غیرعادی، تب، کبودی گسترده، واکنش پوستی شدید، تورم صورت یا گلو، کاهش واضح ادرار، زردی پوست یا چشم، ضعف ناگهانی یک سمت بدن، اختلال تکلم یا تغییر شدید بینایی نیازمند تماس فوری با پزشک یا مراجعه به مرکز درمانی است.
